Ateizm: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 9837 bajtów ,  4 lata temu
Przywrócenie tekstu na podstawie książki grajewskiego, bez fragmentów słabo związanych z tematem - w dyskusji brak reakcji i wyjasnień
(→‎Demografia: OR - bez źródeł, a zdanie dalej jest jest podane że dane są z ankiet)
(Przywrócenie tekstu na podstawie książki grajewskiego, bez fragmentów słabo związanych z tematem - w dyskusji brak reakcji i wyjasnień)
 
Na początku [[XXI wiek]]u nastąpiło kilka wydarzeń istotnych dla rozpowszechniania i postrzegania ateizmu. W [[2006]] roku ukazał się [[bestseller]] (w krajach anglosaskich) autorstwa Richarda Dawkinsa ''[[Bóg urojony]]''. Głównym przesłaniem książki jest twierdzenie, że ''ateizm jest dowodem zdrowego i niezależnego umysłu, więc ateiści mogą być z niego dumni''. Na fali popularności książki Dawkins rozpoczął w [[2007]] roku kampanię społeczną pod nazwą ''[[Out Campaign|The Out Campaign]]''. Przedsięwzięcie to ma na celu przekonanie jak największej liczby ateistów, że ateizm to nie wstydliwa choroba, że to coś o czym można rozmawiać i z czym nie trzeba się kryć<ref>{{cytuj stronę| url = http://outcampaign.org/| tytuł = The Out Campaign| autor =| opublikowany = | data = | język = en | data dostępu = 2009-09-09}}</ref>. W Polsce przedsięwzięciem wpisującym się w tego typu działania stała się ''[[Internetowa Lista Ateistów i Agnostyków]]''<ref>{{cytuj stronę| url = http://lista.racjonalista.pl | tytuł = Internetowa Lista Ateistów i Agnostyków| autor =| opublikowany = | data = | język = | data dostępu = 2009-09-09}}</ref> prowadzona przez [[Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów]]. Na stronie tej osoby publiczne i chętni przyznają się do ateizmu lub agnostycyzmu. Inicjatywa ma na celu propagowanie asertywności światopoglądowej wśród niewierzących, zaznaczenie obecności niewierzących w przestrzeni życia społecznego oraz konsolidację i zacieśnienie współpracy środowisk wolnomyślicielskich. O inicjatywie tej pisało wiele czołowych mediów polskich (kilkadziesiąt artykułów) wywołując dyskusję nad sytuacją osób niewierzących w Polsce (m.in. [[Gazeta Wyborcza]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.gazetawyborcza.pl/1,75248,4460640.html |tytuł=Nie wciskajcie mi Boga |autor=Małgorzata I. Niemczyńska |data= |opublikowany= |język=pl |archiwum=https://web.archive.org/web/20080222091140/http://www.gazetawyborcza.pl/1,82709,4460640.html |zarchiwizowano=2008-02-22 |data dostępu=2007-09-16}}</ref>, [[Przekrój (czasopismo)|Przekrój]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.przekroj.pl/wydarzenia_kraj_artykul,1571.html |tytuł =Ciężkie życie ateisty |autor =Małgorzata Święchowicz |opublikowany = |data = |język=pl |data dostępu=2007-01-18}}</ref> i [[Przegląd]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://www.przeglad-tygodnik.pl/index.php?site=artykul&id=12668 |tytuł=Czy ateiści są dyskryminowani? |autor=Radosław Tyrała |data= |opublikowany=2007-07-04 |język=pl |archiwum=http://www.webcitation.org/3IK |data dostępu=2007-07-04}}</ref>), a na antenie radia [[Tok FM|TOK FM]] odbyła się debata o ateizmie pomiędzy duszpasterzem akademickim księdzem [[Grzegorz Michalczyk|Grzegorzem Michalczykiem]] a założycielem i ówczesnym prezesem [[Polskie Stowarzyszenie Racjonalistów|Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów]] [[Mariusz Agnosiewicz|Mariuszem Agnosiewiczem]]<ref>{{Cytuj stronę |url=http://serwisy.gazeta.pl/tokfm/4,73715,,,,4464888.html |tytuł=O ateizmie – dyskusja duszpasterza akademickiego z parafii św. Jakuba ks. Grzegorza Michalczyka i szefa Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów Mariusza Agnosiewicza |autor=Ewa Wanat |data=2007-09-06 |opublikowany=Radio TOK FM |język=pl |archiwum=https://web.archive.org/web/20071016063741/http://serwisy.gazeta.pl/tokfm/4,73715,,,,4464888.html |zarchiwizowano=2007-10-16 |data dostępu=2007-09-18}}</ref>. Po dwóch miesiącach od uruchomienia Listy, wpisało się na nią ponad 7500 uczestników akcji. Krok dalej poszła nieformalna grupa Stowarzyszenia Ateistycznego, organizując akcję pod nazwą ''[[Internetowa Galeria Ateistów]]''<ref>{{cytuj stronę |url=http://galeria.ateistyczni.org.pl |tytuł=Internetowa Galeria Ateistów |opublikowany=ateistyczni.org.pl |archiwum=https://web.archive.org/web/20091212232526/http://galeria.ateistyczni.org.pl/ |zarchiwizowano=2009-12-12 |data dostępu=2009-12-08}}</ref>. Galeria została uruchomiona 6 grudnia 2009.
 
