Kinetoplastydy: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 112 bajtów ,  2 lata temu
m
MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka
m (łac.)
m (MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka)
|commons = Category:Kinetoplastea
}}
'''Kinetoplastydy''' (Kinetoplastida) – [[wiciowce]] zwierzęce z supergrupy eukariontów [[Excavata]] klasyfikowane zwykle w randze gromady w typie [[Euglenozoa]]<ref>{{Cytuj |autor = Michael A. Ruggiero, Dennis P. Gordon, Thomas M. Orrell, Nicolas Bailly, Thierry Bourgoin |redaktor = Erik V. Thuesen |tytuł = A Higher Level Classification of All Living Organisms |czasopismo = PLOS ONE |data = 2015-04-29 |data dostępu = 2019-06-06 |issn = 1932-6203 |wolumin = 10 |numer = 4 |s = e0119248 |doi = 10.1371/journal.pone.0119248 |url = https://dx.plos.org/10.1371/journal.pone.0119248 |język = en}}</ref>. Swoją nazwę zawdzięczają unikalnej organelli komórkowej, nazywanej kinetoplastem. [[Kinetoplast]] znajduje się u podstawy [[wićWić|wici]], jego budowa przypomina [[mitochondrium]], w którym znajduje się ciasno upakowane [[DNA]].
 
Wiele gatunków kinetoplastydów prowadzi pasożytniczy styl życia, albo u jednego gospodarza, albo u dwóch różnych gospodarzy. Do kinetoplastydów należy kilka ważnych ludzkich patogenów, przenoszonych przez owady ssące krew, np. ''[[Trypanosoma brucei|]]''Trypanosoma, brucei'']], [[Trypanosoma cruzi|]]''Trypanosoma, cruzi'']], [[Leishmania donovani|]]''Leishmania, donovani'']], [[Leishmania major|]]''Leishmania majori '']] i [[Leishmania tropica|]]''Leishmania tropica'']], a także przenoszone za pośrednictwem afrykańskich [[tse-tse]] patogeny zwierzęce, które powodują [[naganaNagana|naganę]]. Niektóre kinetoplastydy to pasożyty roślinne, np. [[Phytomonas]], przenoszone przez [[fitofagi]]. Patogenne kinetoplastydy mają duże znaczenie medyczne, weterynaryjne i ekonomiczne.
 
Obok gatunków pasożytniczych występują również liczne wolno żyjące kinetoplastydy, takie jak ''Bodo'', które mają duże znaczenie ekologiczne jako [[Heterotrofizm|heterotrofy]] w środowiskach morskich i słodkowodnych.
== Budowa komórki ==
 
Kinetoplastydy to małe bezbarwne wiciowce z jedną lub dwiema wiciami, z których każda posiada tzw. "pręcik przywiciowy" (''paraflagellar rod''). Posiadają jedno [[mitochondrium]], zazwyczaj długie, liniowe, rozgałęzione lub siateczkowate, zawierające znacznych rozmiarów [[kinetoplast]], zwykle zlokalizowany blisko [[Kinetosom|kinetosomukinetosom]]u. Kinetoplast może być zlokalizowany w pobliżu zewnętrznej błony mitochondrialnej lub rozproszony i zajmować całą lub dużą część mitochondrium. W przypadku mutacji DNA kinetoplastu może on być nieobecny ("dyskinetoplastia"; ''dyskinetoplasty''). Grzebienie mitochondrialne są dyskoidalne (''discoidal'') lub rurkowate (''tubular''). Wielkość, kształt i położenie w komórce kinetoplastu są istotne taksonomicznie i ontogenetycznie.
 
Cytoszkielet składa się z [[Mikrotubula|mikrotubul]], z których część znajduje się bezpośrednio po błoną komórkową, nadając kształt komórce. Pseudopodia są nieobecne. Jądro jest pojedyncze, pęcherzykowate, z wyraźnie widocznym jąderkiem. Brak plastydów. Powszechnie występują globulki lipidowe. Aparat Golgiego jest zwykle zlokalizowany w obszarze kieszeni wiciowej (''flagellar pocket''), ale nie jest połączony z kinetosomem. [[Wodniczki tętniące]], jeśli są obecne, opróżniają się do kieszeni wici<ref>{{Cytuj |autor = Wendy Gibson |redaktor = John M. Archibald, Alastair G.B. Simpson, Claudio H. Slamovits, Lynn Margulis, Michael Melkonian, David J. Chapman, John O. Corliss |tytuł = Kinetoplastea |data = 2016 |data dostępu = 2019-06-05 |isbn = 9783319326696 |miejsce = Cham |wydawca = Springer International Publishing |s = 1–50 |doi = 10.1007/978-3-319-32669-6_7-1 |url = http://link.springer.com/10.1007/978-3-319-32669-6_7-1 |język = en}}</ref>.
 
== Środowisko i tryb życia ==
Większość wolno żyjących kinetoplastydów żywi się bakteriami, pochłanianymi w trakcie pełzania po różnych powierzchniach. Organizmy poruszają się i pożywiają dzięki ruchom wici. Przednia używana jest do poruszania się oraz kierowania żywności w kierunku [[Cytostom|cytostomucytostom]]u, zaś tylna zapewnia kontakt z podłożem. Kinetoplastydy prowadzą wolny lub pasożytniczy tryb życia. Powszechniejsze jest występowanie form wolno żyjących, rzadziej form pasożytniczych.
 
Organizmy te występują w obfitych w substancje organiczne środowiskach, ale wiele z nich ma surowe wymagania dotyczące tlenu oraz głębokości zanurzenia. Nie są one w stanie przeżyć w temperaturze ciała, dlatego większość z nich po ich spożyciu przez zwierzę tworzy cienkościenne cysty, dzięki czemu potrafią przejść przez układ pokarmowy kręgowców, aby następnie wylęgać się w wydalonym stolcu lub w moczu. Z tego powodu początkowo były mylone z pasożytami.
3 862 598

edycji