Produkt krajowy brutto: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 7 bajtów ,  2 lata temu
WP:SK+ToS+mSI+Bn, drobne redakcyjne, drobne techniczne
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 94.254.232.8) i przywrócono wersję 55269861 autorstwa Stok)
(WP:SK+ToS+mSI+Bn, drobne redakcyjne, drobne techniczne)
Znacznik: Anulowanie edycji
'''Produkt krajowy brutto, PKB''' (PKB), ([[język angielski|ang.]] ''gross domestic product, GDP'') – w [[ekonomia|ekonomii]], jeden z podstawowych mierników efektów pracy społeczeństwa&nbsp;danego kraju stosowany w [[rachunki narodowe|rachunkach narodowych]]. PKB opisuje zagregowaną wartość [[dobra finalne|dóbr]] i [[usługi|usług]] finalnych wytworzonych przez narodowe i zagraniczne czynniki produkcji na terenie danego kraju w określonej [[jednostka miary|jednostce]] czasu (najczęściej w ciągu roku)<ref>{{Cytuj książkę|nazwisko = Taylor|imię = Mark|tytuł = Makroekonomia|rok = 2009|wydawca = PWE|miejsce = Warszawa|strony = 30, 32|isbn = 9788320818185|imię2nazwisko2 = GregoryMankiw|nazwisko2imię2 = MankiwGregory}}</ref>.
 
PKB jest miarą wielkości gospodarki. Wzrost lub spadek realnego PKB oraz dynamika tych ruchów stanowi miarę&nbsp;[[wzrost gospodarczy|wzrostu gospodarczego]]. Przy obliczaniu wartości PKB kryterium geograficzne jest jedyne i rozstrzygające. Nie ma znaczenia pochodzenie kapitału, własność przedsiębiorstw itp.
 
[[Plik:PKB per capita (USA = 100).jpg|thumb|upright=2.2|PKB per capita wg [[Parytet siły nabywczej|parytetu siły nabywczej]] w latach 1950 - 20161950–2016 (Stany Zjednoczone = 100%); Źródło: [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Conference_Board The Conference Board]<ref>[http://www.conference-board.org/data/economydatabase/index.cfm?id=27762 The Conference Board Total Economy Database™, May 2015, http://www.conference-board.org/data/economydatabase/ – „Output, Labor, and Labor Productivity, 1950-2015” (GDP-Capita EKS).]</ref>]]
Źródło: [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Conference_Board The Conference Board]<ref>[http://www.conference-board.org/data/economydatabase/index.cfm?id=27762 The Conference Board Total Economy Database™, May 2015, http://www.conference-board.org/data/economydatabase/ - "Output, Labor, and Labor Productivity, 1950-2015" (GDP-Capita EKS).]</ref>]]
 
== Metody obliczania wartości PKB ==
'''Metoda wydatkowa''' (ang. ''Expenditure approach'') opiera się na założeniu, że PKB jest w przybliżeniu równy wydatkom wszystkich nabywców [[dobro finalne|dóbr finalnych]] wytworzonych w ciągu roku. Zatem od strony popytowej PKB oblicza się według następującego wzoru:
 
:: ''PKB =  konsumpcja +  inwestycje +  wydatki rządowe (bez transferów) +  zmiana stanu zapasów.''
 
W '''metodzie dochodowej''' (ang. ''Income approach'') zakłada się, że wielkość PKB musi być równa sumie dochodów wszystkich właścicieli czynników produkcji. Zatem od strony dochodowej PKB oblicza się w następujący sposób:
 
:: ''PKB = dochody z pracy +  dochody z kapitału +  dochody państwa +  amortyzacja.''
 
Powyższy wzór wyraża podział wartości dodanej pomiędzy pracę (pracowników najemnych), kapitał (właścicieli kapitału), państwo i odtworzenie zużytego majątku.
W '''metodzie produkcyjnej''' (ang. ''Production approach'') wartość wytworzonych usług i dóbr finalnych oblicza się odejmując od produkcji całkowitej wartość dóbr i usług zużytych do tej produkcji. PKB jest więc sumą wartości dodanej wytworzonej przez wszystkie podmioty gospodarujące. Zgodnie z tym PKB od strony produkcyjnej oblicza się według następującego wzoru:
 
:: ''PKB =  produkcja globalna kraju – zużycie pośrednie =  suma wartości dodanej ze wszystkich gałęzi gospodarki krajowej.''
 
== Realny i nominalny PKB ==
[[PKB nominalny]]  oblicza się według bieżącej wartości pieniądza,  [[PKB realny]]  natomiast według realnej wartości pieniądza, a więc „oczyszczonej” z wpływu  [[inflacja|inflacji]]. Przeliczenie polega na podzieleniu PKB nominalnego przez indeks cen. W zestawieniach statystycznych PKB realny najczęściej przedstawiany jest w cenach stałych z wybranego roku bazowego.
 
Do porównań międzynarodowych PKB przelicza się według bieżącego  [[Kurs walutowy|kursu wymiany]], zazwyczaj na  [[dolar amerykański|dolary amerykańskie]], albo według  parytetu siły nabywczej  – lepiej oddającego realną wartość dochodu obywateli w danym kraju.
 
