Architektura gotycka: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 228 bajtów ,  2 lata temu
 
== Historia powstania ==
Gotyk powstał około [[1120]] roku we [[Francja|Francji]], następnie był stopniowo przejmowany przez pozostałe państwa (najwcześniej, ok. [[1175]] przez [[Anglia|Anglię]], po [[1200]] roku przez [[Niemcy]]). Pierwszym obiektem uznanym jako gotycki jest kościół św. Dionizego wg Saint Denis, związany z osobą opata Sugeriusza<ref>{{Cytuj |autor = |tytuł = https://budynkowo.pl/architektura-gotycka-saint-denis/ |data = }}</ref>. Miejscem narodzin gotyku był region [[Île-de-France|Ile-de-France]], jednak pewne rozwiązania konstrukcyjne umożliwiające jego powstanie (np. [[sklepienie]] krzyżowo-żebrowe) zaczęły pojawiać się już na przełomie [[XI wiek|XI]] i [[XII wiek|XII]] wieku w [[Normandia (kraina historyczna)|Normandii]] ([[Évreux]], [[Jumièges]], [[Lessay]]), północnych [[Włochy|Włoszech]] (kościoły w [[Rivolta d’Adda|Rivolta d'Adda]] i w [[Mediolan]]ie) i Anglii (katedra w [[Durham]], lata budowy 1093–1128). Łuk ostry pojawia się np. w [[Burgundia|Burgundii]], m.in. w sklepieniu kościoła [[Benedyktyni|benedyktynów]] w [[Cluny]] z przełomu XI i XII wieku. Etapy bezpośrednio poprzedzające ukształtowanie się stylu mogą ilustrować kościoły klasztorne w [[Saint-Germer-de-Fly]] (dep. [[Oise (departament)|Oise]]) i Saint Martin-des-Champs ([[Paryż]]).
 
[[ostrołuk|Łuk ostry]], złożony zazwyczaj z dwóch odcinków kół, wraz z rozwojem gotyku staje się niejednokrotnie coraz bardziej skomplikowany. W [[Anglia|Anglii]] pojawił się tzw. [[łuk Tudorów]], łuk przybiera postać tzw. oślego grzbietu, a nad niewielkimi otworami występuje tzw. łuk kotarowy. Sam fakt pojawienia się coraz ostrzej budowanego łuku nie jest najistotniejszą cechą gotyku. Większe znaczenie miało odejście od przestrzeganej wcześniej rygorystycznej zasady wiążącej wysokość strzałki łuku z jego rozpiętością. Zmianie ulega także sposób konstruowania [[sklepienie krzyżowe|sklepień krzyżowych]] przez zastosowanie [[żebro (architektura)|żeber]] podpierających kolebki. To z kolei, w połączeniu ze zmianami kształtu łuku, pozwala na znaczną dowolność w kształtowaniu rozwiązań sklepień przekrywających [[nawa|nawy]]. Dla odciążenia [[filar]]ów część sił przenoszących się ze [[Sklepienie|sklepienia]] przerzucono za pośrednictwem [[łęk (architektura)|łęków]] na stawiane poza obrysem bryły kościoła tzw. [[wieża sił|wieże sił]]. Po raz pierwszy takie rozwiązanie zastosowano we [[Francja|Francji]] w [[XII wiek|XII]] wieku, w opactwie [[Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)|Saint-Denis]] pod Paryżem podczas przebudowy [[Katedra|katedry]] przeprowadzonej w latach [[1140]]–[[1144]] według projektu [[opat]]a [[Suger]]a. Części zrealizowane za życia opata obejmowały dwuwieżową [[fasada|fasadę]] zachodnią z [[Wiatrołap|przedsionkiem]] i część wschodnią (obejście [[prezbiterium]]). Ideą Sugera było stworzenie ziemskiego odpowiednika Niebieskiej Jerozolimy, budynku o wysokim stopniu linearności i przenikniętego światłem, inspirowanego pismami [[Pseudo-Dionizy Areopagita|Pseudo-Dionizego Areopagity]]. Cienkie [[Kolumna (architektura)|kolumny]], okna z [[witraż]]ami i ogólne wrażenie wertykalizmu i lekkości złożyło się na architekturę, której elementy ulegną nasileniu w ciągu dalszego rozwoju stylu gotyckiego.
Anonimowy użytkownik