=== XX i XXI wiek w krajach komunistycznych ===
 
==== Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ====
W 1917 roku wybuchła rewolucja bolszewicka, jej rząd uznawał że za główny cel wyeliminowanie religii z życia publicznego i zastąpienia ją ateizmem państwowy. W swojej książce „Socjalizm a religia” Lenin stwierdził<ref>{{Cytuj|autor=Włodzimierz Lenin|tytuł=Socjalizm a Religia|data=2006|miejsce=Warszawa|wydawca=Studenckie Koło Filozofii Marksistowskiej (Uniwersytet Warszawski)|s=4}}</ref>:{{CytatD|Program nasz opiera się całkowicie na naukowym, i to właśnie materialistycznym światopoglądzie. Dlatego wyjaśnienie naszego programu nieodzownie obejmuje zarówno wyjaśnienie prawdziwych historycznych, jak i prawdziwych ekonomicznych źródeł otumanienia religijnego. Nasza propaganda nieodzownie obejmuje również propagandę ateizmu; wydawanie odpowiedniej literatury naukowej, która dotychczas była surowo zakazana i prześladowana przez samowładczo-pańszczyźnianą władzę państwową, powinno obecnie stanowić jedną z dziedzin naszej działalności partyjnej. Trzeba będzie obecnie pójść zapewne za radą, jakiej udzielił niegdyś Engels niemieckim socjalistom: tłumaczyć i masowo rozpowszechniać francuską literaturę oświeceniową i ateistyczną XVIII wieku.|Włodzimierz Lenin|}}
W 1919 roku na VIII Zjeździe partii, przyjęto program który nakładał obowiązek walki z religią członkom partii<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=25}}</ref>. Rozpoczęły się brutalne prześladowania religijne, 26 lutego 1922 rozpoczęto serię konfiskatę dóbr Cerkwi, czemu sprzeciwiała się rosyjska ludność, co zwykle kończyło się z strzelaniem do protestujących. Lenin wykorzystał wielki głód – wywołany przez bolszewickie rewizje – aby móc ograbić Cerkiew, choć ta wcześniej wzywała do pomocy głodującym<ref name=":5">{{Cytuj|autor=Andrzej Paczkowski, Karel Bartosek, Nicolas Werth, Stéphane Courtois, Jean-Louis Margolin, Jean-Louis Panné|tytuł=Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania|data=2001|miejsce=Warszawa|wydawca=Prószyński i S-ka|s=130 - 131}}</ref>. Komuniści mordowali zarówno kapłanów, jak i zwykłych prawosławnych. W latach 1917-1920 bolszewicy zabili 37 biskupów, tysiące duchownych i około 12 tys. wiernych<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=17|ISBN=8385368353}}</ref>. A tylko w 1922 roku zamordowano 1691 popów, 1962 mnichów i 3447 mniszek<ref name=":5" />.
 
Rozpoczęła się również zorganizowana ateizacja ludności. W 1922 roku założono wydawnictwo [[Ateist|„Ateist”]] które wydawało anty-religijne broszury, czasopisma, plakaty, w których wyszydzano z ludzi wierzących i duchownych. Z kolei 1923 roku założony [[Związek Bezbożników]], a 1924 towarzystwo przyjaciół gazety [[Bezbożnik (czasopismo)|Bezbożnik]]<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=23|ISBN=8385368353}}</ref>. Szkoły zaczęły wychowywać dzieci na ateistów, w 1923 roku zostały zorganizowane w Moskwie, a później we wszystkich większych miastach, pochody antyreligijne, wyszydzające kult Matki Boskiej<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=23-24|ISBN=8385368353}}</ref>. 
 
[[Plik:Stalin lg zlx1.jpg|mały|Józef Stalin jako dyktator ZSRR próbował całkowicie wykorzenić religię i zamienić swoich obywateli w ateistów. Pod koniec lat 20 i 30 w jego państwie zamordowano nawet 80 000 kapłanów wszystkich wyznań]]
Po śmierci Lenina zmniejszył się nacisk na Cerkiew, to jednak miało się zakończyć gdy [[Józef Stalin]] wygrał ostatecznie walkę o władzę. 1 października 1929 r. ogłoszona instrukcję „[[O prawach i obowiązkach stowarzyszeń religijnych]]”, ustawodawstwo ograniczało do minimum działalność kapłana w parafii, a tak zwana rada parafialna – kontrolowana przez urząd do spraw wyznań – składająca się z funkcjonariuszy policji i aparatu kontroli religijnej nadzorowała życie religijne i cenzurowała kazania. Dekret z 27 sierpnia 1929 skasował niedzielę, a duchowni niedługo potem przestali mieć prawa obywatelskie i nie dostali kartek żywnościowych. Organizowano ,,czyny społeczne” w świąteczne dni, a w 1929 roku po raz pierwszy [[Boże Narodzenie]] obchodzono jako dzień industrializacji<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=40|ISBN=8385368353}}</ref>.
 
