Blanki: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 34 bajty ,  5 lat temu
m
drobne redakcyjne, źródła/przypisy
(Pod Blankami)
m (drobne redakcyjne, źródła/przypisy)
[[Plik:Creneau.XVe.siecle.png|thumb|Blanki, XV wiek (rysunek z ''Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle'', [[Eugène Viollet-le-Duc]], 1856)]]
[[Plik:Lenzburg stadtmauer.jpg|thumb|Blanki muru otaczającego [[Lenzburg]]]]
[[Plik:Bystrzyca Kłodzka, Brama Wodna, 10.JPG|thumb|Blanki w [[Brama Wodna w Bystrzycy Kłodzkiej|BramieBramy Wodnej w Bystrzycy Kłodzkiej]]]]
{{wikisłownik|blank}}
{{Commonscat|Battlements}}
 
'''Blanki''' ('''krenelaż''') – element [[architektura|architektoniczny]] w postaci zwieńczenia [[mur obronny|murów obronnych]] i [[baszta|baszt]] (tzw. zębami (merlonami<ref name=sztuka>{{cytuj książkę r|tytuł = Sztuka świata. Słownik terminów A-K. tom 17| wydawca = Wydawnictwo Arkady | miejsce = Warszawa | rok = 2013 | strony = 354 | isbn = 978-83-213-4726-4sztuka}}</ref>), pomiędzy którymi znajduje się wolna przestrzeń (tzw. miedza{{r|sztuka}}), co miało ułatwić obronę w czasie [[oblężenie|oblężenia]]. Blanki stanowiły [[przedpiersie (fortyfikacja)|przedpiersie]] wieńczące mur, jednocześnie chroniąc biegnący za nimi chodnik strzelecki. W czasie walk w prześwitach pomiędzy zębami byli rozlokowani [[łucznik (żołnierz)|łucznicy]].
 
W miarę rozpowszechniania się broni palnej w zębach przebijano wąskie strzelnice, likwidując z czasem prześwity pomiędzy merlonami.
 
Wyróżnia się dwa typy krenelażu:
* ''blanki gibelińskie'' – typ krenelażu dekoracyjnego, który rozpowszechnił się w XIV-XV w., zwłaszcza we Włoszech. Merlony miały kształt „jaskółczego ogona”. Stosowane nie tylko w budowlach militarnych, ale także na budowlach nieobronnych (wówczas bez wyciętych strzelnic)<ref name="{{r|Bochenek 1990">Bochenek R.H. 1990. 1000 słów o inżynierii wojskowej i fortyfikacjach. Wydawnictwo MON, Warszawa, s. 24</ref>}}.
* ''blanki gwelfowskie'' - z merlonami prostokątnymi<ref name="{{r|Bochenek 1990"/>}}.
 
Blanki wykorzystywano w budownictwie obronnym, głównie w [[średniowiecze|średniowieczu]]. W okresie późniejszym, w stylach nawiązujących do średniowiecza, stały się elementem dekoracyjnym, wieńczącym budowle nieobronne. Szczególnie często wykorzystywano je w architekturze [[neogotyk]]u.
 
Jedną z bydgoskich ulic w południowej części [[Stare Miasto w Bydgoszczy|Starego Miasta]] nazwano [[Ulica Pod Blankami w Bydgoszczy|Pod Blankami]].
 
{{przypisy}}
== Przypisy ==
{{Przypisy-lista|
<ref name="Bochenek 1990">Bochenek R.H. ''1000 słów o inżynierii wojskowej i fortyfikacjach''. Wydawnictwo MON, Warszawa 1990, s. 24</ref>
<ref name="sztuka">{{cytuj książkę|tytuł=Sztuka świata. Słownik terminów A-K. tom 17|wydawca=Wydawnictwo Arkady|miejsce=Warszawa|rok=2013|strony=354|isbn=978-83-213-4726-4}}</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
* {{cytuj książkę |nazwisko = Szolginia| imię = Witold| tytuł = Architektura| wydawca = Sigma NOT| miejsce = Warszawa| data = | rok = 1992| strony = 26| isbn = 83-85001-89-1}}
* PWN Leksykon: ''Wojsko, wojna, broń'', Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, {{ISBN|83-01-13506-9}}
 
 
[[Kategoria:Elementy budowlane]]
35 616

edycji