Kolej Wschodniochińska: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 69 bajtów ,  2 lata temu
m
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
Początki budowy KWŻD sięgają lat 90. XIX wieku. W maju 1895 roku, jeszcze na rok przed uzyskaniem zgody Chin, Rosjanie wysłali na teren budowy dwie grupy inżynierów, z zadaniem wytyczenia przebiegu przyszłej kolei. Jedna ekspedycja opracowała tzw. wariant północny, który ostatecznie został zatwierdzony do realizacji. Według niego kolej miała przebiegać przez miasta [[Acheng]], [[Hulan]] i [[Qiqihar]] i schodzić w dolinę rzeki [[Yalu Jiang]]. Początkowo budowa kolei spotkała się z oporem władz chińskich, ale wskutek rosnącej potęgi Japonii i dominacji Wielkiej Brytanii na [[Daleki Wschód|Dalekim Wschodzie]], Rosja wydawała się naturalnym sojusznikiem, a w najgorszym wypadku – mniejszym złem. W maju 1896 r. w zamian za zgodę na budowę, Chiny otrzymały gwarancje militarne ze strony Rosji oraz pożyczkę, bez której nie mogłyby spłacić odszkodowań wobec Japonii po przegranej [[Wojna chińsko-japońska (1894–1895)|wojnie w 1895]].
 
Rosyjskie przedsięwzięcie – 1481 km, bez późniejszej odnogi południowej – górowało skalą nad koncesjami uzyskanymi przez Wielką Brytanię (Kolej [[Koulun|Kowloon]] – [[Kanton (Chiny)|Kanton]] ukończona z 1911, o długości 35 km) i [[Francja|Francję]] (Linia [[Indochiny]] – [[Junnan]] z 1898, o długości 460 km). Oficjalnie budowę kolei finansował stworzony w tym celu Bank Rosyjsko-Chiński, z kapitałem pochodzącym głównie z Francji. Budowa kolei była ukoronowaniem koncepcji „pokojowego podboju” Dalekiego Wschodu rosyjskiego ministra finansów [[Siergiej Witte|Siergieja Witte]]. W celu budowy powołano Towarzystwo Kolei Chińsko-Wschodniej z kapitałem 5 mln rubli (''Obszczestwo Kitajsko-Wostocznej Żeleznej Dorogi''), z siedzibą w Petersburgu{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Prezes Towarzystwa był wyznaczany przez stronę chińską, wiceprezes – przez rosyjską ([[Stanisław Kierbedź]] w latach 1896–1903, A. Wentcel w latach 1903–1920){{odn|Konariew|1995|s=185}}.
 
Mimo przyjętego przez Chiny standardowego [[Rozstaw szyn|rozstawu toru]] (1435 mm), na trasie KWŻD Rosjanie wymogli swój rozstaw (1524 mm).
Kolej Wschodniochińska odgrywała istotną rolę w zaopatrywaniu rosyjskich wojsk i dowożeniu posiłków podczas [[wojna rosyjsko-japońska|wojny rosyjsko-japońskiej]] w 1904 roku. Przejeżdżało nią wówczas do 18 par pociągów na dobę{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Po [[Traktat z Portsmouth (1905)|pokoju z Portsmouth]] w 1905, południowa odnoga linii od Kuancheng (ob. dzielnica [[Changchun]]) przypadła Japonii i otrzymała nazwę Kolei Południowomandżurskiej{{odn|Konariew|1995|s=185}}.
 
Od 1924 roku Kolej Wschodniochińska była zarządzana wspólnie przez [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]] i Chiny{{odn|Konariew|1995|s=185}}. W 1929 roku doszło do sowiecko-chińskiego [[Konflikt o Kolej Wschodniochińską|konfliktu o Kolej Wschodniochińską]], zakończonego przywróceniem stanu poprzedniego. W 1935 roku kolej została przejęta przez władze [[Mandżukuo]]{{odn|Konariew|1995|s=185}}. Po II wojnie światowej kolej była ponownie zarządzana przez ZSRR i Chiny, pod nazwą Chińska Kolej Changchuńska (ros. ''Kitajska Czanczunskaja Żeleznaja Doroga''){{odn|Konariew|1995|s=185}}. W 1952 roku została ostatecznie przekazana [[Chińska Republika Ludowa|Chińskiej Republice Ludowej]]{{odn|Konariew|1995|s=185}}.
 
== Zobacz też ==