Moroczyn: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1517 bajtów ,  2 lata temu
informacje o bibliotece Chrzanowskich z Moroczyna
m (Zamieniam szablon cytowania: „Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego”)
(informacje o bibliotece Chrzanowskich z Moroczyna)
== Historia ==
Wieś została wspomniana po raz pierwszy w 1472 roku w rejestrze nadzwyczajnego poboru. Wówczas, jak i w późniejszym czasie do czasu rozbiorów położona była w staropolskim powiecie horodelskim{{odn|Bondyra|1993|s=według indeksu}}. W XVIII wieku znajdowała się w posiadaniu Rulikowskich, zaś w 2. połowie XIX stulecia - rodu Chrzanowskich. Według spisu z 1827 roku wieś liczyła 36 domów i 259 mieszkańców<ref name="SgKP">{{SgKP|VI|681|Moroczyn}}</ref>, zaś spis z 1921 r. pokazał - wówczas w gminie Dziekanów zaledwie 21 domów oraz 157 mieszkańców, w tym 87 Ukraińców.
 
[[File:Czochron.png|thumb|240px| '''''Kodeks Czochrona''''' - pierwodruk [[Commentariorum de Republica emendanda libri quinque |O naprawie Rzeczypospolitej]] [[Andrzej Frycz Modrzewski|Andrzeja Frycza Modrzewskiego]]; [[Drukarnia Łazarzowa|drukarnia Łazarza Andrysowicza]] 1551 [[Kraków]]. W XIX wieku własność hr. Wincentego Chrzanowskiego w [[Moroczyn]]ie (ekslibris oraz pieczęcie własnościowe w miejscu wcześniej usuniętych). Jeden z najcenniejszych polskich starodruków w zbiorach prywatnych. ]]
 
== Zabytki ==
* Dawny murowany dwór Chrzanowskich z przełomu XIX i XX w. ponadto spichlerz, czworak folwarczny oraz park dworski
Około roku [[1850]] (lub [[1849]]) Moroczyn został zakupiony przez rodzinę Chrzanowskich. Niedługo po tym wydarzeniu w Moroczynie wzniesiono murowany [[dwór]], najprawdopodobniej na miejscu poprzedniego. Na przełomie XIX i XX wieku został on przebudowany według projektu architekta Stanisława Czachórskiego. Dwór przetrwał [[II wojna światowa|II wojnę światową]]. Mieścił się w nim [[Państwowy Ośrodek Maszynowy]], później był siedzibą szkoły podstawowej. Obecnie ruina jest własnością prywatną<ref name="hrubieszow-gmina.pl">{{Cytuj stronę | url = http://www.hrubieszow-gmina.pl/turystyka/ciekawe-miejsca/31-moroczyn | tytuł = Moroczyn | data = 2015-02-19 | opublikowany = Urząd Gminy Hrubieszów | data dostępu = 2015-12-13}}</ref>. Potomek Chrzanowskich, Edward ([[1843]]-[[1922]]) zgromadził w Moroczynie bardzo cenną [[biblioteka|bibliotekę]]. Księgozbiór został przekazany w [[depozyt]] Biblioteki [[Ossolineum]] we Lwowie<ref>{{Cytuj stronę | url = http://www.polskiezabytki.pl/m/obiekt/1761/Moroczyn/ | tytuł = Katalog polskich zamków, pałaców i dworów - Moroczyn | nazwisko = Zdeb | imię = Krzysztof | data dostępu = 2015-12-13}}</ref>. W okresie międzywojennym w majątku Chrzanowskich często przebywał [[Włodzimierz Puchalski]]<ref name="hrubieszow-gmina.pl"/>. Do ruin zespołu dworskiego prowadzi jesionowa aleja, a za nimi rozciąga się park krajobrazowy ze stawem.
 
Żyjący w latach 1843-1922 Edward Chrzanowski zgromadził w Moroczynie bardzo cenną bibliotekę. Lata I wojny światowej księgozbiór przetrwał w Kijowie, skąd powrócił po 1920 r. Przed II wojną światową, syn Edwarda, Wincenty również bibliofil, przekazał zbiory w depozyt do Biblioteki Ossolineum we Lwowie. Po wojnie tylko nieznaczna ich część znalazła się w zbiorach Ossolineum we Wrocławiu.
 
W 2004 roku odnalazł się nieznany wcześniej badaczom (Kodeks Czochrona) egzemplarz pierwodruku [[Commentariorum de Republica emendanda libri quinque]] [[Andrzej Frycz Modrzewski|Andrzeja Frycza Modrzewskiego]] ze zbiorów Chrzanowskich z Moroczyna.
Wydrukowany w oficynie [[Drukarnia Łazarzowa| Łazarza Andrysowicza]] 1551 roku w [[Kraków|Krakowie]] jest obecnie jednym z sześciu zachowanych egzemplarzy tej edycji w Polsce a trzynastym znanym na świecie. Krakowski egzemplarz tej edycji został w 2016 roku wpisany na listę krajową programu [[Pamięć Świata]] [[UNESCO]].
 
 
<gallery>
86

edycji