== Krytyka PKB ==
PKB jest wyznacznikiem wielkości gospodarki – jednak jest nie najlepszą miarą zamożności społeczeństwa, ponieważ nie uwzględnia liczby ludności. Z tego powodu jako miarę dobrobytu powszechnie używa się innego wskaźnika, którym jest  '''PKB per capita'''  (czyli PKB w przeliczeniu na jednego mieszkańca).
 
Mimo tego zabiegu również PKB per capita krytykowane  jest jako niedokładny wskaźnik  dobrobytu  w państwie. Ważniejsze powody to:
* nie uwzględnia produkcji nieewidencjonowanej. [[Szara strefa]] – niezarejestrowana działalność gospodarcza oraz produkcja gospodarstw domowych przeznaczana na własne potrzeby (np. praca gospodyń domowych) jest wliczana do PKB, jednak  [[czarny rynek]], czyli obrót towarem nielegalnym i usługi sprzeczne z prawem, nadal pozostają z niego wyłączone,
* nie uwzględnia wartości czasu wolnego (wypoczynku),
* nie uwzględnia wartości wytworzonych bezpłatnie przez wolontariuszy,
* nie ujmuje tzw. efektów zewnętrznych produkcji (np.  zanieczyszczenia środowiska)
* uwzględnia produkcję tzw. antydóbr (np.  wydłużenie dojazdów do pracy, wydatki na administrację<ref>{{Cytuj|tytuł=antydobro|data dostępu=2016-07-13|opublikowany=encyklopedia.pwn.pl|url=http://encyklopedia.pwn.pl/haslo/antydobro;3870068.html}}</ref>)
* nie uwzględnia różnic cen w poszczególnych krajach (co przynajmniej teoretycznie jest niwelowane przez liczenie PKB parytetem siły nabywczej)
* nie odzwierciedla zróżnicowania dochodów w społeczeństwie ani ich dystrybucji (wysoki PKB  niekoniecznie przekłada się na dobrobyt wszystkich obywateli)
* do PKB wliczane są zbrojenia, choć zdaniem niektórych ekonomistów wydatki takie nie zwiększają użyteczności społeczeństwa, jedynie umożliwiają prowadzenie działalności zwiększającej tę użyteczność
* nie pokazuje jakości usług, zwłaszcza państwowych
* nie odzwierciedla faktu, że nie cały wypracowany PKB trafia do obywateli w postaci bezpośredniej (pensje) lub pośredniej (świadczenia, zasiłki itp.) – część PKB transferowana jest w formie zysków za granicę.
 
Z tego powodu opracowano inne wskaźniki poziomu jakości życia, między innymi  [[wskaźnik rozwoju społecznego]] (HDI) czy miernik dobrobytu ekonomicznego netto NEW (ang. ''net economic welfare'').
 
== Zobacz też ==
 
== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=76&pr.y=9&sy=2010&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=%2C&br=1&c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C962%2C213%2C674%2C911%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C558%2C918%2C138%2C748%2C196%2C618%2C278%2C624%2C692%2C522%2C694%2C622%2C142%2C156%2C449%2C626%2C564%2C628%2C565%2C228%2C283%2C924%2C853%2C233%2C288%2C632%2C293%2C636%2C566%2C634%2C964%2C238%2C182%2C662%2C453%2C960%2C968%2C423%2C922%2C935%2C714%2C128%2C862%2C611%2C135%2C321%2C716%2C243%2C456%2C248%2C722%2C469%2C942%2C253%2C718%2C642%2C724%2C643%2C576%2C939%2C936%2C644%2C961%2C819%2C813%2C172%2C199%2C132%2C733%2C646%2C184%2C648%2C524%2C915%2C361%2C134%2C362%2C652%2C364%2C174%2C732%2C328%2C366%2C258%2C734%2C656%2C144%2C654%2C146%2C336%2C463%2C263%2C528%2C268%2C923%2C532%2C738%2C944%2C578%2C176%2C537%2C534%2C742%2C536%2C866%2C429%2C369%2C433%2C744%2C178%2C186%2C436%2C925%2C136%2C869%2C343%2C746%2C158%2C926%2C439%2C466%2C916%2C112%2C664%2C111%2C826%2C298%2C542%2C927%2C967%2C846%2C443%2C299%2C917%2C582%2C544%2C474%2C941%2C754%2C446%2C698%2C666&s=NGDP_R%2CNGDP_RPCH%2CNGDPD&grp=0&a= Gross domestic product (national currency, percent change, U.S. dollars) - all countries]; World Economic Outlook Database, October 2015; International Monetary Fund {{lang|en}}
* [http://www.imf.org/external/ns/cs.aspx?id=28 World Economic Outlook Databases 1999-2015], International Monetary Fund {{lang|en}}
* [https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.KD?cid=GPD_31 PKB na głowę z parytetem siły nabywczej w dolarach z 2011], [[Bank Światowy]], International Comparison Program database.
69 406

edycji