Warsztat tkacki: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 37 bajtów ,  15 lat temu
m
lit.
m (→‎Rozwój konstrukcji: Ujednoznacznienie linku do wrzeciono)
m (lit.)
[[Image:Khotan-fabrica-seda-d19.jpg|thumb|330px|Poziomy warsztat tkacki - tkanie jedwabiu]]
'''Warsztat tkacki''' – proste urządzenie do wytwarzania [[tkanina|tkanin]] nazywane również krosnem ręcznym.
 
Wszystkie czynności konieczne do wytworzenia tkaniny wykonywane są ręcznie przez tkacza. Podczas obsługi warsztatu tkackiego tkacz używa rąk przy wprowadzaniu [[wątek tkacki|wątku]] w [[przesmyk tkacki|przesmyk]] i przybijaniu (dociskaniu) go do [[krawędź tkaniny|krawędzi tkaniny]], oraz nóg podczas zmiany przesmyku. Po utworzeniu kilkunastu centymetrów tkaniny tkacz musi zwolnić zapadkę na wałku osnowowym i obrócić go o kilka stopni, następnie nawinąć tkaninę na wałek tkaninowy i odpowiednio ją naprężyć. Z tego powodu obecnie w odniesieniu do warsztatu tkackiego często używa się nazwy ''krosno ręczne''.
Dopiero wykonanie prostej struny nicielnicowej z mocnego cienkiego sznurka pozwoliło na zbudowanie nicielnic, które wykonywane były w postaci ram o znacznej objętości (liczba strun), co umożliwiało wykonywanie tkanin o dowolnej szerokości. Sznurkowe struny impregnowane były [[olej lniany|olejem lnianym]] lub ([[pokost|pokostem]]). Był to układ najczęściej występujący w typowym warsztacie tkackim. Później sznurkowe struny zastąpiono metalowymi, takimi samymi jak w krosnach mechanicznych.
 
W ten sposób powstał poziomy warsztat tkacki, który był pierwowzorem późniejszych [[krosno tkackie|krosien tkackich]]. Dzięki nicielnicom powstał prosty [[mechanizm przesmykowy]], ale wątek wprowadzano nadal przekładając [[czółenko]] przez przesmyk ręcznie. W roku [[1733]] John Kay skonstruował urządzenie, które częściowo zmechanizowało proces wprowadzania wątku do przesmyku. Był to pierwszy [[mechanizm przerzutowy]], znacznie przyspieszający proces tkania. Mechanizm ten napędzany był ręcznie przez tkacza za pomocą układu sznurów i dźwigni. Powstały już wyrzutnie czółenkowe, które w zmodyfikowanej formie zastosowane w [[krosno mechaniczne|krosnach mechanicznych]] przetrwały do późnych lat siedemdziesiatychsiedemdziesiątych [[XX wiek]]u.
 
Warsztat tkacki, mimo zbudowania w [[1786]] roku krosna mechanicznego i późniejszej znacznej jego rozbudowy, nie został wycofany z użytku. Służył jeszcze wiele lat w rzemiośle, a dzisiaj chętnie wykorzystywany jest przez twórców ludowych i artystów do wykonywania tkanin dekoracyjnych i artystycznych.