Historia ortografii polskiej: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 1016 bajtów ,  2 lata temu
drobne techniczne i red., czas przeszły
(drobne techniczne i red., czas przeszły)
[[Plik:Ortographia by Stanislaw Zaborowski-title page.jpg|thumb|Strona tytułowa dzieła ''[[Ortografia (Stanisław Zaborowski)|Ortographia]]'' autorstwa [[Stanisław Zaborowski|Stanisława Zaborowskiego]], wydanie z 1518]]
Polacy w XII wieku przejęli [[alfabet łaciński]]. Zasób łacińskich liter nie był jednak wystarczający do oznaczenia wszystkich polskich [[głoska|dźwięków]], zabrakło ich dla spółgłosek [[spółgłoska średniojęzykowa|średniojęzykowych]] ciszących (pisanych dziś '''ć''', '''ś''', '''ź'''), samogłosek nosowych (pisanych dziś '''ą''', '''ę'''), a także spółgłosek [[spółgłoska zadziąsłowa|dziąsłowych szumiących]] (pisanych dziś '''cz''', '''sz''', '''ż'''). Kilka liter łacińskich okazało się natomiast zbędnych ('''q''', '''x''', '''v''').
 
Adaptacja nowego [[alfabet]]u nastręczała ogromne trudności. Dzięki pracy skrybów, pracujących w kancelariach państwowych i kościelnych oraz w klasztornych [[Skryptorium|skryptoriach]], ukształtowały się polskie [[ortografia|konwencje ortograficzne]]. W tej praktyce skryptorialnej ucierały się najstarsze, a także międzydzielnicowe, zasady pisowni. Ewolucja ortografii trwa do najnowszych czasów.
 
== Staropolskie początki ortografii (XII-XV w.) ==
{{Osobny artykuł|Polskie elementarze}}
W pierwszej, najstarszej fazie (tzw. pisowni niezłożonej) próbowano poprzestać na literach łacińskich.
* litera '''z''' oznaczała ś, z, ź, ž.
 
Ale toTo nie wystarczało i trzeba było wprowadzić do użytku nowe znaki pojedyncze. Chętniej jednak uciekano się do kombinacji liter łacińskich.
Różni pisarze i kopiści po swojemu radzili sobie z przystosowaniem alfabetu łacińskiego,. o jakimś powszechniejszym porozumieniu się i wypracowaniu ogólnie obowiązującej normy zapisu, wW ówczesnych warunkach oświatowych i kulturalnych, nie mogłowypracowano byćjednak mowyogólnie obowiązującej normy zapisu. Na ówczesną ortografię polską oddziaływały też nieraz rozbieżne wpływy czeskie i niemieckie.
 
Oto przykłady najdawniejszej pisowni na podstawie [[Bulla gnieźnieńska|bulli gnieźnieńskiej]] z r. 1136 i [[Kazania świętokrzyskie|Kazań świętokrzyskich]] (XIII-XIV w.):
 
{| class="wikitable sortable"
|}
 
Pisownia XV w. usiłujebez rezultatów usiłowała w dalszym ciągu rozwiązać tradycyjne trudności, ale rezultatów nie osiąga. Wbrew najlepszym chęciom poszczególnych pisarzy, znajdujecechowała się wielewieloma niekonsekwencjiniekonsekwencjami, a nawet dziwactwdziwactwami. [[Rękopis]]yRękopisy większych zabytków wykonywało nieraz kilku pisarzy lub kopistów, a każdy wprowadzał jakieś własne przyzwyczajenia i zasady pisowniowe.
Samogłoski nosowe oznaczało się bardzo rozmaicie. Wynikało to zapewne z faktu braku wzorców w przejętym alfabecie i przypadającej właśnie na tę epokę ewolucji wartości wymawianowej oraz różnic regionalnych. Znak '''[[ø]]''' (na oznaczenie nosówek), dość zwykły w pierwszej połowie stulecia, {{fakt|występujewystąpił po raz ostatni w ''[[Biblia królowej Zofii|Biblii szaroszpatackiej]]'', a pod koniec wieku zupełnie wychodziwyszedł z użycia|data=2017-01}}.
 
