Opricznina: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 61 bajtów ,  4 lata temu
poprawa graficzna - dodanie nowego obrazka plus poprawienie tekstu tak, aby ładniej wyglądał
m (zamieniam magiczny ISBN na szablon)
(poprawa graficzna - dodanie nowego obrazka plus poprawienie tekstu tak, aby ładniej wyglądał)
[[Plik:Opritsjnina.png|mały|<center>Zasięg działalności opriczniny<center>]]
'''Opricznina (albo oprycznina'''<ref group="uwaga">Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego 2016, str. 812 podaje oba warianty hasła</ref>''')''' ([[język rosyjski|ros.]] ''Опричнина'') – określenie okresu w historii [[Rosja|Rosji]] (1565-1572) i jednocześnie polityki zastosowanej w tym czasie przez cara [[Iwan IV Groźny|Iwana IV Groźnego]]. Słowo pochodzi od słowa rosyjskiego opricz - oprócz, osobno. Głównym celem opriczniny było zdławienie wszelkiej opozycji wewnętrznej i umocnienie władzy carskiej. Polegała ona na wydzieleniu znacznej części państwa moskiewskiego spod władzy [[Bojarzy|bojarów]] (pozostała im reszta zwana ziemszczyną) i poddaniu jej bezpośredniej władzy cara i terrorowi jego gwardzistów zwanych opricznikami.
 
== Historia ==
[[Plik:0NevrevNV Oprichniki BISH.jpg|thumb|280px|Iwan Groźny (klęczy z nożem) drwi z przywódcy bojarów Iwana Fiodorowa posadzonego na tronie w carskim przebraniu. Za chwilę Iwan zadźga nożem Fiodorowa.
Obraz Mikołaja Newrewa
|alt=Oprczynicy. Obraz Mikołaja Newrewa. Obraz przedstawia cara Iwana Groźnego (klęczy w centrum, z nożem w prawej dłoni) w otoczeniu opryczników. Miejsce na tronie, na rozkaz cara Iwana, zajmuje bojar Iwan Fiodorow, oskarżony przez opryczników o zamiar obalenia cara. ]]
'''Opricznina (albo oprycznina'''<ref group="uwaga">Wielki słownik ortograficzny PWN pod red. E. Polańskiego 2016, str. 812 podaje oba warianty hasła</ref>''')''' ([[język rosyjski|ros.]] ''Опричнина'') – określenie okresu w historii [[Rosja|Rosji]] (1565-1572) i jednocześnie polityki zastosowanej w tym czasie przez cara [[Iwan IV Groźny|Iwana IV Groźnego]]. Słowo pochodzi od słowa rosyjskiego opricz - oprócz, osobno. Głównym celem opriczniny było zdławienie wszelkiej opozycji wewnętrznej i umocnienie władzy carskiej. Polegała ona na wydzieleniu znacznej części państwa moskiewskiego spod władzy [[Bojarzy|bojarów]] (pozostała im reszta zwana ziemszczyną) i poddaniu jej bezpośredniej władzy cara i terrorowi jego gwardzistów zwanych opricznikami.
== Powstanie ==
W okresie wyniszczającej Rosję [[Wojna litewsko-rosyjska 1558-1570|wojny inflanckiej]] wojska polsko-litewskie pod komendą [[starosta|starosty]] [[Różan|różańskiego]] [[Stanisław Leśniowolski|Stanisława Leśniowolskiego]] pobiły [[19 sierpnia]] [[1562]] roku w [[bitwa pod Newlem|bitwie pod Newlem]] księcia [[Andrzej Kurbski|Andrzeja Kurbskiego]]. W [[1564]] roku, po kolejnej klęsce wojsk rosyjskich pod komendą Kurbskiego w [[bitwa pod Czaśnikami (1564)|bitwie pod Czaśnikami]], car rozkazał wygnać księcia do [[Tartu|Dorpatu]]. Kurbski przeciwstawił się jednak woli cara i zmienił front. [[30 kwietnia]] [[1564]] roku przeszedł na stronę Polski i Litwy. Jego wojska razem z oddziałami polsko-litewskimi spustoszyły m.in. rosyjskie [[Wielkie Łuki]]. W konsekwencji tych wydarzeń car, podejrzewając również innych bojarów i wyższą szlachtę o zdradę, stworzył opriczninę.
 
== Działalność ==
Głównym celem opriczniny, oprócz zastraszenia ogółu ludności, była pacyfikacja wyższych warstw społecznych, potencjalnie nielojalnych wobec cara. Opricznicy zaangażowani byli m.in. w zabójstwa metropolity Filipa, arcybiskupów Pimena i Leonida. Jednym z zadań opriczników było również przeprowadzanie masowych deportacji ludności. Najsławniejszym ekscesem opriczniny jest zniszczenie buntującego się [[Nowogród Wielki|Nowogrodu Wielkiego]], który jako stolica dawnej [[Republika Nowogrodzka|Republiki Nowogrodzkiej]] i reprezentant tradycji [[Plutokracja|plutokratycznych]] i [[republika]]ńskich stanowił poważne zagrożenie dla [[Autorytaryzm (ustrój)|autorytarnej]] władzy cara (zarówno politycznie, jak i [[Ideologia|ideologiczne]]).