Orygenes: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 401 bajtów ,  4 lata temu
nt. autokastracji
(→‎Linki zewnętrzne: link do SEP)
(nt. autokastracji)
 
Orygenes osiągnął w bardzo młodym wieku wysoki poziom wiedzy. Studiował filozofię w szkole [[Ammonios Sakkas|Ammoniosa Sakkasa]], do której uczęszczał także [[Plotyn]]. Wiedzę teologiczną Orygenesa dostrzegł [[Patriarcha Aleksandrii|biskup Aleksandrii]] [[Demetriusz z Aleksandrii|Demetriusz]] ([[189]]-[[232]]) i w wieku osiemnastu lat, jak podaje [[Euzebiusz z Cezarei]], Orygenes został mianowany przez biskupa kierownikiem szkoły [[katecheza|katechetycznej]].
Orygenes dążył do wyrażenia myśli chrześcijańskiej pojęciami [[Filozofia starożytna|filozofii greckiej]], szczególnie pism [[Platon]]a. Prowadził [[ascetyzm|ascetyczny]] tryb życia – nie spożywał [[mięso|mięsa]], [[Napój alkoholowy|alkoholu]] ani [[oliwa z oliwek|oliwy]]. W pragnieniu osiągnięcia harmonii i czystości duchowej, w zmaganiach ze swoją seksualnością posunął się w wieku osiemnastu lat do uczynienia siebie eunuchem (Por. Mt 19,12)<ref>W tekście oryginalnym, greckim Ewangelii Mateusza słowo ''bezżenny'' brzmi dosłownie ''eunuch'' (''ευνουχονται''): ''Bo są niezdatni do małżeństwa, którzy z łona matki takimi się urodzili; i są niezdatni do małżeństwa, których ludzie takimi uczynili; a są i tacy bezżenni, którzy dla królestwa niebieskiego sami zostali bezżenni. Kto może pojąć, niech pojmuje!'' </ref>. Dziś prawdziwość tego czynu bywa kwestionowana, m.in. przez Henryego Chadwicka<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Myśl wczesnochrześcijańska a tradycja klasyczna| miejsce = Poznań | rok = 2000| strony = 74| inni = Piotr Siejkowski (przekład)}}</ref><ref>Por. {{cytuj pismo| autor = Mariusz Szram | tytuł = Autokastracja Orygenesa – fakt czy nieporozumienie?| czasopismo = Vox Patrum |wolumin = 23| wydanie = 2003| oznaczenie = t.44-45 |data strony =2011 171-05202}}</ref>, gdyż wzmianka o nim znajduje się tylko w ''Historii Kościoła'' [[Euzebiusz z Cezarei|Euzebiusza z Cezarei]]<ref name=autonazwa1>Euzebiusz z Cezarei, ''Historia Kościoła'', VI, 8</ref>. Jednak sam Orygenes w ''Komentarzu do Ewangelii św. Mateusza'' zdaje się nawiązywać do tego wydarzenia – jego słowa sprzeciwu wobec literalnego, nieduchowego, "według ciała" (por. 2 Kor 5,16) rozumienia słów Jezusa, brzmią jak przestroga wypływająca z własnego bolesnego doświadczenia<ref>Orygenes komentując Mt 19,12 pisze o doświadczeniu osób trzecich, wśród których jednak mógł być on sam: ''/Człowiek ten/ zamiast wznieść się do ducha przeczytanych słów, pozostał przy ich literze. Otóż niektórzy moi poprzednicy nie zawahali się w swoich pismach dostarczyć pobudek do tego, że pewni ludzie dla królestwa niebieskiego odważyli się doświadczyć trzeciej, jako podobnej do dwóch pierwszych, niezdolności do małżeństwa. My, którzyśmy kiedyś rozumieli Chrystusa, Słowo Boże, według ciała i według litery, lecz teraz już nie rozumiemy Go w ten sposób (por.2 Kor 5, 16), nie uznajemy za właściwą interpretacji tych, którzy rzekomo dla królestwa niebieskiego zadali sobie trzecią niezdolność do małżeństwa. I nie traciłbym dłużej czasu na zbijanie poglądu tego, kto i trzecią niezdolność na podobieństwo do dwóch pierwszych chce pojmować cieleśnie, gdybym nie widział takich, co się na to odważyli i nie spotkał tych, którzy do takiego czynu potrafią skłonić co gorętszą duszę wierzącą, lecz nie bardzo słuchającą rozumu''. Dalej Orygenes cytuje [[Sekstus Empiryk|Sekstusa Empiryka]] /''Sentencje'', 13 i 273/ oraz [[Filon z Aleksandrii|Filona aleksandryjskiego]] /''Quod Deterius Potiori Insidiari Soleat'' (''O tym, że gorszy zazwyczaj robi zasadzki na silniejszego''), 176/ i pisze: ''Lecz nie należy im wierzyć, bo nie zrozumieli myśli Pism Świętych traktujących o tym zagadnieniu. Jeśli bowiem wśród owoców ducha obok miłości, radości, cierpliwości oraz innych cnót wyliczone zostało także opanowanie (por. Ga 5, 22), to raczej powinno ono wydawać owoce i raczej należy zachować dane od Boga męskie ciało, niż odważać się na coś innego. (...) Niech więc ten, co zamierza odważyć się na tego rodzaju czyn, pomyśli, co musi wycierpieć od tych, którzy go będą łajać''. (''Komentarz do Ewangelii według św. Mateusza'', ŹMT 10, Kraków: WAM, 1998, s. 232-233). Podobną figurę retoryczną pisania o osobach trzecich, gdy chce opowiedzieć o swoim przeżyciu, stosuje św. Paweł w [[2. List do Koryntian|2 Kor]] 12, 2.</ref>.
 
Zdobywał sobie rozgłos i autorytet również poza Aleksandrią. Uciekając z miasta przed zamieszkami religijnymi, stłumionymi przez [[Karakalla|Karakallę]] w [[216]] roku, dotarł do [[Palestyna|Palestyny]], gdzie biskupi [[Cezarea Nadmorska|Cezarei]] i [[Jerozolima|Jerozolimy]] poprosili go o wygłaszanie kazań podczas nabożeństw, co w samej Aleksandrii obudziło sprzeciwy, jako że Orygenes był [[laicyzm|laikiem]]. Podczas następnej podróży do Palestyny około roku [[230]] z rąk tych samych biskupów otrzymał święcenia kapłańskie, ale i tym razem nie udało mu się uniknąć problemów. Biskup Demetriusz, którego od dawna raziły poglądy Orygenesa, wykorzystał zdarzenie z młodości Orygenesa, nazwane przez Euzebiusza z Cezarei „śmiałym czynem”<ref name=autonazwa1 /> (wspomniana kastracja) i zgodnie z prawem zakazującym udzielania święceń kapłańskich eunuchom stwierdził nieważność jego święceń. Potępiony przez [[synod]] aleksandryjski, został Orygenes w [[232]] roku usunięty z [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Osiadł w [[Cezarea (Izrael)|Cezarei]], gdzie założył własną szkołę teologiczną, która osiągnęła duży rozgłos. Działająca przy szkole [[Biblioteka w Cezarei|biblioteka]] miała opinię najlepszej biblioteki teologicznej w końcu starożytności<ref>D. C. Parker, ''Codex Sinaiticus: The Story of the World’s Oldest Bible'', London: The British Library, 2010, s. 85.</ref>.