W XV w. pojawiapojawił się również pierwszy polski traktat ortograficzny [[Jakub Parkoszowic|Jakuba Parkoszowica]] z Żurawicy pt. „Obiecado”''Obiecado''.
Był on zapewne pod wpływem [[Jan Hus|Jana Husa]], wielkiego reformatora czeskiej ortografii. NiestetyJednak pomysły [[Jakub Parkoszowic|Parkoszowica]] były mało praktyczne. Jego wysiłek szedł w kierunku ustalenia odrębnych [[litera|liter]] dla każdego [[fonem]]u.
 
Oto przykłady innowacji, jakie proponował:
* '''a''': ''a'', np. tak
* '''ą''': ''[[ø]]'', np. pissøc (=pisząc), xøødz (=ksiądz)
* '''ā''': ''aa'', np. Adaam, daal
* '''ć''': ''ç'', np. pissaç (=pisać), meeç (=mieć)
* '''ž''': ''sz'', np. tesz, szak (=żak), kaszde.
 
Proponował również osobne litery dla oznaczenia [[głoska|głosek]] miękkich i twardych. Jednak wiele jego pomysłów było trudnych w stosowaniu, toteż dzieło [[Jakub Parkoszowic|Parkoszowica]] nie zdobyło powszechniejszego uznania, ai na losach polskiej [[ortografia|ortografii]] nie zaważyło.
 
== Ortografia doby średniopolskiej ==
[[Plik:Nowy karakter polski-text.png|thumb|250px|''[[Nowy karakter polski]]'' z 1584 roku, w odmianieod­mianie pochyłej]]
W okresie tym zaczyna powstawaćpowstało wiele prac o charakterze ortograficzno-normatywnym w postaci osobnych [[Traktat (nauka)|traktatów]].
Na ten wiek przypada też rozpowszechnienie się [[druk]]u.
Pisownia pierwszych [[druk]]ówdruków była tak samo chwiejna i niekonsekwentna jak w [[średniowiecze|średniowieczu]]. W dużej mierze zależała od zwyczajów i upodobań piszącego, a zwłaszcza drukarza.
Podczas pierwszych dziesięcioleci XVI  w. krakowscy drukarze czynili wyraźne wysiłki, aby uprościć oraz ujednolicić pisownię. Przede wszystkim podjęli próby ograniczenia wielofunkcyjności tej samej [[głoska|głoski]]. Nie od razu to się udałopowiodło. Nie wszyscy stosowali i chcieli stosować te same zasady, w tym dochodziły do głosu zabiegi konkurencyjne.
 
Istotne postępy, jakie poczyniono, to odróżnianie ''a'' jasnego od pochylonego, za pomocą liter '''a''' i '''á'''.
Odróżniono '''l''' od '''ł'''. Głoskę ''v'' oddano przez '''w''', natomiast ''f'' rozmaicie: '''f''', '''ff''', '''ph'''.
Litera '''s''' zaczynazaczęła oznaczać tylko ''s'', litera '''ś''' tylko ''ś''.
Dwuznak '''sz''' zaczynazaczął oznaczać tylko ''š'', dwuznak '''cz''' i '''cż''' tylko głoskę ''č'', a litera '''c''' głoskę ''c''.
 
OdróżniaUstaliło się użycie litery '''lz''' oddla głoski ''z'ł'''., Głoskęlitery ''v'ż''' oddaje siędla przezgłoski '''w'ž'', natomiastpołączeń ''f'zi' rozmaicie:'', '''fzy''', '''ffźi''' przed samogłoskami, a '''phz''' lub '''ź''' przed spółgłoskami dla głoski ''ź''.
 
Szuka się równieżPoszukiwano sposobu odróżnienia [[spółgłoska wargowa|spółgłosek wargowych]] i wargowo-zębowych ''b'', ''f'', ''m'', ''p'', ''w'' twardych od ich odpowiedników zmiękczonych, przez różne zastosowanie dodanych liter '''i''', '''y'''.
Litera '''s''' zaczyna oznaczać tylko ''s'', litera '''ś''' tylko ''ś''.
 
