Jan Hińcza z Rogowa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 578 bajtów ,  4 lata temu
m
redakcyjne
m (drobne merytoryczne)
m (redakcyjne)
|herb = POL COA Działosza.svg
|zawołanie =
|data urodzenia = 1405-14101405–1410
|miejsce urodzenia =
|data śmierci = 29 września 1473
'''Jan Hińcza z Rogowa''' herbu [[Działosza (herb szlachecki)|Działosza]] (ur. pomiędzy 1405 a 1410, zm. 29 września [[1473]]) – podskarbi koronny, kasztelan sandomierski.
 
Był najmłodszym synem [[Hińcza z Rogowa|Hińczy z Rogowa]]. W 1427 przebywał na dworze króla [[Władysław II Jagiełło|Władysława Jagiełły]], gdzie został oskarżony o romans z królową [[SonkaZofia Holszańska|Sonką Holszańską]]<ref>{{r|Bożena Czwojdrak 'Jan Hińcza z Rogowa- rycerz królowej Zofii" [w] "Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczpospolitej XV-XVIII wieku" wyd. Zamek Królewski na Wawelu 2006</ref>}}.
Następnie związał się z [[Husytyzm w Polsce|ruchem husyckim]] kierowanym przez [[Spytko III z Melsztyna|Spytka z Melsztyna]]. Opuścił go jednak przed decydująca walką i przeszedł na stronę przeciwną <ref>[http://www.{{r|nhpedia.pl/rycerz_hincza_z_rogowa_i_husytyzm.html. Rycerz Hińcza z Rogowa i husytyzm]</ref>-}}. W 1439 w czasie bitwy pod Grotnikami dowodził wojskami atakującymi obóz husytów w zakolu Nidy<ref>{{r|Tadeusz Manteuffel, ''Historia Polski. Tam I do roku 1764''. Warszawa 1958, s. 597</ref>}}.
{{Osobny artykuł|Bitwa pod Grotnikami}}
W 1440 towarzyszył [[Władysław III Warneńczyk|Władysławowi Warneńczykowi]] w podróży na Węgry. W latach 1447-14601447–1460 pełnił funkcję podskarbiego koronnego, w latach 1443-14521443–1452 był kasztelanem [[Rozprza (województwo łódzkie)|rozpierskim]]. W 1452 pełnił funkcje starosty nieszawskiego, jako rycerz i dyplomata brał udział w [[Wojna trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] wraz z [[Mikołaj Szarlejski|Mikołajem Szarlejskim]] włączył się czynnie o przyłączenie Prus do Polski. Wg Jana Długosza brał udział w rokowaniach pokojowych z Krzyżakami w 1455 i 1464 roku. W 1457 towarzyszył w orszaku królowi [[Kazimierz IV Jagiellończyk|Kazimierzowi]] w czasie wizyty w Gdańsku. Od 1453 był kasztelanem sieradzkim. W 1460 został mianowany kasztelanem sandomierskim, w 1466 został starostą krzepickim a w 1572 starostą golubskim<ref>"{{r|Hińcza z Rogowa (zm. 1473) kasztelan sandomierski [w] Polski Słownik Biograficzny t.9 wyd.1961 str.521</ref>}}. Ożenił się z Dorotą Koziegłowską (zm. ok. 1489) herbu Lis. W jej imieniu w latach 1445-14731445–1473 zarządzał [[Zamek w Mirowie|zamkiem w Mirowie]] mianując burgrabiów<ref>"{{r|Urzędnicy łęczyccy, sieradzccy i wieluńscy XIII-XV w" spisy oprac.Janusz Bieniak, Alicja Szymczakowa. Wyd. Wrocław 1985 str.154</ref>}}.
 
Dysponując ogromnym majątkiem dokonał wielu fundacji głównie na rzecz kościoła katolickiego. W 1459 rozpoczął budowę [[Kaplica HinczyHińczy z Rogowa na Wawelu|rodzinnego mauzoleum kaplicy na Wawelu]]. W rodzinnym Rogowie ufundował drewniany kościół, po śmierci kardynała [[Zbigniew Oleśnicki|Zbigniewa Oleśnickiego]] wspierał finansowo budowę [[Kościół św. Bernardyna w Krakowie|kościoła Bernardynów na Stradomiu]]. Dla Bernardynek[[Bernardynki|bernardynek]] ufundował drewniany [[Kościół św. Agnieszki w Krakowie|kościół św. Agnieszki]]. W 1466 jako starosta krzepicki za zgodą króla wyraził zgodę na utworzenie w [[Krzepice|Krzepicach]] klasztoru kanoników laterańskich<ref>http://www.{{r|swietyjakubkrzepice.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=27&Itemid=2</ref>-}}. W Kole przy [[Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Kole|Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego]] ufundował i uposażył kolegium mansjonarzy. Wspierał szpitale: św. Ducha w Krakowie, św. Jadwigi na Stradomiu, w testamencie zapisał srebrne naczynia katedrze wawelskiej<ref>{{r|Janina Kalinowska "Jan Hińcza z Rogowa i jego działalność fundacyjna na dworze pierwszych Jagiellonów" [w] Analecta Cracoviensia t. 19 (1987) str. 319-341 </ref>}}. Wobec bezpotomnej śmierci Jana Hińczy pozostawiony przez niego majątek odziedziczyły wnuki siostry Małgorzaty synowie Jana Kobylańskiego starosty brzeskiego (zm. 1471) Jan i Jakub Kobylański (zm. 1528).
 
{{== Przypisy}} ==
{{Przypisy-lista|
<ref name="Bożena Czwojdrak Jan Hińcza">Bożena Czwojdrak ''Jan Hińcza z Rogowa – rycerz królowej Zofii'' [w] ''Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczpospolitej XV-XVIII wieku'' wyd. Zamek Królewski na Wawelu 2006</ref>
<ref name="Hińcza z Rogowa zm 1473 kasztelan">''Hińcza z Rogowa (zm. 1473), kasztelan sandomierski'' [w] ''Polski Słownik Biograficzny'' t. 9 wyd. 1961 s. 521</ref>
<ref name="Janina Kalinowska Jan Hińcza">Janina Kalinowska, ''Jan Hińcza z Rogowa i jego działalność fundacyjna na dworze pierwszych Jagiellonów'' [w] „Analecta Cracoviensia” t. 19 (1987), s. 319–341</ref>
<ref name="nhpedia-">[http://www.nhpedia.pl/rycerz_hincza_z_rogowa_i_husytyzm.html. Rycerz Hińcza z Rogowa i husytyzm]</ref>
<ref name="swietyjakubkrzepice-">[http://www.swietyjakubkrzepice.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=27&Itemid=2 Parafia św. Jakuba w Krzepicach]</ref>
<ref name="Tadeusz Manteuffel Historia">Tadeusz Manteuffel, ''Historia Polski. Tam I do roku 1764''. Warszawa 1958, s. 597</ref>
<ref name="Urzędnicy łęczyccy sieradzccy">''Urzędnicy łęczyccy, sieradzccy i wieluńscy XIII-XV w.'' spisy oprac. Janusz Bieniak, Alicja Szymczakowa. Wyd. Wrocław 1985 s. 154</ref>
}}
 
[[Kategoria:Podskarbiowie wielcy koronni]]
33 290

edycji