Apelacja (prawo): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 141 bajtów ,  4 lata temu
akt., źródła/przypisy, WP:SK+ToS, int.
[wersja przejrzana][wersja przejrzana]
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(akt., źródła/przypisy, WP:SK+ToS, int.)
'''Apelacja''' ([[łacina|łac.]] ''appellatio'' - odwołanie) – odwołanie się od wydanego wyroku. W [[prawo|prawie]] procesowym apelacja jest [[środek odwoławczy|środkiem odwoławczym]] od [[wyrok]]u [[sąd]]u pierwszej instancji do [[sądy II instancji w Polsce|sądu drugiej instancji]].
 
Terminem apelacja określa się też ''system kontroli odwoławczej odznaczającej się specyficznymi cechami''<ref name=autonazwa1>S. Waltoś, ''Proces karny. Zarys systemu'', wyd. 9, Warszawa 2008, s. 534.</ref>.
Dodatkowo w apelacji podnosić można wszelkie zarzuty, które nie mogły być przedmiotem zażalenia.
 
Sąd odwoławczy orzeka w granicach środka odwoławczego, tzn. związany jest kierunkiem apelacji (na korzyść czy na niekorzyść oskarżonego) i jej zakresem (zaskarżenie wyroku w całości czy w części), a jeśli apelację na niekorzyść oskarżonego wniósł prokurator lub pełnomocnik jednej ze stron - także wymienionymi w niej zarzutami. Zasada związania granicami środka odwoławczego nie obowiązuje gdy stwierdzone zostanie istnienie jednej spośród tzw. bezwzględnych przesłanek odwoławczych.
 
Sąd odwoławczy, w rezultacie rozpoznania apelacji, może zaskarżony wyrok utrzymać w mocy, uchylić (wtedy kieruje sprawę do ponownego rozpoznania, bądź umarza postępowanie), a jeżeli pozwala na to zgromadzony materiał dowodowy, ma prawo zmienić zaskarżony wyrok, nie może jednak skazać [[oskarżony|oskarżonego]], który został uniewinniony przez sąd pierwszej instancji. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, sąd ten jest związany wskazówkami i zapatrywaniami prawnymi sądu odwoławczego.
 
Sąd odwoławczy może przeprowadzić postępowanie dowodowe. Sąd odwoławczy oddala jednak wniosek dowodowy, jeżeli przeprowadzenie dowodu przez ten sąd byłoby niecelowe w razie konieczności orzeczenia o uchyleniu wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania<ref name="komentarz">{{Cytuj | autor = Dariusz Świecki (red.) | tytuł = Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany | opublikowany = LEX/el. | data = 2018}}</ref>.
Sąd odwoławczy nie przeprowadza postępowania dowodowego. Od tej zasady istnieje wyjątek przewidziany przez art. 452 § 2 k.p.k.
{{CytatD
|Sąd odwoławczy może jednak w wyjątkowych sytuacjach, uznając potrzebę uzupełnienia przewodu sądowego, przeprowadzić dowód na rozprawie, jeżeli przyczyni się to do przyśpieszenia postępowania, a nie jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości lub znacznej części. Dowód można dopuścić również przed rozprawą.
|
}}
 
Na wniosek oskarżonego pozbawionego wolności choćby w innej sprawie sąd odwoławczy zarządza sprowadzenie go na rozprawę. Może się zdarzyć, że sąd za wystarczającą uzna obecność obrońcy. W takim wypadku, jeżeli oskarżony nie ma obrońcy, sąd wyznacza obrońcę z urzędu.
 
W postępowaniu karnym prawo wniesienia apelacji przysługuje [[strona postępowania|stronom postępowania]], czyli: [[oskarżony|oskarżonemu]], [[prokurator]]owi, [[oskarżyciel posiłkowy|oskarżycielowi posiłkowemu]], [[oskarżyciel prywatny|oskarżycielowi prywatnemu]], ijak również pokrzywdzonemu od wyroku warunkowo umarzającego postępowanie, wydanego na posiedzeniu, podmiotowi zobowiązanemu, a do 2015 r. także [[powód|powodowi]] cywilnemu<ref name="komentarz" />.
 
== Historia ==
Apelację w prawie polskim stosowano pod koniec średniowiecza przed sądami miejskimi i kościelnymi. Do prawa ziemskiego weszła w XVI w. już jako instrument prawny w pełni ukształtowany. Była środkiem służącym do zmiany wydanego wyroku lub jego uchylenia. Toczyła się pomiędzy tymi samymi uczestnikami co w niższej instancji. Złożenie apelacji np. od wyroku sądu grodzkiego oznaczało przekazanie sprawy do Trybunału Koronnego a na Litwie do Trybunału Litewskiego, z jednoczesnym wstrzymaniem wykonania wyroku do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Zdarzało się, że część spraw nim trafiła do Trybunału była w drodze apelacji rozpatrywana przez sądy ziemskie, czemu protestowano, gdyż uważano, że sądy równe sobie nie powinny rozpatrywać swych spraw nawzajem<ref>{{cytuj książkę | autor = Michał Pawlikowski | tytuł = Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej | miejsce = Strzałków | rok = 2012 | isbn = 978-83-933262-1-1 }}</ref>.
 
== Przypisy ==