Próbuje się teżPróbowano wprowadzić jakiś ład w użyciu [[litera|liter]] wielkich i małych oraz pisaniu łącznym i rozłącznym [[wyrażenie przyimkowe|wyrażeń przyimkowych]] i niektórych formacji przedrostkowych. Nie rozróżnia sięrozróżniano natomiast form [[narzędnik]]a i [[miejscownik]]a l. poj. i narzędnika l. mn. [[deklinacja (językoznawstwo)|deklinacji]] zaimkowo-przymiotnikowej, pisząc końcówki tych [[przypadek|przypadków]] '''-im''', '''-ym''' oraz '''-imi''', '''-ymi'''.
Dwuznak '''sz''' zaczyna oznaczać tylko ''š'', dwuznak '''cz''' i '''cż''' tylko głoskę ''č'', a litera '''c''' głoskę ''c''.
 
Ustala się użycie litery '''z''' dla głoski ''z'', litery '''ż''' dla głoski ''ž'', połączeń '''zi''', '''zy''', '''źi''' przed samogłoskami, a '''z''' lub '''ź''' przed spółgłoskami dla głoski ''ź''.
 
Szuka się również sposobu odróżnienia [[spółgłoska wargowa|spółgłosek wargowych]] i wargowo-zębowych ''b'', ''f'', ''m'', ''p'', ''w'' twardych od ich odpowiedników zmiękczonych, przez różne zastosowanie dodanych liter '''i''', '''y'''.
 
Próbuje się też wprowadzić jakiś ład w użyciu [[litera|liter]] wielkich i małych oraz pisaniu łącznym i rozłącznym [[wyrażenie przyimkowe|wyrażeń przyimkowych]] i niektórych formacji przedrostkowych. Nie rozróżnia się natomiast form [[narzędnik]]a i [[miejscownik]]a l. poj. i narzędnika l. mn. [[deklinacja (językoznawstwo)|deklinacji]] zaimkowo-przymiotnikowej, pisząc końcówki tych [[przypadek|przypadków]] '''-im''', '''-ym''' oraz '''-imi''', '''-ymi'''.
 
Obok tych praktycznych rozwiązań trudności graficznych i [[ortografia|ortograficznych]], były także próby teoretycznego uporania się z nimi, tzn. normatywnego ustalenia ogólnie zaleconych przepisów pisowni.
 
Chronologicznie na pierwsze miejsce wysuwa się [[Stanisław Zaborowski]], autorjest autorem pierwszego drukowanego [[Traktat (nauka)|traktatu]] po [[łacina|łacinie]] o polskiej [[ortografia|ortografii]] pt. ''[[Ortografia (Stanisław Zaborowski)|Ortographia seu modus recte scribendi et legendi Polonicum idioma quam utilissimus]]'' (ok. 1513  r.). WystąpiłPrzedstawił zw własnyminim pomysłamiwłasne pomysły oznaczania [[samogłoska|samogłosek]] jasnych i pochylonych, obu nosówek, spółgłosek miękkich i zmiękczonych, [[spółgłoska dziąsłowo-podniebienna|ciszących]] i [[spółgłoska zadziąsłowa|szumiących]]. Proponował m.in.: wprowadzenie litery '''ī''' na oznaczenie głoski '''''y''''' (np. sīna-syna), '''ď''' na oznaczenie głoski '''''dz''''' oraz stawianie pojedynczych lub podwójnych kropek nad literami '''b''', '''c''', '''d''', '''k''', '''p''', '''s''', '''v''' i '''w''' na oznaczenie ich miękkości.
 
Nie można zaprzeczyć, że Zaborowski prawie wyczerpująco i konsekwentnie opracował swój traktat. Choć jednak ukazał się on w latach 1513–1564 w jedenastu przedrukach, jego projekt nie znalazł w praktyce zastosowania. Stanowił zbyt śmiałe naruszenie tradycji, a z powodu obfitości znaków diakrytycznych był dla piszącego zbyt trudny.
 
