Anna Kowalska-Lewicka: Różnice pomiędzy wersjami

m
m (poprawka baretki na właściwą)
|data urodzenia = [[24 maja]] [[1920]]
|miejsce urodzenia = [[Kraków]]
|data śmierci = [[20 sierpnia]] [[2009]]
|miejsce śmierci = [[Kraków]]
|zawód = [[Etnografia|etnograf]]
 
== Życiorys ==
Była córką wybitnego orientalisty [[Tadeusz Jan Kowalski|Tadeusza Kowalskiego]] i Zofii z Medweckich, a siostrą [[Kazimierz Kowalski (zoolog)|Kazimierza Kowalskiego]], profesora zoologii i prezesa Polskiej Akademii Umiejętności. Uczęszczała do Państwowego Gimnazjum Żeńskiego im. Królowej Wandy i złożyła w nim egzamin dojrzałości w 1938. W tymże roku rozpoczęła studia filozoficzne na [[Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytecie Jagiellońskim]], które niebawem zmuszona była kontynuować na [[Tajne nauczanie|tajnych kompletach]]; słuchała wykładów z archeologii, antropologii, historii sztuki, a szczególnie zainteresowały ją zajęcia z etnografii u [[Roman Reinfuss|Romana Reinfussa]]. Niemal od początku okupacji udzielała się w konspiracji bliskiej Armii Krajowej, zajmując się m.in. kolportażem prasy. Przez pewien czas pracowała jako urzędniczka w [[Rada Główna Opiekuńcza (1940–1945)|Radzie Głównej Opiekuńczej]], od 1942 była pracownikiem zarządzanego przez Niemców [[Muzeum Archeologiczne w Krakowie|Muzeum Archeologicznego w Krakowie]]. W instytucji tej pozostawała zatrudniona również po II wojnie światowej, do 1953.
 
Wyniesiona z czasu tajnych kompletów fascynacja etnografią, a także tradycje rodzinne (przede wszystkim etnograficzna pasja ojca) przesądziły o jej powojennych studiach w tej dziedzinie. Za swojego mistrza uważała profesora [[Kazimierz Moszyński (etnograf)|Kazimierza Moszyńskiego]]. W 1948 uzyskała na Uniwersytecie Jagiellońskim magisterium filozofii w zakresie etnografii na podstawie pracy ''Ceramika kopieniaczych szczepów Ameryki Południowej''. Badania terenowe na potrzeby pracy magisterskiej prowadziła w latach 1947–1948 w czasie prywatnej podróży do Kolumbii, Ekwadoru, Boliwii i Peru, gdzie zapoznała się z kulturą kreolską oraz kulturami Indian dorzecza Ukajali i płaskowyżu andyjskiego Peru i Boliwii. Etnografii Ameryki Łacińskiej poświęciła również dysertację doktorską ''Zarys kultury Indian Shipibo na tle innych kultur Indian leśnych Ameryki Południowej'', przygotowaną pod kierunkiem Kazimierza Moszyńskiego i obronioną w 1950 na Uniwersytecie Jagiellońskim.
W 1968 przebywała w Senegalu i Mauretanii, gdzie prowadziła badania nad gospodarką mleczną koczowniczych ludów Fulbe i Maurów z Sahary mauretańskiej. W 1976 jako plon tej wyprawy wydała książkę ''Mauretania''. Wymienić należy jeszcze kilka publikacji z obszaru pierwszego zainteresowania naukowego Kowalskiej-Lewickiej, tj. etnografii ludów Ameryki Łacińskiej; opublikowała m.in. artykuł ''Przeobrażenia kulturowe Indian Montanii peruwiańskiej pod wpływem kontaktów z kulturą europejską'' („Etnografia Polska”, 1966) oraz książkę ''Shipibo'' (Wrocław 1969). Ponadto m.in. opracowała tekst do albumu Jacka Kubieny ''[[Jędrzej Wowro]]. Świątkarz beskidzki'' (Wadowice 2006); twórczość Wowry znała już z domu rodzinnego za sprawą ojca, który kupował rzeźby tego artysty. Wspólnie z [[Ewa Fryś-Pietraszkowa|Ewą Fryś-Pietraszkową]] i [[Anna Spiss|Anną Spiss]] była redaktorką pierwszego tomu słownika biograficznego ''Etnografowie i ludoznawcy polscy. Szkice, sylwetki biograficzne'' (Kraków 2002). Realizowała w ten sposób inicjatywę łódzkiego etnografa [[Jan Piotr Dekowski|Jana Piotra Dekowskiego]]; referowała sprawę słownika na posiedzeniu Komisji Historii Nauki Polskiej Akademii Umiejętności w listopadzie 2000, a w pierwszym tomie była autorką pięciu życiorysów i współautorką szóstego.
 
Od 1947 należała do Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Była aktywną członkinią oddziału krakowskiego, pełniąc w nim funkcje sekretarza zarządu (1951–1958), prezesa (1959–1961, 1970–1980), wiceprezesa (1962–1969). Wygłaszała liczne odczyty i zainicjowała serię tematycznych sesji naukowych. Przyczyniła się do powstania Koła Zainteresowań Kulturą Indian (1971) i Koła Zainteresowań Kulturą Ormian (1980). Brała także udział w pracach władz centralnych Towarzystwa, jako prezes (1982–1989), wiceprezes (1992–1996), przewodnicząca Komisji Rewizyjnej (1999–2005). Redagowała serię wydawniczą Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego „Biblioteka Popularna” (potem „Biblioteka Popularnonaukowa”, 1962–2004). W 1991 nadano jej honorowe członkostwo Towarzystwa. O roli Towarzystwa pisała w „Ludzie” (''Polskie Towarzystwo Ludoznawcze. Jego miejsce w życiu naukowym i kulturalnym kraju'', „Lud”, 1988). W latach 1981–1989 była członkinią Komitetu Nauk Etnologicznych Polskiej Akademii Nauk (w tym w latach 1987–1989 członkinią Prezydium tego komitetu). Od 1973 brała udział w pracach Komisji Etnograficznej przy Oddziale Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, przez pewien czas jako sekretarz. Została powołana w skład rad muzealnych [[Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie|Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie]], [[Muzeum Tatrzańskie im. dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem|Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem]], [[Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej|Orawskiego Parku Etnograficznego]].
 
Była odznaczona m.in. [[Order Odrodzenia Polski|Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski]] (1975) i [[Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”|srebrnym medalem Zasłużony Kulturze „Gloria Artis”]] (2007); w 1995 otrzymała nagrodę Ministra Kultury i Sztuki.
* Anna Spiss, ''Dr Anna Kowalska-Lewicka (1920–2009)'', „PAUza Akademicka”, nr 59, 10 grudnia 2009, s. 3 (z fotografią; [http://pauza.krakow.pl/59_3_2009.pdf wersja elektroniczna, dostęp: 3 lipca 2010])
{{Kontrola autorytatywna}}
 
{{SORTUJ:Kowalska-Lewicka, Anna}}
[[Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1944–1989)]]
177 728

edycji