Powstanie praskie: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 696 bajtów ,  5 lat temu
linki zewnętrzne, poprawa linków, ilustracja, infobox, merytoryczne
m (WP:SK+Bn)
(linki zewnętrzne, poprawa linków, ilustracja, infobox, merytoryczne)
|epoka = czasy najnowsze
|nazwa = Powstanie praskie
|konflikt = [[IIPowstanie wojnamajowe światowaludu czeskiego]],<br />[[Front wschodni (II wojna światowa)|frontFront wschodni]] [[II wojna światowa|II wojny światowej]]
|grafika = Prague liberationmost 1945Barikadniku konevsculptures.jpg
|opis = Pomnik powstańców praskich autorstwa [[Josef Malejovský|Josefa Malejovský'ego]] koło mostu [[Most Barikádníků|Barikádníků]] w [[Praga|Pradze]]
|opis = Marszałek [[Iwan Koniew]] w wyzwolonej Pradze
|data = [[5 maja|5]]–[[8 maja]] [[1945]]
|miejsce = [[Praga]] i okolice
|wynik = zwycięstwo [[alianci II wojny światowej|aliantów]], wyzwolenie Pragi
|przyczyna =
|terytorium = [[Protektorat Czech i Moraw]]
|strona1 = {{państwo|DEU|wariant=III Rzesza1935}}
|strona2 = {{Państwopaństwo|CSK}}<br />{{flaga|RUS}} [[Rosyjska Armia Wyzwoleńcza|ROA]]<br />{{Państwopaństwo|SUN|1924}}
|dowódca1 = {{flaga|DEU|wariant=III Rzesza1935}} [[Karl Hermann Frank]]<br />{{flaga|DEU|wariant=III Rzesza1935}} [[Rudolf Toussaint]]<br />{{flaga|DEU|wariant=III Rzesza1935}} [[Carl Friedrich von Pückler-Burghauss]]
|dowódca2 = {{flaga|CSK}} [[Otakar Machotka]]<br />{{flaga|RUS}} [[Siergiej Buniaczenko]]
|siły1 = 40 000 żołnierzy
|straty2 = {{flaga|CSK}} 1500 zabitych<br />{{flaga|RUS}} 300 zabitych<br />{{flaga|SUN}} 30 zabitych w Pradze
|commons = Category:Prague uprising
|cytaty =
|źródła =
|słownik =
}}
[[Plik:Alois Kříž (1911–1947).jpg|thumb|240px|Niemiecki kolaborant [[Alois Kříž]] aresztowany w czasie powstania]]
'''Powstanie praskie''' ([[język czeski|czes.]] ''Pražské povstání'') – wystąpienia ludności czeskiej [[Protektoratpowstanie]] Czechmieszkańców i Moraw[[Praga|Protektoratu Czech i MorawPragi]] przeciw administracji [[III Rzesza|niemieckiej]], oraz kolaboracyjnemu rządowi i administracji czeskiej trwające od 5 do 8 maja 1945. rokuPowstanie praskie było częścią [[Powstanie majowe ludu czeskiego|powstania majowego ludu czeskiego]].
 
== Przebieg ==
Żywiołowe starcia ludności z wojskami okupacyjnymi, które rozpoczęły się w [[Praga|Pradze]] 4 maja, przeobraziły się w dniu następnym w ogólne powstanie kierowane przez [[Komunizm|komunistów]]. W dawnej stolicy [[PierwszaProtektorat RepublikaCzech Czechosłowackai Moraw|CzechosłowacjiProtektoratu Czech i Moraw]] rozgorzały zacięte walki, przy czym już pod koniec 7 maja sytuacja powstańców stała się krytyczna. 8 maja czołgi [[Narodowy socjalizm|hitlerowskie]] wtargnęły na ulice śródmieścia Pragi. Wobec takiej sytuacji [[Stawka Najwyższego Naczelnego Dowództwa]] [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] zażądała od wszystkich wojsk maksymalnego zwiększenia tempa pościgu prowadzonego w ramach [[Operacja praska|operacji praskiej]].
 
