Parzenica (wzór): Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 4 bajty ,  2 lata temu
polski cudzysłów
(WP:SK+ToS+mSK, uporządkowanie typografii, int.)
(polski cudzysłów)
* '''[[Podhalanie|Górale podhalańscy]]''' – parzenice duże, wielobarwne (od 6 do 8 kolorów), w kształcie charakterystycznej rozety/gwiazdy/serca z bocznymi pętlami o stylizowanych roślinnych i geometrycznych formach, z zakończeniami w postaci ''krzesiwka'' (też: ''kwadrat, kukiołka'')<ref name=":1">{{Cytuj|autor=Edyta Starek|tytuł=Parzenice spiskie|czasopismo=Polska Sztuka Ludowa|opis=VI, nr 3-10|s=ss.175-180}}</ref><ref name=":2" />. Wcześniej skromne obszycie przyporów<ref name=":0" />. Początkowo krawcy podhalańscy nie używali określania parzenica, a drobne ornamenty wykańczające przypory nazywali ''cyfrą'' lub ''krzesiwkiem''. Pod koniec XIX. nazwa ''parzenica'' zaczęła funkcjonować jako określenie właściwej geometrycznie parzenicy. W latach 60. XIX wieku w zdobnictwie stroju męskiego zastosowano ścieg łańcuszkowy, który zastąpił wite sznurowo aplikacje. Zainicjowało to proces kształtowania się parzenicy o formie składającej się z motywu, który tworzą trzy podstawowe elementy: kółko w centrum, odchodzące od niego promieniście ogniwa, zwane też ''kulami'' oraz romboidalne zakończenie od dołu zwane ''krzesiwkiem''<ref name=":2" />.
* '''[[Górale gorczańscy]]''' (w pracy T. Seweryna jako: ''Kliszczacy''<ref name=":2">{{Cytuj|autor=Tadeusz Seweryn|tytuł=Parzenice góralskie|data=1930|miejsce=Kraków|s=s.43}}</ref>) – parzenice typu ''[[węzeł rycerski]]'', na motywie serca i bardziej skomplikowane typu podhalańskiego; popularne od II połowy XIX wieku; wcześniej przypory ozdobione czerwonym obszyciem<ref>{{Cytuj|autor=Olga Mulkiewicz|tytuł=Parzenice gorczańskie|czasopismo=Polska Sztuka Ludowa|data=1955|opis=9 (4)|s=ss. 217-222}}</ref>.
* '''[[Spiszacy|Górale spiscy]]''' – wyróżniono cztery typy parzenic (także: ''cyfry, [[borytasy]]'') wg zasięgu ich występowania; rodzaje wyszyć, m.in.:koliste pętle od 2 do 5 barwnych sznurków, koliste pętle z wyhaftowaną krokiewką i ,,szpicem" do dołu, także: zamiast szpica haft ściegiem łańcuszkowym przerywany krokiewkami i „kropkami" oraz roślinne i geometryczne stylizacje<ref name=":1" />. W latach 30. nie występowała tu jeszcze nazwa "parzenica"„parzenica” (''parobskie wysite przypory''<ref name=":2" />).
* '''[[Górale pienińscy]]''' – charakterystyczne haczykowate formy w miejscu, gdzie dolna część ''oblamki'' przypora styka się z serduszkiem; haczyki (''smereki'') zwrócone są do dołu, wyhaftowane ściegiem łańcuszkowym, otoczone kropkami<ref name=":2" />.
 
30 581

edycji