Kinetoplastydy: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 15 bajtów ,  2 lata temu
m
łac.
(korekta)
m (łac.)
|typ = [[Euglenozoa]]
|gromada = kinetoplastydy
|łacina = KinetoplastidaKinetoplastea Cavalier-Smith 1981 <ref>{{ITIS | TSN = 43814| nazwa = KinetoplastidaKinetoplastea| data = 3 czerwca 2010}}</ref>
|wikispecies = Kinetoplastea
|commons = Category:Kinetoplastea
}}
'''Kinetoplastydy''' (Kinetoplastida) – [[wiciowce]] zwierzęce z supergrupy eukariontów [[Excavata]] klasyfikowane zwykle w randze gromady w typie [[Euglenozoa]]<ref>{{Cytuj |autor = Michael A. Ruggiero, Dennis P. Gordon, Thomas M. Orrell, Nicolas Bailly, Thierry Bourgoin |redaktor = Erik V. Thuesen |tytuł = A Higher Level Classification of All Living Organisms |czasopismo = PLOS ONE |data = 2015-04-29 |data dostępu = 2019-06-06 |issn = 1932-6203 |wolumin = 10 |numer = 4 |s = e0119248 |doi = 10.1371/journal.pone.0119248 |url = https://dx.plos.org/10.1371/journal.pone.0119248 |język = en}}</ref>. Swoją nazwę zawdzięczają unikalnej organelli komórkowej, nazywanej kinetoplastem. [[Kinetoplast]] znajduje się u podstawy [[wić|wici]], jego budowa przypomina [[mitochondrium]], w którym znajduje się ciasno upakowane [[DNA]].
 
Wiele gatunków kinetoplastydów prowadzi pasożytniczy styl życia, albo u jednego gospodarza, albo u dwóch różnych gospodarzy. Do kinetoplastydów należy kilka ważnych ludzkich patogenów, przenoszonych przez owady ssące krew, np. [[Trypanosoma brucei|''Trypanosoma brucei'']], [[Trypanosoma cruzi|''Trypanosoma cruzi'']], [[Leishmania donovani|''Leishmania donovani'']], [[Leishmania major|''Leishmania major'']] i [[Leishmania tropica|''Leishmania tropica'']], a także przenoszone za pośrednictwem afrykańskich [[tse-tse]] patogeny zwierzęce, które powodują [[nagana|naganę]]. Niektóre kinetoplastydy to pasożyty roślinne, np. [[Phytomonas]], przenoszone przez [[fitofagi]]. Patogenne kinetoplastydy mają duże znaczenie medyczne, weterynaryjne i ekonomiczne.
 
== Budowa komórki ==
Klasa Kinetoplastea Cavalier-Smith 1981
 
Kinetoplastydy to małe bezbarwne wiciowce z jedną lub dwiema wiciami, z których każda posiada tzw. "pręcik przywiciowy" (''paraflagellar rod''). Posiadają jedno [[mitochondrium]], zazwyczaj długie, liniowe, rozgałęzione lub siateczkowate, zawierające znacznych rozmiarów [[kinetoplast]], zwykle zlokalizowany blisko [[Kinetosom|kinetosomu]]. Kinetoplast może być zlokalizowany w pobliżu zewnętrznej błony mitochondrialnej lub rozproszony i zajmować całą lub dużą część mitochondrium. W przypadku mutacji DNA kinetoplastu może on być nieobecny ("dyskinetoplastia"; ''dyskinetoplasty''). Grzebienie mitochondrialne są dyskoidalne (''discoidal'') lub rurkowate (''tubular''). Wielkość, kształt i położenie w komórce kinetoplastu są istotne taksonomicznie i ontogenetycznie.