Kościół św. Michała na Wawelu: Różnice pomiędzy wersjami

rozbudowa
(rozbudowa)
}}
[[Plik:Wawel Hill - Kosciol sw. Michala.svg|thumb|Relikty kościoła św. Michała na mapie [[Wawel]]u]]
'''Kościół św. Michała''' – obecnie nieistniejący już [[kościół (budynek)|kościół]], znajdowałwznoszący się od średniowiecza na [[Wawel|Wzgórzuwzgórzu Wawelskimwawelskim]] w [[Kraków|Krakowie]]., zburzony w latach 1803–1804.
 
== Historia ==
Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z [[1148]], kilkaset lat później [[Jan Długosz]] wspomina o wzniesieniu – za panowania [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]] – świątyni murowanej na miejscu wcześniejszej drewnianej. Kościół ten znajdował się na dzisiejszym zewnętrznym dziedzińcu wawelskim, gdzie dzisiaj widnieją zarysy jego fundamentów, wyprowadzone ponad poziom gruntu podczas badań archeologicznych.
Data powstania kościoła oraz jego pierwotny wygląd nie są znane. Według [[Jan Długosz|Jana Długosza]] miał zostać zbudowany przez [[Mieszko I|Mieszka I]]{{Odn|Pianowski|1994|s=102–103}}. Kościół jest wymieniony w bulli papieża [[Eugeniusz III|Eugeniusza III]] z 1148 jako uposażenie [[Diecezja włocławska|biskupstwa kujawskiego]]; [[Jan Długosz]] wspomina, że w 1086 został mu nadany przez [[Judyta Przemyślidka (zm. 1086)|księżną Judytę]]. Z tej samej bulli wiadomo, że już wtedy była to [[kolegiata]]{{Odn|Pianowski|1984|s=105}}. W toku badań archeologicznych odnaleziono relikty murów [[Sztuka romańska|romańskich]], w związku z czym część badaczy przypuszcza, że świątynia ta była murowana{{odn|Pianowski|1994|s=111–112}}.
 
Część badaczy w przeszłości uważała, że historia kościoła św. Michała sięga do czasów przedpiastowskich i przypisywała mu szczególne znaczenie. M.in. [[Tadeusz Wojciechowski (historyk)|Tadeusz Wojciechowski]] przypuszczał, że wzniesiono go na miejscu pogańskiego kultu i był to najstarszy kościół na Wawelu{{Odn|Wyrozumski|1992|s=84–86}}. Z kolei [[Henryk Łowmiański]] wysunął hipotezę, że kościół pełnił funkcję katedry dla pierwszego biskupa krakowskiego [[Prohor]]a{{Odn|Szczur|1994|s=20}}.
 
W 1355 kościół został przebudowany w [[Gotyk|stylu gotyckim]] za sprawą [[Kazimierz III Wielki|Kazimierza Wielkiego]]{{Odn|Rożek|1983|s=96–97}}. Jan Długosz wspomina, że zastąpiono wówczas świątynią murowaną budowlę drewnianą, możliwe jest więc, że romański murowany kościół uległ wcześniej destrukcji{{Odn|Firlet, Pianowski|2007|s=64}}. Kościół gotycki był zbudowany z cegły, składał się z nawy i zakończonego wielobocznie [[prezbiterium]]. Sklepienie nawy było oparte na jednym, centralnym słupie. Do kościoła przylegały przybudówki, w których zapewne mieściły się zakrystia oraz mieszkania dla kanoników{{odn|Pianowski|1984|s=160}}{{Odn|Rożek|1983|s=96–97}}.
 
Z chwilą wkroczenia Austriaków do Krakowa Wawel przeznaczono na cele wojskowe. W 1803 r. zdecydowali oni o zburzeniu świątyni (m.in. wraz z sąsiednim [[Kościół św. Jerzego na Wawelu|kościołem św. Jerzego]]), rok później już nie istniał, a jego wyposażenie sprzedano na licytacji{{Odn|Rożek|1983|s=96–97}}.
 
