Rada Reprezentantów (Irak): Różnice pomiędzy wersjami

m
WP:SK+ToS+Bn+mSI, kontrola autorytatywna
(drobne redakcyjne, drobne techniczne)
m (WP:SK+ToS+Bn+mSI, kontrola autorytatywna)
{{Czy wiesz do artykułu|2}}
{{Polityka Iraku}}
[[Plik:Baghdad Convention Center.jpg|thumb|200px|right|thumb|Siedziba Rady Reprezentantów w Bagdadzie.]]
'''Rada Reprezentantów Iraku''' ([[Język arabski|arabski]]: مجلس النواب العراقي, Majlis an-Nuwwāb al-ʿIrāqiyy، [[Język kurdyjski|kurdyjski]]: ئه‌نجومه‌نی نوێنه‌رانی عێراق، Encumena Nûnerên Êraq) – [[Unikameralizm|jednoizbowy]] [[parlament]] [[Irak]]u, złożony z 328 deputowanych, funkcjonujący na podstawie [[Konstytucja Iraku|konstytucji]] z 2005.
 
== Historia ==
W czasach rządów [[Saddam Husajn|Saddama Husajna]], zgodnie z konstytucją z 1970, najwyższym organem [[Władza ustawodawcza|władzy ustawodawczej]] było Zgromadzenie Narodowe, wybierane w [[Bezpośredniość wyborów|wyborach bezpośrednich]] na 4-letnią kadencję. Wybory nie obywały się jednak w konstytucyjnych terminach. Pierwsze zorganizowane zostały dopiero w 1979, kolejne w 1984, 1989, 1996 oraz w 2000. W każdych z nich zwyciężała rządząca [[Partia Baas (Irak)|Partia Baas]]<ref name=elh>{{Cytuj stronę | url = http://www.ipu.org/parline-e/reports/2151_arc.htm | tytuł = IRAQ Council of Representatives of Iraq - HISTORICAL ARCHIVE OF PARLIAMENTARY ELECTION RESULTS | opublikowany = ipu.org | język = en | data dostępu = 2017-02-27}}</ref>.
 
W lipcu 2003, po wybuchu [[II wojna w Zatoce Perskiej|II wojny w Zatoce Perskiej]] i odsunięciu od władzy Saddama Husajna przez międzynarodową koalicję, w Iraku powołana została przejściowa administracja cywilna pod postacią [[Tymczasowa Iracka Rada Zarządzająca|Tymczasowej Irackiej Rady Zarządzającej]]. W marcu 2004 rada zarządzająca przyjęła tymczasową konstytucję, zgodnie z którą miały odbyć się wybory do Tymczasowego Zgromadzenia Narodowego, którego zadaniem miało być opracowanie pełnej konstytucji Iraku, określającej ustrój kraju<ref name=irak>{{Cytuj stronę | url = http://www.pap.pl/kraje-swiata/azja/news,476168,irak.html | tytuł = Irak | data = 2016-02-226 | opublikowany = pap.pl | język = pl | data dostępu = 2017-02-27}}</ref>.
 
[[Wybory parlamentarne w Iraku w styczniu 2005 roku|Wybory]] do Tymczasowego Zgromadzenia Narodowego odbyły się 30 stycznia 2005. W sierpniu 2005 zgromadzenie uchwaliło tekst [[Konstytucja Iraku|konstytucji Iraku]], który w październiku 2005 został również przyjęty w ogólnokrajowym [[Referendum w Iraku w 2005 roku|referendum]]. Zgodnie z nową konstytucją, 15 grudnia 2005 przeprowadzone zostały pierwsze [[Wybory parlamentarne w Iraku w grudniu 2005 roku|wybory]] do Rady Reprezentantów. Kolejne wybory parlamentarne odbyły się [[Wybory parlamentarne w Iraku w 2010 roku|w marcu 2010]] oraz w [[Wybory parlamentarne w Iraku w 2014 roku|kwietniu 2014]]<ref name=elh /><ref name=irak />.
 
