Szymon Grunau: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 291 bajtów ,  2 lata temu
dr
(nowy)
 
(dr)
[[Plik:Prussenfürst.JPG|mały|Na górze bogowie pruscy – [[Patrimpsos]], [[Perkun]] i [[Patollis]], poniżej herb pruskiego władcy [[Widowuto]] według Simona Grunaua]]
'''Szymon Grunau''' (ur. ok. 1455–1470 w [[Tolkmicko|Tolkmicku]], zm. po 1529/1530) – [[Średniowiecze|średniowieczny]] kronikarz, [[Dominikanie|dominikanin]] kontraty pruskiej związany z klasztorami w Elblągu[[Elbląg]]u i Gdańsku[[Gdańsk]]u, autor [[Kronika Grunaua|Kroniki Pruskiej]].
 
== Życiorys ==
Szymon Grunau był [[Niemcy (naród)|Niemcem]], jego językiem ojczystym był niemiecki, rozumiał także język polski i [[język pruski]]. Jak sam podaje w kronice, pochodził z Tolkmicka: ''ich bruder Symon Grunaw von Tolckemitte ein Monch predicatorum.'' Wychowywał się w Tolkmicku, w którym miał najprawdopodobniej styczność z ustną tradycją o obyczajach rdzennych mieszkańców<ref name=":0">[http://www.academia.edu/11882623/Synkretyzm_religijny_Prus%C3%B3w_na_podstawie_Kroniki_Pruskiej_Szymona_Grunaua Julia Możdżeń Synkretyzm religijny Prusów na podstawie kroniki Szymona Grunaua Kronika Pruska] w Pruthenia. Pismo poświęcone Prusom i ludom bałtyjskim, Olsztyn 2011</ref>. PochodziłWywodził się z pospólstwa, utożsamiał się z mieszkańcami [[Prusy (kraina historyczna)|Prus]], lecz nie z autochtonami[[autochton]]ami – w stosunku do których miał poczucie wyższości, zaś niemieckich kolonistów uważał za obcych<ref name=":1" />.
 
Konwentem macierzystym Szymona Grunaua był klasztor w [[Elbląg]]uElblągu, do którego wstąpił najprawdopodobniej w latach 1481–1485<ref name=":1">Julia Możdżeń Zjawiska demoniczne w późnośredniowiecznych Prusach w świetle kroniki Szymona Grunaua, Toruń 2010</ref>. Następnie przebywał w konwencie legnickim (1512–1517) i gdańskim (od 1517) na stanowisku [[Lektor (posługa kościelna)|lektora]], a później prawdopodobnie kaznodziei generalnego<ref name=":0" />. Jego znajomość terminów i dokumentów prawniczych wskazuje, że również pełnićpełnił funkcję biegłego w sądzie inkwizycyjnym. Około 1517 roku zaczął pisać kronikę. Około 1520 roku wyprawił się do Rzymu[[Rzym]]u. Od 1522 roku przebywał w [[Kaliningrad|Królewcu]] na placówce dominikańskiej, gdzie zetknął się z naukami [[Marcin Luter|Marcina Lutra]]. 17 kwietnia 1526 roku przybył wraz z wojskiem i orszakiem króla [[Zygmunt I Stary|Zygmunta Starego]] do Gdańska. Ostatnie lata życia spędził w Gdańsku lub Elblągu. Najpóźniej datowanym wydarzeniem w kronice jest informacja o [[Zygmunt II August|Zygmuncie Auguście]] jako władcy Polski. Nie jest jasne jednak, czy była to informacja o elekcji (12 grudnia 1529), czy też miał na myśli koronację (ta odbyła się 20 marca 1530 roku). Na tej podstawie jest szacowana data jego śmierci<ref name=":1" />.
 
https://przegladbaltycki.pl/2810,prusowie-utraceni-kuzyni-lotyszow-litwinow.html<ref>{{Cytuj |tytuł = Prusowie: utraceni kuzyni Łotyszów i Litwinów |data = 2016-07-04 |data dostępu = 2019-04-29 |opublikowany = Przegląd Bałtycki |url = https://przegladbaltycki.pl/2810,prusowie-utraceni-kuzyni-lotyszow-litwinow.html}}</ref>
 
== Przypisy ==
{{Commonscat|Simon Grunau}}
{{Przypisy}}
 
[[Kategoria:Dominikanie (biografie)]]
[[Kategoria:Średniowieczni kronikarze]]
[[Kategoria:Ludzie związani ze średniowiecznym Gdańskiem]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Tolkmicku]]
[[Kategoria:Urodzeni w XV wieku]]
[[Kategoria:Zmarli w XVI wieku]]