Małżeństwo: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 63 bajty ,  4 lata temu
m
m (drobne techniczne)
m (WP:SK+Bn)
 
== Spory leksykograficzne w świecie zachodnim ==
{{Fakt|Małżeństwo jako związek męża i żony jest opisywane w definicjach encyklopedycznych i słownikowych publikowanych w Polsce przez ostatnie 150 lat}}. W kilku ostatnich latach pojawiły się definicje, które w miejsce męża i żony wprowadziły określenia naturalne płciowo takie jak osoby, ludzie. Tendencja ta jest widoczna głównie w słownikach anglojęzycznych. W publikacjach w języku polskim takie podejście przedstawia ''Encyklopedia powszechna'', wydana przez Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński z 2002. W ''Encyklopedii nowej generacji E2.0'' oraz ''Encyklopedia PWN A-Z. Oryginalna Azetka'' z 2008 nie zamieszczono definicji małżeństwa<ref>{{Cytuj pismo | autor = Ewa Karabin | tytuł = Mężczyzny i niewiasty porządne złączenie. O małżeństwie encyklopedycznie | czasopismo = WIĘŹ | wolumin = 11-12 | data = 2009 | url = http://www.laboratorium.wiez.pl/teksty.php?mezczyzny_i_niewiasty_porzadne_zlaczenie_o_malzens&p=1| czasopismo = Więź | wolumin = 11-12 | data = 2009}}</ref>. Dyskusje nad definicją małżeństwa związane są z protestami zwolenników związków osób tej samej płci, którzy dążą przyjęcia definicji umożliwiającej zawarcie małżeństwa także parom lesbijek i gejów<ref>{{Cytuj pismo | autor = Joanna Petry Mroczkowska | tytuł = Małżeństwo: kwestia dyskusyjna. Spory i argumenty w USA | czasopismo = WIĘŹ | wolumin = 11-12 | data = 2009 | url = http://www.laboratorium.wiez.pl/teksty.php?malzenstwo_kwestia_dyskusyjna_spory_i_argumenty_w_&p=1| czasopismo = Więź | wolumin = 11-12 | data = 2009}}</ref>. Przyjmowane w prawie definicje małżeństwa uległy zróżnicowaniu pomiędzy poszczególnymi państwami, a nawet wewnątrz nich. W jednych państwach definicja umożliwia zawarcie związku małżeńskiego parom tej samej płci w innych (w tym w Polsce) prawna definicja za małżeństwo uznaje jedynie związek mężczyzny i kobiety<ref>{{Cytuj pismo | autor = Tomasz Ponikło | tytuł = Czym jest małżeństwo? Krótka historia zmian w prawie | czasopismo = WIĘŹ | wolumin = 11-12 | data = 2009 | url = http://www.laboratorium.wiez.pl/teksty.php?czym_jest_malzenstwo_krotka_historia_zmian_w_prawi&p=3| czasopismo = Więź | wolumin = 11-12 | data = 2009}}</ref>. Definicja zapisana w aktach prawnych nie kończy jednak sporu. Małżeństwo nie jest wytworem państwa, lecz instytucją społeczną, a ta jako element samoorganizacji społecznej nie podlega regulacjom prawnym, lecz jest wynikiem wielowiekowej kultury<ref>{{Cytuj pismo | autor = Marek Rymsza | tytuł = Małżeństwo nie jest sprawą prywatną | czasopismo = WIĘŹ | wolumin = 11-12 | data = 2009 | url = http://www.laboratorium.wiez.pl/teksty.php?malzenstwo_nie_jest_sprawa_prywatna&p=2| czasopismo = Więź | wolumin = 11-12 | data = 2009}}</ref>. Współcześnie, [[System prawa|systemy prawa]] niektórych państw lub też inne [[Jurysdykcja|jurysdykcje]] zezwalają na zawarcie lub tylko uznają [[małżeństwo osób tej samej płci]], małżeństwo w takim znaczeniu (małżeństwo jednopłciowe) odnotowują słowniki języka angielskiego{{r|MWD|WND|SLA}}.
 