Następną pracą, będącą jakby syntezą usiłowań i prób uporządkowania [[ortografia|ortografii]] polskiej 1. połowy XVI  w., jest ''Ortografia polska. To iest nauka pisania i czytania języka polskiego, ile Polakowi potrzeba, niewielem słów dostatecznie wypisana'' [[Stanisław Murzynowski|Stanisława Murzynowskiego]] z 1551 roku. Propozycje [[Stanisław Murzynowski|Murzynowskiego]] na temat sposobu pisania poszczególnych [[głoska|głosek]] były bardzo zbliżone do stanu dzisiejszego. Różny jest tylko sposób zapisu [[spółgłoska|spółgłosek]] miękkich (umieszczanie kreseczki nad literami '''b''', '''m''', '''p''', '''w''') oraz wprowadzenie znaków na określenie ''a'' pochylonego oraz ''e'' pochylonego.
 
[[Dźwięczność]] i [[dźwięczność|bezdźwięczność]] [[spółgłoska|spółgłosek]] Murzynowski oznaczał na podstawie [[etymologia|etymologicznej]], tak jak i dzisiaj to czynimywspółcześnie. AleZdarzały zdarzająsię sięjednak odchylenia ku pisowni [[fonetyka|fonetycznej]], np. ''stąt'', ''tész'', ''zarás'', ''obrás'', ''rozżekł'' itd. Mimo to zasługa [[Stanisław Murzynowski|Murzynowskiego]] w rozwoju polskiej ortografii jest niewątpliwa i niemała.
 
W ramach ustalającego się nowego systemu graficzno-ortograficznego mieszcząmieściły się informacje P. Statoriusa-Stojeńskiego w rozdziale ''De literarum potestate et genuina earum pronunciatione'' jego [[gramatyka|gramatyki]] z roku 1568. Stojeński odróżniaodróżniał ''a'' jasne (np. ''bábá'', ''spáć'', ''moiá'') od ''a'' pochylonego (np. ''pan'', ''sad'', ''ma''). Nie uwzględniauwzględniał tej różnicy przy ''e'', chociaż zdajezdawał sobie sprawę z odmiennego brzmienia. Nie zalecazalecał także odróżniania w piśmie ''o'' jasnego od pochylonego, pisząc obie te głoski przez o (np. ''głod'', ''wod'', ''rod''), co prawda z zaznaczeniem, że niektórzy zaczęli niedawno ''o'' pochylone odróżniać za pomocą kreski umieszczonej nad literą '''o'''. PrzestrzegaPrzestrzegał przed graficznym mieszaniem [[samogłoska|samogłoski]] ''i'' z [[samogłoska|samogłoską]] ''y''. Ale literą '''y''' oznaczaoznaczał w wygłosie [[głoska|głoskę]] ''j'', np. ''pokoy'', ''moy'', ''twoy''.
 
ZPod końcemkoniec stulecia, w roku 1594, ukazała się publikacja zawierająca trzy projekty graficzno-ortograficzne. Był to ''[[Nowy karakter polski]]'' [[Jan Januszowski|Jana Januszowskiego]]. Przedstawiony jest w trzech „obiecadłach”: [[Jan Kochanowski|Jana Kochanowskiego]], [[Łukasz Górnicki|Łukasza Górnickiego]] i Jana Januszowskiego.
 
Najbliżej ustalającego się sposobu pisania był Januszowski, a najbardziej się od niego oddalał Górnicki, toteż jego projekty nie odegrały w przyszłości żadnej roli.
Owe [[alfabet]]y są opatrzone w uwagiuwagami objaśniająceobjaśniającymi różnice w szczegółach, wskazówki poprawnego pisania trudniejszych form i [[wyraz]]ówwyrazów. Wszystkie te wskazówki dotyczyły niemal wyłącznie kształtu [[litera|liter]] dla izolowanych [[głoska|głosek]]. Natomiast zagadnień ściśle ortograficznych, jak się manależy pisać całe poszczególne wyrazy, zwłaszcza kiedy je pisać razem, kiedy osobno, w jakim zakresie uwzględniać w piśmie procesy różnych upodobnień w [[Mowa (językoznawstwo)|mowie]], czy opierać się na zasadzie [[fonetyka|fonetycznej]] czy [[etymologia|etymologicznej]], jaka ma być [[interpunkcja]] itp., prawie nie poruszają.
 