Obecnie na zewnętrznym dziedzińcu zamku wawelskiego, który powstał dzięki austriackim wyburzeniom, wyeksponowany jest zarys fundamentów gotyckiego kościoła św. Jerzego{{Odn|Rożek|2006|s=344}}.
 
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Firlet, Pianowski|2007}}| inni = red. Jerzy Wyrozumski| tytuł = Kraków. Nowe studia nad rozwojem miasta| miejsce = Kraków| rok = 2007| strony = 45–66| rozdział = Wawel do roku 1300| nazwisko r = Firlet| imię r = Janusz| nazwisko2 r = Pianowski| imię2 r = Zbigniew| autor r2 link = Zbigniew Pianowski| seria = Biblioteka Krakowska| id = 150| isbn =}}
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Rożek|2006}}| nazwisko = Rożek| imię = Michał| autor link = Michał Rożek| tytuł = Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa| wydanie = | wydawca = | miejsce = Kraków| rok = 2006| isbn =}}
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Szczur|1994}}| tytuł = Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku| miejsce = Kraków| rok = 1994| strony = 7–23| rozdział = Misja cyrylo-metodiańska w świetle najnowszych badań| nazwisko r = Szczur| imię r = Stanisław| autor r link = Stanisław Szczur| seria = Rola Krakowa w Dziejach Narodu| id = 13| isbn =}}
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Pianowski|1994}}| tytuł = Chrystianizacja Polski południowej. Materiały sesji naukowej odbytej 29 czerwca 1993 roku| miejsce = Kraków| rok = 1994| strony = 99–119| rozdział = Najstarsze kościoły na Wawelu| nazwisko r = Pianowski| imię r = Zbigniew| seria = Rola Krakowa w Dziejach Narodu| id = 13| isbn =}}
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Wyrozumski|1992}}| nazwisko = Wyrozumski| imię = Jerzy| autor link = Jerzy Wyrozumski| inni = [[Janina Bieniarzówna]] i [[Jan Marian Małecki|Jan M. Małecki]] (redakcja)| tytuł = Dzieje Krakowa| wydawca = Wydawnictwo Literackie| miejsce = Kraków| rok = 1992| tom = 1|tytuł tomu = Dzieje Krakowa. Kraków do schyłku wieków średnich| isbn = 83-08-02057-7}}
* {{Cytuj książkę| odn = {{odn/id|Pianowski|1984}}| nazwisko = Pianowski| imię = Zbigniew| tytuł = Z dziejów średniowiecznego Wawelu| miejsce = Kraków – Wrocław| rok = 1984| isbn =}}
* {{Cytuj pismo| odn = {{odn/id|Rożek|1983}}| nazwisko = Rożek| imię = Michał| tytuł = Nie istniejące kościoły Krakowa| czasopismo = Biuletyn Biblioteki Jagiellońskiej| wolumin = R. 33| strony = 95–120| rok = 1983| issn = }}
 
Kazimierzowski kościół był budowlą jednonawową z pięciobocznym [[prezbiterium]] od wschodu oraz [[Zakrystia|zakrystią]] od północy. Jeszcze w XVII w. był restaurowany staraniem biskupa [[Jakub Zadzik|Jakuba Zadzika]].
Kres istnieniu kościoła przyniosły rządy [[austria]]ckie w Krakowie – zburzony został w latach [[1803]]-[[1804]].
{{przypisy}}
== Linki zewnętrzne ==
* [{{Cytuj stronę| url = http://www.jazon.krakow.pl/koscioly/index.php?name=michala&menu=w| tytuł = Kościół św. Michała| data dostępu = 2018-01-04| autor = Grzegorz Bednarczyk| praca = Nieistniejące kościoły krakowskie]Krakowa}}
 
{{wawel}}
18 785

edycji