Statek-pułapka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 125 bajtów ,  5 lat temu
int., drobne merytoryczne
(int., poprawa linków, wikizacja, szablon)
(int., drobne merytoryczne)
'''Statek-pułapka''' – [[okręt]], mały przebudowany [[statek handlowy]], uzbrojony w zamaskowane [[Artyleria okrętowa|działa]] i służący do walki z [[okręt podwodny|okrętami podwodnymi]] znajdującymi się na powierzchni{{odn|Fontenoy|2007|s=247}}. Statki-pułapki stosowane były w okresie [[I wojna światowa|I wojny światowej]] przez [[III Republika Francuska|Francję]] i [[Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii|Wielką Brytanię]] – brytyjskie były nazywane ''Q-boat'' (lub ''Q-ship''), francuskie – ''Bateaux-pièges''.
 
Konwencje wojny morskiej, w szczególności [[deklaracja londyńska]] z 1909 wymagały od okrętów wojennych m.in. topienia nieuzbrojonych [[Statek wodny|statków]] lub [[Konwój morski|konwojów]] statków bez [[Eskorta konwoju|eskorty]] dopiero po opuszczeniu ich przez [[Załoga (żegluga)|załogę]]. Statki neutralne mogły być zatopione dopiero po przeszukaniu i udowodnieniu przewozu [[przemyt|kontrabandy]]. Oznaczało to, że okręty podwodne mogły atakować nieuzbrojone cele tylko po wynurzeniu się, uprzedzeniu o zamiarze storpedowania i daniu załodze statku możliwości ewakuacji{{odn|Fontenoy|2007|s=14-2114–21}}.
 
Ponadto, atakowanie zwłaszcza małych statków na powierzchni ogniem z działa pozwalało zaoszczędzić drogich [[torpeda|torped]]<ref name=warmachine>''Armed Merchantmen...'', „War Machine”.</ref>. W takiej sytuacji, wynurzony okręt podwodny, sądząc, że ma do czynienia z małym statkiem handlowym, wynurzał się obok statku-pułapki i podawał sygnały do zatrzymania i opuszczenia statku. Aby zmylić wroga, część załogi statku-pułapki spuszczała wtedy [[Łódź ratunkowa|łodzie ratunkowe]] udając panikę i opuszczała statek<ref name=warmachine/>. Stosowano także symulowanie uszkodzeń, przez wypuszczanie pary<ref name=warmachine/>. W odpowiednim momencie, artylerzyści statku-pułapki podnosili [[bandera|banderę wojenną]], opuszczali zasłony maskujące uzbrojenie i otwierali ogień z dział i [[karabin maszynowy|karabinów maszynowych]], topiąc okręt podwodny. Dla uniknięcia zatopienia statku-pułapki w razie trafienia torpedą, [[ładownia|ładownie]] były wypełniane unoszącym się na wodzie materiałem<ref name=warmachine/>. Część statków tego typu posiadała także [[bomba głębinowa|bomby głębinowe]], co dawało im pewne możliwości zwalczania zanurzonych okrętów podwodnych<ref name=warmachine/>.
 
== I wojna światowa ==
Pomysłodawcą zastosowania statków-pułapek był, według [[Winston Churchill|Winstona Churchilla]], admirał [[Hedworth Meux]]<ref name=warmachine/>. Pierwsze pięć przystosowano w tajemnicy do tej roli w bazie [[Scapa Flow]] w 1915<ref name=warmachine/>. Pierwsze zwycięstwo statku-pułapki nastąpiło 24 lipca 1915, kiedy [[Niemieckie okręty podwodne|U-Boot]] [[SM U-36|U-36]] został zatopiony przez [[HMS Prince Charles|HMS „Prince Charles”]]<ref name=warmachine/> (dowódca – porucznik [[Mark Wardlaw]]). W15 sierpniu mniejszysierpnia przebudowany [[kuter rybacki]] [[HMS Inverlyon|HMS „Inverlyon”]] (dowódca – podporucznik [[Ernest Martin Jehan]]) zniszczył U-Boota [[SM UB-4]] koło [[Great Yarmouth]].
 