Samodzielne i w wielu szczegółach odrębne stanowisko w sprawach [[ortografia|ortografii]] zajął [[Grzegorz Knapski]]. Zasadniczo i starannie odróżniaodróżnił ''i'' od ''y''; ''j'' oznaczaoznaczył literą '''i''' przed [[samogłoska|samogłoską]], literą '''y''' przed [[spółgłoska|spółgłoską]] i na końcu wyrazu. ''O'' pochylone piszepisał najczęściej przez '''ó''', rzadko '''ou'''; odróżniaodróżnił ''a'' jasne od pochylonego, zgodnie z panującym zwyczajem, literami '''a''' i '''á'''. W swoich teoretycznych założeniach jestbył zwolennikiem zbliżenia pisowni do żywej mowy, czyli pisowni fonetycznej. Dlatego dopuszczadopuszczał oboczność ortograficzną: ''lucki'' i ''ludzki'', ''porażká'' i ''poraszká'', ''szlachcic'' i ''ślachcić'', ''kopam'' i ''kopię''. Ale ten postulat nie był, ani konsekwentny, ani ściśle przestrzegany, a takżei nie ostał się w przyszłym rozwoju polskiej ortografii. Przyjęła się natomiast inna, na tamte czasy z pewnością bardzo postępowa innowacja [[Grzegorz Knapski|Knapskiego]]. Mianowicie zaczęto pisać wyrazy obce wedle ich polskiego brzmienia, a więc ''filozof'', ''pedagog'', ''komisarz''. Różni gramatycy XVII i XVIII wieku powoływali się na wskazówki ortograficzne Knapskiego i w różnych szczegółach go naśladowali, lecz na nowopolską postać ortografii jego wpływ okazał się niewielki.
 
Te tendencje graficzne i ortograficzne, które się przeważnie już upowszechniły w praktyce drukarskiej 2. połowy XVI  w., trwały i ustalały się bez większych zmian w ciągu reszty doby średniopolskiej.
 
== Ortografia doby nowopolskiej ==
[[Plik:Banner of Kościuszko Uprising.PNG|thumb|Chorągiew z 1794 roku]]
Na progu doby nowopolskiej sprawami ortografii zajął się [[Onufry Kopczyński]]. Właściwie nie dokonał on żadnej reformy, tylko ustalił dawną tradycję. Wprowadził na nowo litery '''á''' i '''é''', a ich stosowanie było niezmiernie trudne. Wynikało to z nieistniejących już w żywej mowie różnic [[iloczas]]owych. [[Interpunkcja]] (a zwłaszcza [[przecinek]]) opierała się u niego na podstawie wymawianiowo-rytmicznej, a nie logicznej. Trzeba jednak przyznać, że dziękiDzięki jego ''[[Gramatyki dla szkół narodowych|Gramatykom dla szkół narodowych]]'' z roku 1778, 1780 i 1783, doszło do skutku pewne ujednolicenie i ustalenie się zasad doszło do skutku, które jednak nie nabrałynabrało mocy powszechnie obowiązującej.
 
W 1816 r. swój głos w tej sprawie zabrał [[Alojzy Feliński]] w pracy pt. ''Przyczyny używanej przeze mnie pisowni''. Feliński odrzucił kreskowane '''á''', natomiast zachował '''é''' i '''ó'''. Zalecił także pisownię wyrazów ''być'', ''kłaść'', ''wieść'', a na miejscu dawniej używanych '''i''' i '''y''' wprowadził '''j''' (np. ''kraj'', ''jajko'', ''moje'' zamiast ''kray'', ''iayko'', ''moie'').
 