== Wybór i skład ==
Rada Reprezentantów składa się z 328 deputowanych, spośród których 320 wybieranych jest w wyborach bezpośrednich w głosowaniu [[ordynacja proporcjonalna|proporcjonalnym]]. Pozostałe 8 mandatów przydzielonych jest do mniejszości etnicznych i religijnych (5 dla [[chrześcijaństwo|chrześcijan]] oraz po 1 dla [[Sabejczycy|Sabejczyków]], ludów Szabak oraz [[Jazydyzm|jazydów]]). Kadencja Rady Reprezentantów trwa cztery lata. Jej siedziba znajduje się w [[Bagdad]]zie, w [[Zielona strefa|Zielonej Strefie]]<ref name=ipu>{{Cytuj stronę | url = http://www.ipu.org/parline/reports/2151.htm | tytuł = IRAQ Council of Representatives of Iraq | opublikowany = ipu.org | język = en | data dostępu = 2017-02-27 | archiwum = https://web.archive.org/web/20170227151855/http://www.ipu.org/parline/reports/2151.htm | data dostępu = 2017-02-27}}</ref>.
 
Czynne prawo wyborcze przysługuje wszystkim obywatelom Iraku w wieku co najmniej 18 lat, zarejestrowanym w spisie wyborców. Bierne prawo wyborcze posiadają obywatele w wieku co najmniej 30 lat oraz posiadający dyplom ukończenia szkoły wyższej. Ponadto kandydować na urząd deputowanego nie mogą osoby: objęte ustawą [[Debasyfikacja|debasyfikacyjną]], skazane za zbrodnię przeciwko honorowi, nielegalnie wzbogacone majątkiem skarbu państwa oraz członkowie sił zbrojnych<ref name=ele>{{Cytuj stronę | url = http://www.ipu.org/parline/reports/2151_B.htm | tytuł = IRAQ Council of Representatives of Iraq - ELECTORAL SYSTEM | opublikowany = ipu.org | język = en | data dostępu = 2017-02-27 | archiwum = https://web.archive.org/web/20170227151714/http://www.ipu.org/parline/reports/2151_B.htm | data dostępu = 2017-02-27}}</ref>.
 
Zgodnie z ordynacją wyborczą, kraj podzielony jest na 18 okręgów wyborczych, odpowiadających [[Podział administracyjny Iraku|prowincjom]]. Przy podziale mandatów stosowana jest [[metoda Sainte-Laguë]]. Na każdej z list wyborczych, na troje kandydatów musi przypadać co najmniej jedna kobieta. Natomiast przy podziale mandatów, na każdych czterech wybranych kandydatów, również musi przypadać co najmniej jedna kobieta, co gwarantuje feminizację Rady na poziomie co najmniej 25%<ref name=ele />.
 
== Kompetencje ==
Do kompetencji Rady Reprezentantów należy: stanowienie prawa federalnego, monitorowanie działań władzy wykonawczej, ratyfikacja umów międzynarodowych, a także wybór [[prezydenci Iraku|prezydenta Iraku]] na czteroletnią kadencję. Ponadto Rada zatwierdza nominacje: prezesa i członków Federalnego Sądu Kasacyjnego, przewodniczącego Komisji Nadzoru Sądowego, prokuratora generalnego, ambasadorów, szefa sztabu armii oraz szefów służb wywiadowczych<ref name=con>{{Cytuj stronę | url = http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf | tytuł = Final Draft Iraqi Constitution | opublikowany = portal.unesco.org | język = en | data dostępu = 2017-02-27}}</ref>.
 
Zgodnie z konstytucją z 2005, władza ustawodawcza w Iraku należy do Rady Reprezentantów oraz Rady Federacji. Zgodnie z przepisami konstytucji, powołanie Rady Federacji, która ma składać się z przedstawicieli regionów, jej kompetencje i skład, mają być określone przez Radę Reprezentantów, większością 2/3 głosów<ref name=con />. Przepis ten nie został wykonany i Rada Federacji pozostaje instytucją martwą<ref name=ipu />.
 
{{Przypisy}}
== Linki zewnętrzne ==
* {{Cytuj stronę | url = http://parliament.iq/ar/ | tytuł = Strona oficjalna | opublikowany = parliament.iq | data dostępu = 2017-02-27}} {{lang|ar|ku|en}}
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
[[Kategoria:Parlamenty świata]]