Sofja Kowalewska: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1780 bajtów ,  3 lata temu
brak opisu edycji
m (Wycofano edycje użytkownika 93.84.132.27 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Jrmo.)
Znacznik: Wycofanie zmian
 
== Życiorys ==
Ojciec Kowalewskiej, Wasilij Wasiljewicz Krukowski, był oficerem pochodzenia polskiego (potomkiem Korwin-Krukowskich), matka Jelizawieta Fiodorowna Schubert pochodziła z rodziny niemieckich imigrantów, jej dziadkiem był astronom [[Niemcy:en:Theodor_von_Schubert|NiemiecTheodor von Schubert]], a ojcem generał i kartograf Friedrich von Schubert. Jej starszą siostrą była [[:en:Anne_Jaclard|Anna Jaclard]], zwana Aniutą, uwieczniona jako Anna w "Idiocie" F. Dostojewskiego.
 
Zamiłowanie do matematyki zaszczepili jej nauczyciel [[Józef Malewicz]] oraz stryj Piotr WasiljewiczWasilijewicz Korwin - Krukowski. Uczyła się podstaw [[rachunek różniczkowy i całkowy|rachunku różniczkowego]] w [[Petersburg]]u. W 1868 poślubiła paleontologa [[Władimir Kowalewski|Włodzimierza Kowalewskiego]] - jej mąż należał do radykalnego ugrupowania politycznego walczącego o równouprawnienie kobiet i zapewnienie im dostępu do edukacji<ref name=":0">{{Cytuj|autor=Rachel Swaby|tytuł="Upór i przekora. 52 kobiety, które odmieniły naukę i świat"|data=2017}}</ref>. PoByło wyjściuto za"fikcyjne mążmałżeństwo", wyjechałaktóre zumożliwiło mężemjej do Niemiec i studiowała matematykę w [[Heidelberg]]ustudiowanie, a potem w [[Berlin]]ie pod kierunkiem [[Karl Weierstrass|Karla Weierstrassa]]. Została pierwszą Europejką z doktoratem w dziedzinie matematyki<ref name=":0" />. W 1884gdyż jako jednakobieta zpotrzebowała pierwszychzgody kobietojca na świecie uzyskała stopieńlub profesoramęża na [[Uniwersytetnaukę wza Sztokholmie|Uniwersytecie w Sztokholmie]], w 1885 r. objęła funkcję dziekana Wydziału Matematyki<ref name=":0" />. Była członkinią [[Rosyjska Akademia Nauk|Petersburskiej Akademii Nauk]]granicą.
 
Po wyjściu za mąż wyjechała z mężem do Niemiec i studiowała matematykę w [[Heidelberg]]u, a potem w [[Berlin]]ie pod kierunkiem [[Karl Weierstrass|Karla Weierstrassa]]. Studia związane były z trudnościami, ponieważ uniwersytety nie przyjmowały kobiet, musiała się specjalnie starać o prawo słuchania wykładów, bez formalnej przyjęcia w poczet studentów.
 
W 1874 r. została pierwszą Europejką z doktoratem w dziedzinie matematyki<ref name=":0" />. W 1884 jako jedna z pierwszych kobiet na świecie uzyskała stopień profesora na [[Uniwersytet w Sztokholmie|Uniwersytecie w Sztokholmie]], w 1885 r. objęła funkcję dziekana Wydziału Matematyki<ref name=":0" />. W 1888 roku wygrała konkurs paryskiej Akademii Nauk - w temacie ścisłego rozwiązania równań ruchu bryły sztywnej<ref>{{Cytuj |tytuł = Nie od razu naukę zbudowano |data dostępu = 2018-11-28 |opublikowany = Nie od razu naukę zbudowano |url = https://kierul.wordpress.com/page/34/?wref=bif |język = pl-PL}}</ref> (znane były rozwiązania Eulera i Lagrange’a, rozwiązanie Kovalevskiej jest do tej pory trzecim i ostatnim takim przypadkiem - "wierzchołek Kovalevskaya"<ref>{{Cytuj |tytuł = Lagrange, Euler, and Kovalevskaya tops |data = 2018-11-20 |data dostępu = 2018-11-28 |opublikowany = Wikipedia |url = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lagrange,_Euler,_and_Kovalevskaya_tops&oldid=869819086 |język = en}}</ref>). Była członkinią [[Rosyjska Akademia Nauk|Petersburskiej Akademii Nauk]].
 
Jej prace dotyczą głównie [[równanie różniczkowe|równań różniczkowych]], ale także [[Mechanika|mechaniki]] i [[Optyka|optyki]].
 
Na jej cześć nazwano planetoidę [[(1859) Kovalevskaya]]{{r|springer}} oraz krater księżycowy [[Kovalevskaya (krater)|Kovalevskaya]]{{r|gazetteer}}.
 
Jest bohaterką opowiadania Alice Munro "Zbyt wiele szczęścia<ref>{{Cytuj |autor = Kuc, Agnieszka. |tytuł = Zbyt wiele szczęścia |data = 2011 |data dostępu = 2018-11-28 |isbn = 9788308045497 |wydanie = Wyd. 1 |miejsce = Kraków |wydawca = Wydawn. Literackie |oclc = 707730492 |url = https://www.worldcat.org/oclc/707730492}}</ref>".
 
== Przypisy ==
* {{MacTutor|id=Kovalevskaya}}
* [http://www.matematycy.interklasa.pl/biografie/matematyk.php?str=kowalewska Kowalewska Zofia – biografia]
*
 
{{Kontrola autorytatywna}}
74

edycje