Także [[Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk|Towarzystwo Przyjaciół Nauk]] w [[Warszawa|Warszawie]] zajęło się sprawą pisowni. W roku 1814 powołano Deputacjędeputację, do której należeli: [[Wojciech Szwejkowski]], [[Ludwik Osiński]], [[Feliks Bentkowski]], [[Jan Kruszyński]], [[Kazimierz Brodziński]] i [[Józef Mroziński]]. Po bardzo długich obradach, w 1830  r. Deputacja ogłosiła ''Rozprawy i wnioski o ortografii polskiej''. Jednak wypadki polityczne utrudniały spopularyzowanie tych wskazań Deputacji, przez co panowało duże zamieszanie, bowiem autorzy podręczników gramatyki, czytania i pisania wprowadzali własne zasady. Stosunkowo najszerzej przyjęły się zasady [[Antoni Małecki (uczony)|Antoniego Małeckiego]], którego gramatyka szkolna obowiązywała od 1863  r. w szkołach galicyjskich.
 
W 1890 r. [[Akademia Umiejętności]] powołała do życia Komisję ortograficzną, składającą się w połowie z filologów, w połowie z przedstawicieli różnych gałęzi nauki i piśmiennictwa. Już w rok później Akademia ogłosiła swoje uchwały. Zostały one powzięte większością głosów, przy czym właśnie językoznawcy zostali przegłosowani. Wskutek tego [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay|Jan Baudouin de Courtenay]], [[Aleksander Brückner]], [[Antoni Kalina]] i [[Jan Aleksander Karłowicz|Jan Karłowicz]] zgłosili umotywowany protest, odczytali go na Zjeździe literackim we Lwowie w 1894  r. i ogłosili drukiem w ''Pracach[[Prace Filologiczne|„Pracach filologicznych''Filologicznych”]] w 1895 roku.
 
Do porozumienia próbowano doprowadzić na Zjeździe historyczno-literackim im. [[Mikołaj Rej|Mikołaja Reja]] w roku 1906. Sekcja ortograficzna zjazdu pod przewodnictwem [[Jan Niecisław Baudouin de Courtenay|B. de Courtenaya]], przyjęła prawie w całości nowe uchwały Komisji Językowej [[Akademia Umiejętności|Akademii Umiejętności]].
 
[[Plik:Ilustrowany Kuryer Codzienny, winieta, 1913.jpg|thumb|Fragment gazety z 1913 roku]]
W 1916 r. [[Tymczasowa Rada Stanu]], uznawszy sprawę ustalenia pisowni polskiej za bardzo pilną, poprosiła [[Akademia Umiejętności|Akademię]] o jej uregulowanie. Z powodu pośpiechu nie można było wysłuchać opinii wszystkich zainteresowanych i 17 lutego 1917  r. uchwalono „Zasady”''Zasady''.
 
Niemal natychmiast [[Towarzystwo Naukowe we Lwowie|Towarzystwo dla Popierania Nauki Polskiej we Lwowie]] zorganizowało opozycję, opracowało własne zasady i wystąpiło z nimi przeciw nowym uchwałom Akademii. Wobec tego Walne Zebranie członków Akademii w maju 1917  r. zawiesiło lutowe ustawy i oddało sprawę ortografii Wydziałowi Filologicznemu, który miał wezwać do współpracy wszystkie towarzystwa naukowe.
W styczniu 1918  r. odbyło się posiedzenie plenarne, którego uchwały i wskazówki, uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami i postanowieniami Wydziału i Komisji Językowej, zostały zawarte w ''Głównych zasadach pisowni'' i ostatecznie przyjęte w czerwcu 1918 rroku.
 
Główne postanowienia były następujące:
# pisownia takich wyrazów jak: ''móc'', ''zjadłszy''.
 
