Marcin Zborowski: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 21 bajtów ,  3 lata temu
redakcyjne, odlink. dat,
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(redakcyjne, odlink. dat,)
|wikicytaty =
}}
'''Marcin Zborowski''' herbu [[Jastrzębiec (herb szlachecki)|Jastrzębiec]] (ur. [[1492]]<ref>Teresa Romańska-Faściszewska, ''Oleśnica''. Wydawnictwo ALLELUJAAlleluja, Kraków 2007, {{ISBN|978-83-89660-74-9}}. Rozdział: "Samuel Zborowski", s.106</ref>, zm. [[1565]]) – cześnik koronny w latach [[1527]]-[[1542]]1527–1542, [[kasztelanowie krakowscy|kasztelan krakowski]] w latach [[1562]]-15651562–1565, [[Wojewodowie poznańscy i wielkopolscy|wojewoda poznański]] w latach [[1558]]-15621558–1562, [[wojewodowie kaliscy|wojewoda kaliski]] w [[1550]] roku, kasztelan kaliski w [[1543]] roku, starosta będziński, odolanowski, stopnicki, szydłowski w latach [[1531]]-[[1546]]1531–1546, tłumacki od 1565 roku<ref>Urzędnicy województwa krakowskiego XVI-XVIII wieku. Spisy". Oprac. Stanisław Cynarski i Alicja Falniowska-Gradowska. Kórnik 1990, s. 274.</ref>, dworzanin królewski.
 
Brat [[Piotr Zborowski (zm. 1553)|Piotra Zborowskiego]], [[kasztelan]]a [[KasztelaniKasztelanowie i starostowie małogoscy|małogoskiego]].
 
Był [[kalwinizm|kalwinistą]].
 
Wziął udział w [[Wojna litewsko-moskiewska 1512-1522(1512–1522)|wojnie litewsko-moskiewskiej]], gdzie odznaczył się w [[bitwa pod Orszą (1514)|bitwie pod Orszą]]. Poseł [[województwo krakowskie (I Rzeczpospolita)|województwa krakowskiego]] na sejm krakowski [[1523]] roku, sejm [[1534]] i [[1535]] roku, sejm [[1536]]/[[1537]] roku, sejm [[1538]]/[[1539]] roku, sejm [[1540]] roku<ref>Posłowie ziemscy koronni 1493-16001493–1600, pod red. Ireny Kaniewskiej, Warszawa 2013, s. 59, 84, 85, 88, 89, 91, 94.</ref>. W [[1537]] był jednym z przywódców "[[wojna kokosza|wojny kokoszej]]". W [[1540]] roku podejrzewany był o organizację rzekomego [[Bernard Pretwicz|zamachu stanu]]. Wszedł w konflikt w starostwie śniatyńskim ze starostą i kasztelanem krakowskim [[Andrzej Tęczyński (zm. 1561)|Andrzejem Tęczyńskim]]. Był zamieszany w plany ożenku bogatej [[Elżbieta Ostrogska|Halszki Ostrogskiej]] z jednym ze swoich synów, na co nie wyraził zgody król Zygmunt II August. Następnie Zborowski doprowadził w [[1554]] roku do śmierci jej męża [[Dymitr Sanguszko|Dymitra Sanguszki]] w [[Jaroměř|Jaromierzu]], podczas jego ucieczki z Polski.
 
Kariera polityczna Marcina Zborowskiego rozpoczęła się od jego działalności w obozie egzekucji praw i dóbr, co oznaczało pozostawanie w opozycji wobec króla [[Zygmunt I Stary|Zygmunta I Starego]]. Zwycięstwo tego stronnictwa sprawiło, że po latach zmiennego szczęścia Zborowski otrzymał w [[1563]] roku najwyższą godność świecką Korony, czyli [[Kasztelanowie krakowscy|kasztelanię krakowską]].
 
Bartosz Paprocki napisał o nim: ''"Ten to Marcin Zborowski był za mojej pamięci bardzo możny w skarby i w majętności, był pan skromny, nie przesadzał się na szaty, ani na żadne niepotrzebne zbytki [...] u królów był w wielkiej łasce, przez wiarę, pilność i stateczność w posługach swych"(...) Wielkie szczęście jego i męstwo znaczne bardzo go zalecało królom, gdy przed nimi nie tylko nieprzyjacioły ich czasu potrzeby bijał, ale też czasu krotochwile zwierz wielki, wieprze, żubry, niedźwiedzie, pojedynkiem łowił. (...) Prawem się z żadnym sąsiadem nie obchodził, każdą krzywdę drogo zapłacił, a też prokuratory na rybnych stolech kijem bijał, o czem mi powiedał Kumelski, sławny prokurator''<ref>B. Paprocki, Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1858, s. 145–146</ref>.
 
Marcin Zborowski był ojcem siedmiu synów, z których sześciu przeszło do historii (w kolejności wiekowej):
* [[Marcin Zborowski (syn Marcina Zborowskiego 1492-15651492–1565)|Marcin Zborowski]].
* [[Piotr Zborowski (zm. 1580)|Piotr Zborowski]] – wojewoda krakowski,
* [[Jan Zborowski]] – kasztelan gnieźnieński,
* [[Samuel Zborowski]] – magnat, najbardziej znany z rodu Zborowskich (pochowany w [[Oleśnica (województwo świętokrzyskie)|Oleśnicy]]<ref>{{Cytuj książkę | autor =Zbigniew Ossoliński | tytuł =Pamiętniki | wydawca = | miejsce = | rok =1983 | strony = | isbn =}}</ref>
Był właścicielem m.in. [[Solec-Zdrój|Solca-Zdroju]] i [[Zamek w Korzkwi|zamku]] w [[Korzkiew|Korzkwi]]. Przebudował zamek Jastrzębiec w okolicach Szydłowa. Założył miasteczko [[Jastrząb]]{{fakt|data=2018-01}}.
 
== Ocena ==
[[Władysław Konopczyński]] określił go jako ''warchoła-karmazyna''<ref> W. Konopczyński,
Dzieje Polski nowożytnej, t. 1, Warszawa 1986, s. 100 i 137</ref>, a [[Jerzy Besala]] uznał, że był to ''właściwie morderca''<ref> J. Besala, ''Stefan Batory'', Warszawa 1992, s. 85.</ref>.
 
== Przypisy ==
 
== Bibliografia ==
* Teresa Romańska-Faściszewska, ''Oleśnica''. Wydawnictwo ALLELUJAAlleluja, Kraków 2007, {{ISBN|978-83-89660-74-9}}
 
{{Wojewodowie kaliscy}}
32 436

edycji