W 1929 ogólna organizacja ateistyczna przekształciła się w [[Związek Wojujących Bezbożników]], który wydawał gazety ateistyczne w coraz większych nakładach w języku rosyjskim, polskim, tatarskim, baszkirskim i gruzińskim. Od początku lat 30 obowiązywało kolektywne członkostwo zakładów pracy i [[Kołchoz|kołchozów]] do tego związku, co skutkowało 30 mln członków<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=41|ISBN=8385368353}}</ref>.
 
Lata trzydzieste to początek masowych deportacji duchownych do [[Gułag|łagrów]] i wyburzania cerkwi, w samej Moskwie z około 1000 prawosławnych świątyń zostało tylko 20. W 1931 roku wysadzono największą cerkiew w Moskwie [[Christa Spasa|,,Christa Spasa]]" a szereg innych zamieniano na sale koncertowe, lub muzea ateizmu<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=41-42|ISBN=8385368353}}</ref>.
 
W 1932 roku ogłoszono założenia bezbożnej 5-latki. Do 1938 wszystkie cerkwie miały zostać zburzone, a w 1937 już nikt nie miał używać słowa ,,Bóg”. Plan postanowiono wdrożyć za pomocą terroru, od ludzi domagano się deklaracji antyreligijnych, w przeciwnym razie odbierano im kartki żywnościowe, wyrzucano z pracy i z organizacji społecznych, setki duchownych, biskupów i mniszek zostało rozstrzelanych lub wysłanych do obozów. W 1938 roku z 50 tys. cerkwi zostało ledwie 12 tys., a życie religijne przeniosło się do katakumb. Pomimo brutalnych prześladowań założenia 5-latki nie zostały wykonane, a terror nie zmusił ludzi aby odeszli od wiary. Z powodów sytuacji międzynarodowej rozprawę z religią odłożono na później<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=42-43}}</ref>. Udało się jednak wyeliminować całkowicie Kościół Katolicki, do 1939 roku aresztowano wszystkich katolickich kapłanów<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=39}}</ref>. Szacuje się że pod koniec lat 20 i latach trzydziestych zamordowano aż 80 000 duchownych wszystkich wyznań<ref>{{Cytuj|autor=Jorg Baberowski|tytuł=Stalin|data=2012|miejsce=Warszawa|wydawca=Prószczyński i S-ka|s=175}}</ref>.
 
Sytuacja cerkwi zmieniła się po ataku III Rzeszy na ZSRS, po bolesnych stratach w pierwszych latach frontu metropolita moskiewski wezwał do obrony ojczyzny. Stalin był zmuszony pójść na ustępstwa, zgodził się aby Cerkiew otworzyła fundusz obrony kraju, dyktator zmienił język swoich przemówień gdyż okazało się że hasła obrony komunizmu nie mogą przekonać ludzi do poświęcenia<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=44-45}}</ref>. W ZSRS ogłoszono amnestię dla duchownych, zawieszony został Związek Wojujących Bezbożników i publikacje antyreligijnych ulotek<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i Krzyż|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=45}}</ref>.
 
Po wojnie wróciły prześladowania religijne, ale na mniejszą skalę, Związek Wojujących Bezbożników w 1947 r. zamieniono na [[Wszechzwiązkowe Towarzystwo ,,Wiedza”]], który miał mniejsze cele od pierwowzoru. W dalszym jednak ciągu zakazywano katechizacji dzieci, dorosłych i młodzieżowy, oraz nie dopuszczano do wydawania Biblii, a jej przemycanie z za granicy było surowo karane<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=49-50|ISBN=8385368353}}</ref>.
 
Po śmierci Stalina Nikita Chruszczow wzmocnił ateizację, wielu duchownych których objęła amnestia, znów wróciło do obozów, zamknięto lub zniszczono 15 tys. cerkwi. Dochodziło niszczenia ikon i budynków religijnych. Po upadku Chruszczowa podejście władz stało się łagodniejsze, a Cerkiew zaczęła odżywać<ref>{{Cytuj|autor=Andrzej Grajewski|tytuł=Rosja i krzyż. Z dziejów Kościoła Prawosławnego w ZSRR|data=1991|miejsce=Katowice|wydawca=Gość Niedzielny|s=52-95|ISBN=8385368353}}</ref>.
 
Szacuje się że w Związku Radzieckim przez cały swój okres jego trwania zostało zamordowanych 20 mln ludzi<ref>[[Stéphane Courtois]], Nicolas Werth, [[Jean-Louis Panné]], ''[[Andrzej Paczkowski]]'', Karel Bartošek, Jean-Louis Margolin ''Czarna księga komunizmu. Zbrodnie, terror, prześladowania'', ​''ISBN 83-7180-326-5''​, Warszawa 1999, s. 26-27</ref>.
 
 
== Demografia ==