Rumuni: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 70 bajtów ,  4 lata temu
Korekta na 2014 rok
(drobne redakcyjne, WP:SK+ToS+mSK)
(Korekta na 2014 rok)
| L_ogółem= około 23,8 mln{{fakt|data=2016-08}}
|regiony
| Zamieszkanie= {{Państwo|ROU}}: 16 870 000 (2011)<br />{{Państwo|MDA}}: 73192 276800 jako rumuni (20042014), 2 068 058 jako mołdawianie (2014) <ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.statistica.md/pageview.php?l=enro&idc=295479&id=2234 | tytuł = Population Census 20042014: Demographic, national, language and cultural characteristics | data = 20042014 | opublikowany = National Bureau of Statistics of the Republic of Moldova | data dostępu = 2016-10-04}}</ref><br />{{Państwo|ITA}}: 1&nbsp;131&nbsp;839 (2014)<ref name="Istat">{{Cytuj stronę | url = http://www.istat.it/it/files/2015/06/Bilanciodemografico.pdf?title=Bilancio+demografico+nazionale+-+15%2Fgiu%2F2015+-+Testo+integrale.pdf | tytuł = Anno 2014. Bilancio demografico nazionale | data = czerwiec 2015 | opublikowany = Istat | strony = 9 | data dostępu = 2016-08-06}}</ref><br />{{Państwo|UKR}}: 409 989<br />{{Państwo|ESP}}: 407 159<br />{{Państwo|USA}}: 367 000<br />{{Państwo|RUS}}: 177 638<br />{{Państwo|CAN}}: 131 320<br />{{Państwo|FRA}}: 100 000<br />{{Państwo|SRB}}: 74 630<br />
| Język= [[język rumuński|rumuński]], [[język mołdawski|mołdawski]], [[język wołoski|wołoski]]
| Religie= [[prawosławie]], [[Kościół łaciński|rzymski katolicyzm]], [[Kościoły greckokatolickie|grekokatolicyzm]]
[[Plik:Dias.Roman-Est.png|250px|thumb|Mapa etniczna Rumunów z tradycyjnym podziałem na grupy etniczne]]
[[Plik:Moldavia map.png|250px|thumb|Rumuni i Mołdawianie]]
'''Rumuni''' (rum. ''români,'' dawniej ''rumâni'') – liczący ok. 23,8 mln osób{{fakt|data=2016-08}} naród [[Języki wschodnioromańskie|wschodnioromański]] zamieszkujący przede wszystkim [[Rumunia|Rumunię]]. W większości posługują się [[język rumuński|językiem rumuńskim]]. Duża [[diaspora (naród)|diaspora]], głównie w [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Stany Zjednoczone|USA]], we [[Włochy|Włoszech]] i na [[Ukraina|Ukrainie]] - ludność autochtoniczna.
 
W samej Rumunii do Rumunów zalicza się często [[Mołdawianie|Mołdawian]] (żyjących głównie w [[Mołdawia|Mołdawii]] oraz na Ukrainie, w [[Rosja|Rosji]] i [[Kazachstan]]ie) oraz [[Wołosi|Wołochów]] (z [[Serbia|Serbii]], [[Bułgaria|Bułgarii]] i [[Grecja|Grecji]]).
Główna część terytorium historycznej Mołdawii znajduje się obecnie w Rumunii. Na obszarze tym tożsamość narodowa Mołdawian niemal zupełnie uległa rumuńskiej. Przy czym różnice istniejące między Mołdawianami a Rumunami nie są wyraźne. Wielu ludzi określa siebie (autoidentyfikuje etnicznie) jako Mołdawianie i Rumuni jednocześnie. Mołdawianie różnią się od Rumunów tradycją własnej państwowości, bogatszym rosyjskim dziedzictwem kulturowym oraz niektórymi cechami językowymi: akcentem, większą archaicznością gramatyki i słownictwa, oraz większym zasobem słów pochodzenia słowiańskiego. W Mołdawii do [[1991]] r., a w Naddniestrzu do dzisiaj używa się do zapisywania języka [[grażdanka|grażdankę]], w Rumunii – [[alfabet łaciński]]. Część Mołdawian mówi po [[język rosyjski|rosyjsku]] i [[język ukraiński|ukraińsku]]. Mołdawian łączy z Rumunami częściowa [[etnogeneza]], więcej niż 150 lat historii państwowości, język i prawosławie.
 
Problem uznania Mołdawian za odrębny naród (i zarazem mołdawskiego jako osobnego języka) zwłaszcza w Rumunii i Mołdawii wzbudza wiele emocji. Przed powstaniem [[Mołdawska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Radziecka|Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej]] w [[1924]] r., mołdawska świadomość narodowa niemal całkowicie uległa rumuńskiej ideologii narodowej. Obywatele historycznego obszaru państwa mołdawskiego w znacznej mierze identyfikowali się jako Rumuni. W [[1940]] r. [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] przyłączył do swego terytorium ziemie leżące pomiędzy Dniestrem a Prutem, czyli tzw. [[Besarabia|Besarabię]] (z grubsza terytorium dzisiejszej Mołdawii), która była w latach [[1918]]-[[1919]] odłączona od Rosji i wcielona do Rumunii. Władze rumuńskie, po tym jak Besarabia została przyłączona do Rumunii przeprowadzały planową rumunizację zyskanych obszarów<ref>Treptow, Kurt W. (red.): ''A History of Romania'' Iaşi, The Center for Romanian Studies 1997</ref>. W celu przerwania więzi łączących Besarabię z Rumunią, ZSRR "sztucznie wzbudzał" tożsamość narodową Mołdawian na terenie całego Związku Radzieckiego. Po rozwiązaniu ZSRR w [[1991]] r. w Rumunii oczekiwano, że Mołdawianie powrócą do rumuńskiej tożsamości narodowej; do tego wszak nie doszło – Rumuni są w dzisiejszej Rep. Mołdawskiej mniejszością narodową (27% [[20042014]]), przy czym sami Mołdawianie stanowią
75,81% populacji kraju.
 
=== Rumuni a Słowianie ===
Anonimowy użytkownik