Z godziny na godzinę sytuacja powstańców w Pradze stawała się katastrofalna. Pomocy siłom czechosłowackim[[Czesi|Czechom]] udzieliła dywizja [[Rosyjska Armia Wyzwoleńcza|ROARosyjskiej Armii Wyzwoleńczej]] (ROA), lecz mimo tego [[Niemcy (naród)|Niemcy]] dławili powstanie błyskawicznie. Opanowali centrum miasta i rozpoczęli represje wobec powstańców i ludności. Do akcji wkroczyły [[Działo samobieżne|działa samobieżne]], [[Miotacz ognia|miotacze ognia]] i SS-mani z pobliskiego poligonu w [[Benešov]]ie tworzący ''[[Kampfgruppe Wallenstein]]''. Jednocześnie czołgi [[Armia Czerwona|Armii Czerwonej]] i jej sojuszników przebyły do wieczora 7 maja, zajmujączajęły [[Jaroměřice nad Rokytnou]] i [[Igława (miasto)|Igławę]] wieczorem 7 maja. Następnego dnia prawe skrzydło [[1 Front Ukraiński|1 Frontu Ukraińskiego]] wkroczyło na terytorium Czech na głębokość 40 km, zajęto tego samego dnia [[Drezno]]. Wieczorem Niemcy podjęli pertraktacje z powstańcami i zaczęli się wycofywać w stronę [[Amerykanie|Amerykanów]], wkraczających na ziemie czeskie od strony [[Bawaria|Bawarii]]. W nocy 9 maja pierwsze oddziały [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|sowieckie]] wkroczyły do Pragi. Atak na Pragę z wielu kierunków udaremnił wycofanie się większości sił [[Grupa Armii „Środek”|Grupy Armii „Środek”]]. Strach przed radzieckimi wojskami spowodował dalsze walki i przedzieranie się Niemców przez linie sowieckie do 11 maja. Z milionowej armii feldmarszałka [[Ferdinand Schörner|Schörnera]] do Amerykanów dotarło tylko 140 tysięcy.
 
{{sekcja stub}}
== Uczestnicy walk ==
'''Czeski Komitet Narodowy'''
* grupy [[Komunistyczna Partia Czechosłowacji|KPCzKomunistycznej Partii Czechosłowacji]]
* grupy opozycji prawicowej wierne [[czechosłowacki rząd emigracyjny|rządowi emigracyjnemu]] w [[Londyn]]ie ([[Obrona Narodu]])
* 1. batalionBatalion [[Vládní vojsko|Wojsk Rządowych]]
* [[Czeskie Bataliony Porządkowo-Ochronne Żandarmerii i Policji Protektoratu]]
wsparte* przez600 Dywizja Piechoty [[Rosyjska Armia Wyzwoleńcza|ROARosyjskiej Armii Wyzwoleńczej]]:
* 600. Dywizję Piechoty
 
'''Siły okupacyjne'''
* [[Waffen-SS]], [[Schutzstaffel|SS]], [[Sicherheitspolizei|Sipo]], [[Sicherheitsdienst|SD]] i [[Ordnungspolizei|Orpo]]:
* [[31 Ochotnicza Dywizja Grenadierów SS Böhmen und Mähren]]
* [[35 Dywizja Grenadierów Policji SS]]
* [[4. Pułk Grenadierów Pancernych SS „Der Führer”]]
* [[Wehrmacht]]
 
== Zobacz teżUpamiętnienie ==
Jedna ze stacji [[Metro w Pradze|metra w Pradze]] nosi nazwę [[Pražského povstání]].
* [[operacja praska]]
* [[powstanie majowe ludu czeskiego]]
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.ahmp.cz/povstani/ Powstanie praskie] {{lang|cs}}
* [[Pathé News]]: [http://www.britishpathe.com/video/prague-liberated/query/prague Prague Liberated 1945] {{lang|en}}
 
[[Kategoria:Historia Pragi]]
16 272

edycje