== Główne aspekty małżeństwa ==
=== Aspekt prawny ===
{{Osobny artykuł|Prawo małżeńskie}}
: {{fakt|data=2015-10|Prawo małżeńskie stanowi zbiór przepisów prawnych regulujących rozpoczęcie, kontynuację i ważność małżeństwa. Małżeństwo jest związkiem zazwyczaj między jednym mężczyzną i jedną kobietą. W czasach współczesnych, począwszy od Holandii w 2001 roku, systemy prawa niektórych państw lub też inne jurysdykcje zezwalają na zawarcie lub tylko uznają małżeństwo osób tej samej płci, które zapewnia takiej parze osób wszystkie lub część praw i obowiązków pary małżeńskiej.}}<ref>{{Cytuj |tytuł=Zawarcie małżeństwa {{!}} Małżeństwo {{!}} Kodeks rodzinny i opiekuńczy |data dostępu=2017-02-19 |opublikowany=kodeks-cywilny.org |url=http://kodeks-cywilny.org/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy/I-malzenstwo/zawarcie-malzenstwa |język=pl}}</ref>
 
=== Aspekt społeczny ===
==== Chrześcijaństwo ====
{{Osobny artykuł|Małżeństwo w doktrynie chrześcijańskiej}}
: Pojęcie małżeństwa w chrześcijaństwie różni się w zależności od [[wyznanie|wyznania]] i [[Denominacja (religia)|denominacji]]. Małżeństwo jest zwykle między jedną kobietą i jednym mężczyzną, jednak na przykład [[Kościół Norwegii]] udziela ceremonii religijnej małżeństwom osób tej samej płci<ref>[http://www.christianpost.com/news/church-of-norway-approves-gay-marriage-after-20-years-of-internal-debate-161479/ Church of Norway Approves Gay Marriage After 20 Years of Internal Debate].</ref>.
 
: W katolicyzmie, małżeństwo jest też jednym z sakramentów<ref>[http://www.vatican.va/archive/ccc_css/archive/catechism/p2s2c3a7.htm Catechism of Catholic Church; Section 2, Chapter 3, Article 7].</ref>.
 
==== Islam ====
{{Osobny artykuł|Małżeństwo w islamie}}
: W islamie małżeństwo jest kontraktem, który łączy dwie osoby celem założenia rodziny<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Adamski | imię = Franciszek | tytuł = Socjologia małżeństwa i rodziny | url = https://books.google.pl/books?id=zhciAAAAMAAJ| wydawca = [[Państwowe Wydawnictwa Naukowe]] | data = 1984 | strony = 92 | isbn = 8301031190 | url = https://books.google.pl/books?id=zhciAAAAMAAJ}}</ref>, ale jednocześnie jest uważane za obowiązek religijny<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Machut-Mendecka | imię = Ewa | tytuł = Oblicza współczesnego islamu | url = https://books.google.pl/books?id=yfQPAQAAIAAJ| wydawca = Academica | data = 2003 | strony = 58 | isbn = 8389281031 | url = https://books.google.pl/books?id=yfQPAQAAIAAJ}}</ref>. Rozwody nie są częstym zjawiskiem, ale są dozwolone. Mężczyzna może poślubić do czterech żon<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.planetaislam.com/islam/im3.html | tytuł = Zrozumieć islam i muzułmanów | opublikowany = planetaislam.com | data dostępu = 2015-10-21}}</ref>.
 
==== Judaizm ====
{{Osobny artykuł|Małżeństwo w judaizmie}}
: Ideałem żydowskim jest małżeństwo monogamiczne, chociaż Biblia i Talmud nie zabraniają poligamii<ref>{{Cytuj książkę| tytuł = The Jewish Encyclopedia | rozdział = Marriage | tom = 8 | strony = 335-336335–336}}</ref>. Rozwód - według nauczania [[Stary Testament|Biblii]] i [[Talmud]]u - jest przywilejem męża i następuje po orzeczeniu sądu rabinackiego [[bejt din]]<ref>Edward Lipiński, ''Prawo Bliskiego Wschodu - Wprowadzenie historyczne'', Studia Historico-Biblica 2, KUL, Lublin 2009, s. 310.</ref>.
 
