Połtawa: Różnice pomiędzy wersjami

Dodany 1 bajt ,  2 lata temu
m
Bot poprawia linkowanie wewnętrzne oraz inne drobne sprawy
m (drobne redakcyjne)
m (Bot poprawia linkowanie wewnętrzne oraz inne drobne sprawy)
W 1569 Połtawa z Wielkiego Księstwa Litewskiego została przekazana do [[Korona Królestwa Polskiego|Korony Królestwa Polskiego]]. Leżała w [[Województwo kijowskie|województwie kijowskim]] [[Prowincja małopolska|prowincji małopolskiej]]. W drugiej połowie XVI wieku w Połtawie znajdowało się w rejestrze około 300 wsi, wśród nich miasta, osady, wioski tj. obszar ten już wówczas został masowo zasiedlany. Na terenie krainy połtawskiej powstały duże posiadłości Litwinów i Polaków.
 
W pierwszej połowie [[XVII wiek|XVII]] wieku Połtawa to część zadnieprzańskich dóbr książąt [[Wiśniowieccy herbu Korybut|Wiśniowieckich]]. W roku 1630 została oddana Bartłomiejowi Obałkowskiemu, w 1641 przeszła do [[Stanisław Koniecpolski (hetman)|Stanisława Koniecpolskiego]] i po raz pierwszy nazwana miastem. Mniej więcej w tych latach Połtawa uzyskała [[prawo magdeburskie]], choć feudałowie i nadal wtrącali się w sprawy miasta. W tych czasach pracowali w Połtawie [[garncarze]], [[Kowalstwo|kowale]], [[szewcy]].
 
Po [[powstanie Chmielnickiego|powstaniu Chmielnickiego]] Połtawa stała się centrum administracyjnym i wojskowym [[pułk połtawski|pułku połtawskiego]] w składzie [[Hetmanat]]u. W tym czasie Połtawa rozwija się aktywnie ze względu kulturowo-gospodarczego budowano [[monaster]] [[Podwyższenie Krzyża Świętego|Podwyższenia Krzyża Świętego]], w mieście mieszkali i pracowali twórcy kronik kozackich [[Samuel Wełyczko]] i Hryhorij Hrabianka, poeta Iwan Wełyczkowski.
 
=== Pod rządami rosyjskimi ===
W 1654 Połtawa przeszła w ręce [[Carstwo RosyjskieMoskiewskie|Carstwa Rosyjskiego]], w 1658 zdobyta i zniszczona przez [[Kozacy|Kozaków]]. Rzeczpospolita oficjalnie zrzekła się prawa do [[Ukraina Lewobrzeżna|Ukrainy Lewobrzeżnej]] w tym Połtawy w 1667 r. w [[Rozejm andruszowski|rozejmie andruszowskim]].
 
Decydującym momentem historycznym dla miasta stała się [[III wojna północna]] w latach 1700-1721 pomiędzy [[Szwecja|Szwecją]] i Rosją. Kluczową bitwą wojny była [[bitwa pod Połtawą]], która stała się punktem zwrotnym konfliktu.
 
[[Plik:Вигляд Олександрівського майдану в Полтаві.jpg|mały|400px|Kolisty Plac Aleksandrowski w Połtawie, 1808 r.]]
W 1802 miasto zostało stolicą [[Gubernia połtawska|guberni]]. W latach 1803-1805 jest zaprojektowane i zbudowane [[śródmieście]] unikatowy zespół z kolistego placu, z którego rozchodzą się promieniście osiem ulic. W 1811 roku, w centrum placu został odsłonięty pomnik Chwały poświęcony rocznicy zwycięstwa wojska rosyjskiego nad szwedzkim. Bogata wielkim dziedzictwem historycznym Połtawa wkrótce stała się centrum kulturalnego i duchowego życia Małorosji. Od 1818 tu działała znana [[loża wolnomularska|loża masońska]] „Umiłowanie prawdy”, której członkami byli [[Iwan Kotlarewski]], W. Łukaszewicz, W. Tarnowski i wielu innych. W 1820 roku są otwarte Instytut Szlachetnych Panien, szkoła religijna, szkoła ogrodnicza, w 1840 roku [[Korpus kadetów]].
 
W latach 1818-18191818–1819 w tutejszej uczelni studiował [[Nikołaj Gogol]]. W [[gimnazjum]] połtawskim uczono dramaturga i reżysera teatralnego Mychajła Staryckiego, historyka i działacza społecznego [[Mychajło Drahomanow|Mychajła Drahomanowa]], matematyka [[Michaił Ostrogradski|Michaiła Ostrogradskiego]]. Tutaj przez prawie całe życie pracował Iwan Kotlarewski. W 1844 roku miasto zwiedzał [[Taras Szewczenko]]. Tu pracowali i tworzyli [[Iwan Neczuj-Łewycki]], [[Panas Myrny]], [[Wasilij Dokuczajew]] i jego uczniowie [[Władimir Wiernadski|Wołodymyr Wernadski]], lekarz [[Nikołaj Sklifosowski]]. W 1846 połtawscy intelektualiści W. Biłozerski, G. Andruski i inni wstąpili do założonego w Kijowie [[Bractwo Cyryla i Metodego|Bractwa Cyryla i Metodego]]. Na początku 1860 w mieście z 30 tysiącami mieszkańców zostały odkryte gimnazjum dla kobiet, szkoła dzienna oraz 5 sobotnich i niedzielnych. W 1865 mieszkało w Połtawie 665 katolików. W 1881 roku miasto liczyło 41 tys. mieszkańców.
 
[[Plik:Будинок Полтавського губернського земства. Передній фасад.jpg|mały|Budynek ziemstwa gubernialnego na pocz. XX w.]]
W 1909 roku z okazji 200-lecia bitwy pod Połtawą został odsłonięty pomnik [[komendant]]a A. S. Kelina i walecznych obrońców Połtawy. W miejscu, gdzie kiedyś stała stara wieża Sampsona, zbudowano Białą Altanę – niską półokrągłą kolumnadę z widokiem na kilkadziesiąt kilometrów.
 
W latach 1900-19211900–1921 w Połtawie mieszkał, studiował i pracował pisarz [[Władimir Korolenko]].
 
=== Rządy radzieckie i ukraińskie ===
W latach 1922-19911922–1991 była częścią [[Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka|Ukraińskiej SRR]]. W 1941 roku o miasto walczyły [[Wehrmacht|wojska niemieckie]] z [[Armia Czerwona|radzieckimi]]. Mimo ufortyfikowania i silnego garnizonu obronnego, po dwóch dniach zaciętych walk ulicznych Połtawę zdobyły wojska niemieckie wspomagane kontyngentem włoskim. W okresie radzieckim Połtawa zajmowała ważne miejsce w życiu [[Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich|ZSRR]].
 
Za czasów [[Ukraińska Republika Ludowa|Ukraińskiej Republiki Ludowej]], [[Państwo Ukraińskie (hetmanat)|Państwa Ukraińskiego]] i [[Dyrektoriat (Ukraina)|Dyrektoriatu]] oraz od 1991 należy do niepodległej Ukrainy.
 
=== Transport lotniczy ===
W pobliżu miasta, 7 km na zachód, znajduje się port lotniczy z jedną drogą startową. Długość pasa startowego wynosi 2,6 km. Lotnisko jest odpowiednie dla całorocznej eksploatacji samolotów bez ograniczenia, w ciągu dnia. Położone obok autostrady Kijów-CharkówKijów–Charków, w pobliżu wsi Iwaszki.
 
== Edukacja ==
312 475

edycji