Oczywiście pisowniaPisownia i uchwały wtedy podjęte nie doczekały się powszechnego przyjęcia. Wielu językoznawców znów sprzeciwiałobyło się tym postanowieniomprzeciwnych, a w praktyce prawie w ogóle się ich nie trzymano. Tak np. w prasie z 1923  r. można stwierdzić, że zaledwie 1/16 dzienników przestrzegaprzestrzegała ortografii z 1918  r., przy czym żadne z pism opornych nie stosuje jakiejśstosowało innej pisowni konsekwentnie, a tylko mieszamieszając zasady z roku 1918 i 1891. Dużo niedostatków tkwiło w samych zasadach, sporo zagadnień i wątpliwości nadal było nierozstrzygniętych. Pokazały się też sprzeczności pomiędzy uchwałami a tym, co podawały ówczesne słowniki.
 
Następstwem tego stanu rzeczy był nadal pewien zamęt i niezadowolenie. Pewne skutki tych żądań i narzekań ukazały się w 9. wydaniu akademickiej ''Pisowni polskiej'' z roku 1932. Wprawdzie nie przekroczono granicy uchwał z 1918  r., ale przeprowadzono niektóre uproszczenia w zasadach dzielenia wyrazów, i usunięto sprzeczności przepisów ze słowniczkiem.
 
[[Plik:Ulotka BBWR 1928 (fragment).JPG|thumb|500pxupright=3|center|Fragment ulotki z 1928 roku]]
Niestety, próba złagodzenia tegoPróba stanurozwiązania rzeczyproblemu wywołała skutek wręcz przeciwny; posypały się zarzuty, skargi, narzekania między innymi na innowacje i stan ciągłej płynności pisowni. Z tego względu Akademia zwróciła się w 1934  r. do Ministerstwa z wnioskiem zwołania konferencji, która by mogła dokonać rewizji zasad z 1918  r. Ministerstwo zgodziło się na to, żądając uporządkowania i uproszczenia pisowni.
 
Powołano do życia Komitet Ortograficzny, składający się z 27 członków: przedstawicieli ministerstwa, [[Polska Akademia Literatury|Polskiej Akademii Literatury]], [[Akademia Nauk Technicznych|Akademii Nauk Technicznych]], towarzystw naukowych, towarzystw nauczycielskich, Polskiej Akademii Umiejętności i jej Wydziałów, związków dziennikarzy i wydawców. Przewodniczył [[Jan Michał Rozwadowski|Jan Rozwadowski]], a po jego śmierci [[Kazimierz Nitsch]]; referentem generalnym był [[Zenon Klemensiewicz]]. Obrady Komitetu trwały od stycznia 1935 r. do czerwca 1936 rroku.
 
=== Reforma ortografii ===
# w pisaniu łącznym lub rozłącznym zasadniczo przeważa pisanie rozłączne, a sprawa znaczenia, dwuznaczności itp. nie może usprawiedliwiać wyjątków.
 
[[Plik:Nagrobek Marii Konopnickiej.JPG|thumb|180pxupright|Nagrobek [[Maria Konopnicka|Marii KonopnickiejKono­pnickiej]], zmarłej w 1910 roku]]
Uregulowano też sprawę wielkich i małych liter, pisownię nazwisk obcych oraz szerzej niż dotychczas potraktowano [[interpunkcja|interpunkcję]].
 
Po ogłoszeniu tych zasad nie obyło się bez sprzeciwów, zwłaszcza w kołach literatów i dziennikarzy słychać było głosy niezadowolenia, protestu, a nawet zorganizowania bojkotu. Z drugiej strony szkołaszkoły oraz wszystkie instytucje rządowe przyjęły te zasady i użyczyły im swojego wpływowego poparcia.
 
MożnaPrócz więcnielicznych powiedzieć, że poza nielicznymi i określonymi szczegółamiszczegółów, które sam Komitet uznał za nadające się do dyskusji i ostatecznego rozstrzygnięcia, zagadnienie zostało rozwiązane.
 
