Konwergencja (ekonomia): Różnice pomiędzy wersjami

(poprawki i uzupełnienia)
'''Konwergencja''' ([[Łacina|łac.]] ''convergere'', zbierać się, upodabniać się), także ''teoria konwergencji'', ''efekt doganiania'' – [[hipoteza]], że w krajach biedniejszych dochody na mieszkańca (mierzone np. [[produkt krajowy brutto|PKB]]/osobę) rosną szybciej niż w krajach bogatych. W rezultacie, w długiej perspektywie wszystkie społeczeństwa powinny żyć na podobnym, wysokim poziomie. Zgodnie z tą hipotezą względne zacofanie może wbrew pozorom ułatwiać rozwój gospodarczy kraju. Jak pokazują dane empiryczne, mimo znacznie niższej [[wydajność pracy|produktywności pracy]] kraje słabo rozwinięte często osiągają wyższe [[Wskaźniki wzrostu gospodarczego kraju|wskaźniki wzrostu gospodarczego]] niż kraje wysoko uprzemysłowione. Sytuacja taka nazywana jest też efektem doganiania (''catch-up effect'').
 
W literaturze dotyczącej wzrostu gospodarczego możemy spotkać dwa znaczenia terminu "zbieżność". Pierwszy (czasami nazywany "sigma-zbieżnością") dotyczy zmniejszenia dyspersji (różnorodności) w poziomie życia w różnych społeczeństwach. Natomiast drugie znaczenie (nazywane "beta-zbieżnością") występuje, gdy ubogie kraje rozwijają się szybciej niż bogate. Ekonomiści mówią też o "warunkowej beta-konwergencji", gdy gospodarka doświadcza "beta-konwergencji", ale uzależniona jest to od innych niezmieniających się warunków. Mówią też o "bezwarunkowej beta-konwergencji" lub "beta-konwergencja absolutnej", kiedy tempo wzrostu gospodarki zmniejsza się w miarę zbliżania się jej do stanu ustalonego.
 
Efekt można zaobserwować na przykładnie czterech obecnie rozwiniętych, krajów. Na początku XX wieku dochód na osobę w [[Niemcy|Niemczech]] i w [[Japonia|Japonii]] był znacznie niższy od dochodu w [[Stany Zjednoczone|USA]] i w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]]. W Niemczech to zapóźnienie wynosiło ok. 35%, a w Japonii ok. 75%. Mimo dużych perturbacji w rozwoju gospodarczym spowodowanym np. pierwszą i drugą wojną światową czy [[wielki kryzys|Wielką Depresją]] w 1929 r., zarówno Niemcy jak i Japończycy doganiali Amerykanów i pod koniec XX wieku różnica pomiędzy tymi krajami a USA byławynosiła ok. 10%, natomiast po 100 latach poziom życia w obu tych krajach zrównał się z poziomem życia Brytyjczyków.
 
Jest wiele argumentów potwierdzających słuszność tej teorii.
Można by jednak zadać pytanie, dlaczego na świecie pozostaje tak wiele krajów biednych, tkwiących do dziś w zaklętym kręgu ubóstwa. Pogłębiają się różnice między bogatą północą a biednym południem. Bogaci się bogacą, podczas gdy biedni staja się jeszcze biedniejsi.
 
Zwolennicy teorii konwergencji tłumaczą to zjawisko między innymim.in. brakiem gotowości do podjęcia walki o wspólne dobro przez rządzących w biednych krajach. Często musieliby oni zrezygnować z własnych korzyści dla interesu ogółu, a na takie poświęcenie nie każdy jest gotowy. Na taką mentalność ma wpływ często kolonialna przeszłość danego kraju, który latami był uciskany i służył jedynie jako rynek zbytu i źródło taniej siły roboczej. Teraz ówczesnych kolonialistów zastąpiły nowe władze, a sytuacja nadal nie uległa zmianie. Za przykład może służyć [[zielona rewolucja|„zielona rewolucja”]].
Wiele gospodarek próbowało też rozwijać się [[Autarkia (ekonomia)|autarkicznie]], doprowadzając tym samym do ruiny swój kraj, a jednak również obecnie istnieją kraje o gospodarce niemal zamkniętej, które nie wyciągają wniosków z historii np. [[Korea Północna]].
 
Ponadto trzeba też powiedzieć, że kraje bogate musiałyby chcieć umożliwić biedniejszym rozwój. Np. w handlu międzynarodowym zawsze najbardziej poszkodowane są te kraje, które eksportują towary nieprzetworzone. I tak, bez rozwiniętej technologii przetwórczej, kraj nie ma szans pełnić istotnej roli w handlu światowym i, poprzez zwiększanie bilansu handlowego, podnosić także poziomu PKB kraju. Mimo że [[Wybrzeże Kości Słoniowej]] jest największym na świecie eksporterem kakao, to jego [[terms of trade]] wykazują ciągłą tendencję spadkową. Nie wystarczy ''rzucić ryby'', trzeba ''dać wędkę'' i nauczyć z niej korzystać.
Ponadto na rozwój gospodarczy ma też wpływ wielkość inwestycji oraz w dużej mierze warunki społeczne i religijne. Rządy w krajach biednych muszą być dobrze wykształcone, by umiejętnie prowadzić [[polityka gospodarcza|politykę gospodarczą]] tak, by efektywnie przekładać na rzeczywistość hipotezę konwergencji i by korzystać z efektu doganiania. Tu nie sprawdziły się [[egzogeniczne modele wzrostu gospodarczego|modele egzogeniczne]], bo możliwości produkcyjne są w bardzo dużej mierze niewykorzystywane. Z powodów religijnych i tradycji w krajach arabskich nie wykorzystuje się potencjału kobiet, które są marginalizowane na rynku pracy, a mogłyby mieć istotny wpływ na tworzenie PKB.
 
Nie powinno się zaprzeczać hipotezie konwergencji, wskazując jako dowód istnienie biednych krajów. Znamy bowiem takie kraje, które wykorzystały swój potencjał i teraz są liczącymi się gospodarkami na arenie międzynarodowej, np. [[Chiny]].
 
== Kontrakty terminowe ==
Anonimowy użytkownik