László Bárdossy: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4669 bajtów ,  3 lata temu
brak opisu edycji
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
}}
 
'''László Bárdossy de Bárdos''' (ur. [[10 grudnia]] [[1890]] w [[Szombathely]], zm. [[10 stycznia]] [[1946]] w [[Budapeszt|Budapeszcie]]) – węgierski dyplomata i polityk faszystowski, [[1934]]-[[1941]] ambasador w [[Bukareszt|Bukareszcie]] (stolica [[Rumunia|Rumunii]]), [[1941]]-[[1942]] minister spraw zagranicznych i jednocześnie premier Węgier, odpowiedzialny za przystąpienie Węgier do II wojny światowej po stronie Niemiec i masowe deportacje ludności żydowskiej do obozów koncentracyjnych<ref>[[Bogdan Góralczyk]], ''Węgry Horthyego'' [w:] ''[[Mówią wieki]]'', czerwiec 2010, nr 6/10 (605)</ref>, zdymisjonowany przez [[Miklós Horthy|Miklósa Horthyego]], po zakończeniu wojny skazany na śmierć i rozstrzelany jako zbrodniarz wojenny.
 
== Życiorys ==
Pochodził z rodziny urzędniczej. W 1912 ukończył prawo na uniwersytecie w Budapeszcie. Karierę urzędniczą rozpoczął w 1913, podejmując pracę w Ministerstwie Wyznań i Edukacji Narodowej. W 1922 przeszedł do Ministerstwa Spraw Zagranicznych. W tym samym roku został zastępcą kierownika, zaś w 1927 kierownikiem Departamentu Prasy MSZ. Od 1930 był radcą w poselwstwie węgierskim w Londynie. Od 1934 do 1941 pełnił urząd ambasadora w Bukareszcie (Rumunia). Po nagłym zgonie Istvana Csaky'ego w lutym 1941 mianowano go ministrem spraw zagranicznych, a gdy premier Pal Teleki popełnił samobójstwo, zastąpił go na stanowisku szefa rządu i zachował jednocześnie funkcję ministerialną. Był przekonany o tym, że hitlerowskie Niemcy odniosą zwycięstwo w II wojnie światowej, a jako zwolennik odzyskania dla Węgier Wojwodiny wyraził zgodę na przemarsz armii III Rzeszy przez obszary Węgier do Jugosławii<ref>Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 75.</ref>. Kiedy ogłoszono niepodległość Chorwacji postanowił dołączyć do niemieckiej kampanii antyjugosławiańskiej, co uczynił 11 kwietnia 1941 w porozumieniu z regentem Miklosem Horthym<ref>Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 75.</ref>. Dzięki temu posunięciu armia węgierska zaanektowała Wojwodinę. Po hitlerowskiej agresji na Związek Radziecki (22 czerwca 1941) zerwał stosunki dyplomatyczne z Moskwą i 4 dni później przekazał Radzie Ministrów do zatwierdzenia decyzję Horthy'ego o włączeniu się Węgier po stronie III Rzeszy do wojny przeciwko ZSRR, a następnego dnia ogłosił tę decyzję w parlamencie i nie prosił Zgromadzenia Narodowego o jej zaakceptowanie. Po japońskim ataku na Pearl Harbour (11 grudnia 1941) oznajmił, że Węgry są w stanie wojny z Wielką Brytanią i USA. Zrobił to bez zgody rządu i pod nieobecność Miklosa Horthy'ego, a na ten krok miały wpływ zarówno naciski ze strony Niemiec, jak i Włoch<ref>Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 75.</ref>.
 
W polityce wewnętrznej reprezentował skrajną prawicę nacjonalistyczną. W 1941 przyjęto tzw. trzecią ustawę antyżydowską, w której m.in. zabroniono zawierania małżeństw między Żydami a chrześcijanami i uznano stosunki seksualne między nimi za rasowe przestępstwo. Był odpowiedzialny za masowe deportacje ludności żydowskiej do obozów koncentracyjnych.<ref>[[Bogdan Góralczyk]], ''Węgry Horthyego'' [w:] ''[[Mówią wieki]]'', czerwiec 2010, nr 6/10 (605)</ref> W styczniu 1942 Laszlo Bardossy doprowadził do utworzenia i wysłania na frotn wschodni liczącej 200 000 żołnierzy 2 Armii węgierskiej i umożliwił wcielenie 20 000 Niemców węgierskich do Waffen SS. W 1943 2 Armia poniosła ogromne straty w łuku Donu. Co czwarty jej żołnierz poległ, zaś 28 000 znalazło się w radzieckiej niewoli. Przez swoją przesadną uległość wobec Niemców Bardossy stopniowo tracił swoje wpływy na arenie politycznej, a prozachodnie kręgi konserwatywne próbowały wymóc na Horthym zdymisjowanie premiera<ref>Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 75.</ref>. Bardossy był przy tym skłócony z regentem w sprawie utworzenia rządu jego zastępcy i obsady tego stanowiska, na którym Horthy pragnął widzieć własnego syna. Admirał przeforsował ten plan w lutym 1942. 7 marca 1942 Bardossy utracił swój urząd, lecz jako czołowa postać skrajnej prawicy nie zaprzestał działalności politycznej. W 1942 objął kierownictwo radykalnej Zjednoczonej Chrześcijańskiej Ligi Narodowej, a w 1944 został posłem. Kiedy do władzy doszli [[strzałokrzyżowcy]] w październiku 1944 pozostał członkiem ich parlamentu z okręgu Sopron.
 
Pod koniec wojny w 1945 uciekł do Bawarii, lecz został aresztowany przez władze amerykańskie i w październiku tego roku przywieziony do Budapesztu. W listopadzie Sąd Ludowy w Budapeszcie skazał go jako zbrodniarza wojennego na powieszenie. Tuż przed egzekucją wyrok zmieniono na rozstrzelanie<ref>Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 76.</ref>.
 
== Zobacz też ==
== Przypisy ==
{{Przypisy}}
 
== Bibliografia ==
* Janós Tischner, ''László Bárdossy'' w: [[Wojciech Roszkowski]], [[Jan Kofman]] (red.), ''Słownik biograficzny Europy Środkowo-Wschodniej XX wieku'', Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 2004, ISBN -88490-67-2, s. 75-76.
 
{{Kontrola autorytatywna}}
 
{{SORTUJ:Bárdossy, Laszló}}
[[Kategoria:Węgierscy faszyści]]
[[Kategoria:Ambasadorowie Węgier w Rumunii]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szombathely]]
[[Kategoria:Premierzy Węgier]]
[[Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie]]
[[Kategoria:Straceni szefowie rządów]]
[[Kategoria:Węgierscy faszyści]]
[[Kategoria:Węgierscy kolaboranci III Rzeszy]]
[[Kategoria:Węgierscy ministrowie spraw zagranicznych]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1890]]
[[Kategoria:Zmarli w 1946]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Szombathely]]