Piryt: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 15 bajtów ,  2 lata temu
drobne techniczne i red., galeria inaczej
(Anulowanie wersji 54197262 autora 94.254.183.162 (dyskusja), Potrzebne źródło)
Znacznik: Anulowanie edycji
(drobne techniczne i red., galeria inaczej)
|grafika6_opis =
|Inne nazwy = iskrzyk, złoto głupców
|Skład chemiczny = {{chem|FeS<sub>|2</sub>}}
|Twardość w skali Mohsa = 6,5
|Przełam = muszlowy
}}
[[Plik:Pyrite foolsgold.jpg|thumb|240px|right|Agregat kryształów sześciennych]]
'''Piryt''' – [[minerał]] [[żelazo|żelaza]] z gromady [[siarczki|siarczków]], [[wielosiarczki|nadsiarczek]] żelaza(II), {{chem|FeS<sub>|2</sub>}}. Nazwa pochodzi od [[gr.]] ''pyr'' = 'ogień'‘ogień’ oraz ''pyrites'' = 'iskrzący'‘iskrzący’, gdyż minerał ten iskrzy się pod wpływem uderzeń [[krzesiwo|krzesiwa]] ([[krzemień|krzemienia]], twardego [[metal (materiałoznawstwo)|metalu]]).
 
== Właściwości ==
Występuje najczęściej w asocjacji z [[sfaleryt]]em, [[galena|galeną]], [[chalkopiryt]]em, [[markasyt]]em, [[arsenopiryt]]em oraz [[pirotyn]]em.
 
Pod wpływem [[tlen]]u i wilgoci atmosferycznej ulega szybkiemu powierzchniowemu [[wietrzenie|wietrzeniu]], utleniając się do [[Tlenki żelaza|tlenków]] i [[wodorotlenek żelaza|wodorotlenków żelaza]] (np. do [[limonit]]u) oraz [[Siarczan żelaza(II)|siarczanów żelaza]] ([[korozja atmosferyczna]]). Nawet dotknięcie palcem ścian kryształu pirytu może skutkować pojawieniem się [[rdza|rdzy]] na jego powierzchni w ciągu kilku dni, zez względupowodu nanaturalnej naturalną wilgoćwilgoci i kwaśnykwaśnego [[Skala pH|odczynodczynu]] skóry.
 
== Geneza ==
[[Włochy]] – Rio Marina, Elba, Campiano, Toskania; [[Hiszpania]] – Rio Tinto, Tharsis, Huelva; [[Grecja]] – [[Ksanti]]; [[Norwegia]] – Grong Lokken; [[Szwecja]] – Gallivare, Klefva; [[Rosja]] – Ural, Kaukaz, Dalniegorsk; [[Stany Zjednoczone|USA]] – Kolorado, Pensylwania, Tennessee, Utah; [[Peru]]; [[Meksyk]]; [[Uganda]].
 
W Polsce: [[Rudki (powiat kielecki)|Rudki]] k. [[Nowa Słupia|Nowej Słupi]], [[Kowala (powiat kielecki)|Kowala]], [[Kostomłoty (gmina)|Kostomłoty]], [[Ślichowice (Kielce)|Kielce Ślichowice]] ([[Góry Świętokrzyskie]]); [[Sosnowiec]], [[Szczygłowice]], [[Bytom]] ([[Górnośląskie Zagłębie Węglowe|GZW]]); [[Wałbrzych]], [[Nowa Ruda]] ([[Dolnośląskie Zagłębie Węglowe]]); [[Turoszów]]; [[Olkusz]], [[Trzebinia]], [[Bytom]], [[Tarnowskie Góry]] (śląsko-krakowskie złoża [[cynk]]u i [[ołów|ołowiu]]); [[Sieroszowice]], [[Lubin]], [[Rudna (województwo dolnośląskie)|Rudna]] ([[Legnicko-Głogowski Okręg Miedziowy]]); [[Wieściszowice]], [[Miedzianka (województwo dolnośląskie)|Miedzianka]], [[Ciechanowice]] ([[Rudawy Janowickie]]); [[Złoty Stok]]; [[Radzimowice (województwo dolnośląskie)|Radzimowice]] ([[Góry Kaczawskie]]); [[Borów (powiat świdnicki)|Borów]] k. [[Strzegom]]ia, [[Szklarska Poręba]] ([[Dolny Śląsk]]).
 
== Odmiany pirytu ==
<gallery mode=packed heights=140>
Plik:PyritWuerfel.jpg
Plik:Pyrite elbe.jpg
 
== Zastosowania ==
Piryt, jako siarczkowa ruda żelaza (33-4533–45% Fe, 32-4532–45% S), jest surowcem do otrzymywania [[dwutlenek siarki|dwutlenku siarki]] i [[Surówka hutnicza|surówki żelaza]]:
: 4 {{chem|FeS<SUB>|2</SUB>}} + 11 {{chem|O<SUB>|2</SUB>}} → 2 {{chem|Fe<SUB>|2</SUB>|O<SUB>|3</SUB>}} + 8 {{chem|SO<SUB>|2</SUB>}}
 
Z uzyskanych półproduktów wytwarza się [[kwas siarkowy]] i [[żelazo]]. Ponadto z pirytu uzyskuje się inne metale stanowiące domieszki.
Anonimowy użytkownik