=== Zmiany pisowni po reformie 1936 r. ===
Kolejne zmiany ortografii następują drogą publikowania kolejnych wydań ''Pisowni języka polskiego'' z 1936 r. ze zmianami wprowadzonymi przez Komisję Kultury Języka Komitetu
Językoznawstwa PAN: wydanie XII – 1956, wydanie XIII – 1963 (dystrybucja wstrzymana decyzją Min. Oświaty), 1971 – drobne zmiany w pisowni wyrazów obcego pochodzenia, w 1975 w ''Słowniku ortograficznym języka polskiego wraz z zasadami pisowni i interpunkcji PWN'' opublikowanego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka zachowano zmiany z 1971 i wprowadzono kilka nowych o drobniejszym znaczeniu<ref>{{Cytuj pismo|autor=Polański Edward|tytuł=Reformy ortografii polskiej – wczoraj, dziś, jutro|url=http://www.mimuw.edu.pl/polszczyzna/PTJ/b/b60_029-046.pdf |czasopismo=Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego|data=2004|wolumin =LX| issn=0032-3802|miejsce=Warszawa|wydawca=Energeia|strony=29–46|adres czasopisma=http://mbc.malopolska.pl/publication/96466 |archiwum=https://web.archive.org/web/20070217062305/http://www.mimuw.edu.pl/polszczyzna/PTJ/b/b60_029-046.pdf|zarchiwizowano=17.02.2007|język=pl}}</ref>.
 
Od lat 90. zmiany pisowni wprowadzane są przez [[Rada Języka Polskiego|Radę Języka Polskiego]] przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk i są ogłaszane w komunikatach Rady Języka Polskiego i pismach specjalistycznych. Zmiany te zamieszcza się w kolejnych wydaniach słowników ortograficznych.
 
== Bibliografia ==
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Jodłowski| imię = Stanisław| autor link = Stanisław Jodłowski (jezykoznawca)| tytuł = Losy polskiej ortografii| url = | wydanie = | wydawca = Państwowe Wydawnictwo NaukowePWN| miejsce = Warszawa| data = | rok = 1979| isbn = 83-01-00469-X| język = | data dostępu = 2016-12-11 | odn = tak}}
* {{Cytuj|autor=[[Zenon Klemensiewicz|Klemensiewicz Zenon]] ''|tytuł=Historia języka polskiego'', Wydawnictwo Naukowe |wydawca=PWN, |miejsce=Warszawa |data=2002}}
* {{Cytuj pismo | nazwisko = Lisowski| imię = Tomasz| autor link = | tytuł = Pisownia polska. Główne fazy rozwoju| url = http://www.kwartjez.amu.edu.pl/teksty/teksty2010_3-4_3-4/Lisowski.pdf| czasopismo = Kwartalnik Językoznawczy | adres czasopisma = | oznaczenie = | wolumin = 3-4| wydanie = | strony =117–130| data = | rok = 2010| odpowiedzialność = | wydawca = | miejsce = | issn = | język = | data dostępu = 2016-11-26 | odn = tak}}
* {{Cytuj pismo | nazwisko = Saloni| imię = Zygmunt| autor link = Zygmunt Saloni| tytuł = O kodyfikacji polskiej ortografii – historia i współczesność| url = http://www.nauka-pan.pl/index.php/nauka/article/download/573/572| czasopismo = Nauka| adres czasopisma = | oznaczenie = | wolumin = 4| wydanie = | strony =71–96| data = | rok = 2005| odpowiedzialność = | wydawca = Polska Akademia Nauk| miejsce = | issn = 1231-8515| język = | data dostępu = 2016-11-26 | odn = tak}}
* {{Cytuj książkę | nazwisko = Tokarski| imię = Jan| autor link = Jan Tokarski| tytuł = Traktat o ortografii polskiej| url = | wydanie = | wydawca = Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne| miejsce = Warszawa| data = | rok = 1978| isbn = | język = | data dostępu = 2016-12-11 | odn = tak}}
* Walczak {{Cytuj|autor=Bogdan ''Walczak|tytuł=Zarys dziejów języka polskiego'', |miejsce=Poznań |data=1995}}
 
== Linki zewnętrzne ==
Anonimowy użytkownik