19 sierpnia 1915, z pogwałceniem [[Prawo konfliktów zbrojnych|prawa wojny]] i [[Stany Zjednoczone|amerykańskich]] [[państwo neutralne|praw neutralności]] (używając do podejścia do celu amerykańskiej bandery)<ref name=warmachine/>, porucznik [[Godfrey Herbert]] na [[HMS Baralong|HMS „Baralong”]] zatopił [[SM U-27|U-27]] pod dowództwem kapitana [[Bernd Wegener|Bernda Wegenera]], a następnie [[Brytyjczycy]] z [[Broń ręczna|broni ręcznej]] zastrzelili rozbitków z [[Cesarstwo Niemieckie|niemieckiej]] jednostki<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Stern | imię = Robert Cecil | tytuł = The hunter hunted: Submarine versus submarine: encounters from World War I to the present | data = 2007 | wydawca = Naval Institute Press | miejsce = Annapolis, Md. | isbn = 1-59114-379-9 | strony = 9-119–11}}</ref>. 24 września „Baralong”, zatopił kolejny niemiecki okręt podwodny [[SM U-41|U-41]], w tym przypadku także atak brytyjskiego statku-pułapki nastąpił z naruszeniem prawa wojny bowiem „Baralong” operował [[False flag|pod obcą flagą]].
 
30 kwietnia 1917 po zaciętej walce [[HMS Prize|HMS „Prize”]] poważnie uszkodził [[SM U-93|U-93]]; za uznane (błędnie) zatopienie U-Boota, dowodzący HMS „Prize” porucznik [[William Edward Sanders]] otrzymał [[Krzyż Wiktorii]], najwyższe brytyjskie odznaczenie za męstwo na polu walki (kilka miesięcy później zginął ze swym okrętem, storpedowany przez [[SM UB-48]]){{r|qships}}.
 
Pierwsze sukcesy brytyjskich statków-pułapek przekonały do celowości podjęcia podobnego programu również Francję. Inicjatorem budowy takich jednostek i dowódcą pierwszej z nich był znany francuski żeglarz-polarnik [[Jean-Baptiste Charcot]].
 
== II wojna światowa ==
[[Admiralicja brytyjska]] po wybuchu [[II wojna światowa|II wojny światowej]] podjęła próbę powrotu do koncepcji statków-pułapek, wyposażając 9 takich okrętów, jednakże nie odniosły żadnych sukcesów, przy stratach własnych<ref name=warmachine/>. W 1942 [[United States Navy|marynarka amerykańska]] przystosowała 6 okrętów do roli statków-pułapek ([[USS Anacapa (AG-49)|USS Anacapa„Anacapa”]], [[USS Asterion (AK-100)|USS Asterion„Asterion”]], [[USS Atik (AK-101)|USS Atik„Atik”]], [[USS Big Horn (AO-45)|USS Big„Big HornHorn”]], [[USS Captor (PYc-40)|USS Captor„Captor”]] i [[USS Irene Forsyte (IX-93)|USS Irene„Irene ForsyteForsyte”]]), nie odniosły one jednak sukcesów i [[Patrol (wojsko)|patrole]] statków-pułapek zakończono w 1943.
 
== Zobacz też ==
 
{{Przypisy|przypisy=
<ref name="qships">{{Cytuj książkę | nazwisko = Chatterton | imię = Edward Keble | tytuł = Q-ships and their story | wydawca = Sidgwick and Jackson, ltd. | miejsce = London | data = 1922 | strony = 143-158143–158 | rozdział = The Good Ship 'Prize' | url = http://archive.org/details/qshipstheirstory00chat}}</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
{{Commonscat|Q-ships}}
* {{Cytuj pismo | nazwisko = | imię = | autor = | autor link = | tytuł = Armed Merchantmen of the World Wars | url = | czasopismo = War Machine | oznaczenie = vol.12, issue 140 | strony = 2784-27872784–2787 | data = | rok = 1986 | miesiąc = | odpowiedzialność = | wydawca = Orbis Publishing | miejsce = Londyn | issn = | język = en}}
 
{{Niemieckie okręty podwodne IIWŚ}}
Anonimowy użytkownik