== Zobacz też ==
<ref name="PWN">{{cytuj stronę|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/4011433/malzenstwo.html|tytuł=małżeństwo, ''prawo'' |opublikowany= encyklopedia.pwn.pl |data dostępu=2012-12-04}}</ref>
<ref name="SJP">{{cytuj stronę|url=http://sjpd.pwn.pl/haslo/małżeństwo |tytuł=małżeństwo |opublikowany= sjpd.pwn.pl |data dostępu=2013-06-14}}</ref>
<ref name="SLA">{{cytuj stronę|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/jurisprudence/2009/04/noah_webster_gives_his_blessing.html|autor=Daniel Redman|tytuł=Webster daje swoje błogosławieństwo |autor=Daniel Redman|opublikowany= slate.com |data=2009-04-07 |cytat=<br />{{lang|en}} ''But in their latest editions, the dictionaries have begun to switch sides—thoughsides–though until recently, no one seemed to have much noticed. The American Heritage Dictionary, Black'sBlack’s Law Dictionary, the Oxford English Dictionary, and Webster'sWebster’s have all added same-sex unions to their definitions of marriage. * The right-wing Web site WorldNetDaily broke the news in March about Webster'sWebster’s, reporting that the dictionary had "resolved„resolved the argument"argument” over gay marriage by applying the ancient term "to„to same-sex duos."''<br />{{lang|pl}} W najnowszych swoich wydaniach słowniki zmieniły nastawienie do problemu, choć jeszcze niedawno nikt zdawał się go nie dostrzegać. Słowniki takie jak: "American„American Heritage"Heritage”, "Black's„Black’s Law"Law”, "Oxford„Oxford English"English” i "Merriam„Merriam-Webster"Webster” dodały związki osób tej samej płci do definicji małżeństwa. Prawicowa strona internetowa WorldNetDaily (wnd.com), ustosunkowując się do decyzji wydawnictwa Merriam-Webster, napisała, że w słowniku "rozwiązano„rozwiązano problem"problem” co do małżeństw gejowskich, stosując tradycyjne określenie wobec "duetów„duetów tej samej płci"płci”.}}</ref>
<ref name="WND">{{cytuj stronę|url=http://www.wnd.com/2009/03/91995/|autor=Bob Unruh|tytuł=Słownik Webster'aWebster’a redefiniuje pojęcie małżeństwa |autor=Bob Unruh|opublikowany=wnd.com |data=2009-03-17 |cytat=<br />{{lang|en}} "In„In recent years, this new sense of 'marriage'‘marriage’ has appeared frequently and consistently throughout a broad spectrum of carefully edited publications, and is often used in phrases such as 'same‘same-sex marriage'marriage’ and 'gay‘gay marriage'marriage’ by proponents and opponents alike. Its inclusion was a simple matter of providing our readers with accurate information about all of the word’s current uses," Stamper wrote.<br />{{lang|pl}} „W ostatnich latach, nowe znaczenie słowa «małżeństwo» pojawia się często w wielu uznanych publikacjach, a zwrotów w rodzaju «małżeństwo jednopłciowe» lub «małżeństwo gejowskie» używają obie strony polemik. Wystarczyło tylko dołączyć nowe znaczenie aby zapewnić naszym czytelnikom dokładne informacje odnośnie wszystkich bieżących zastosowań tego słowa”, napisała Kory Stamper. (współpracownik wydawnictwa Merriam-Webster)}}</ref>
}}
 
== Bibliografia ==
#* {{cytuj stronę |url=https://repozytorium.amu.edu.pl/jspui/bitstream/10593/4474/1/06_Aldona_Zurek_Atrakcyjnosc%20instytucji%20malzenstwa%20we%20wspolczesnych_93-108.pdf |autor=Aldona Żurek |tytuł=Atrakcyjność instytucji małżeństwa we współczesnych społeczeństwach |autor=Aldona Żurek |opublikowany=[[Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu]] |rok=2010}}
#* {{cytuj książkę|autor=[[Andrzej Bańkowski]]|tytuł=Etymologiczny słownik języka polskiego|wydawca=PWN|data=2000|isbn=83-01-13019-9}}
#* {{cytuj książkę|autor=Krystyna Długosz-Kurczabowa|tytuł=Nowy słownik etymologiczny języka polskiego|wydawca=PWN|data=2003|isbn=83-01-14008-9}}
 
== Linki zewnętrzne ==