Akilia: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 458 bajtów ,  2 lata temu
infobox, WP:SK+Bn
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(infobox, WP:SK+Bn)
{{Wyspa infobox
{{Współrzędne|63,933°N 51,667°W|umieść=na górze}}
|nazwa = Akilia
'''Akilia''' – [[wyspa]] na południowym zachodzie [[Grenlandia|Grenlandii]], około 22 km na południe od [[Nuuk]] (Godthåb). Znajdują się na niej formacje skalne zawierające [[skała osadowa|skały osadowe]] uważane za najstarsze na Ziemi<ref>
|nazwa oryginalna =
McGregor, VR, Mason, B (1977 ''Petrogenesis and geochemistry of metabasaltic and metasedimentary enclaves in the Amîtsoq gneisses, West Greenland''. American Mineralogist, v. 62, p. 887-904</ref><ref>Nutman AP, Mojzsis, SJ, Friend, CRL (1997) ''Recognition of ≥3850 Ma water-lain sediments in West Greenland and their significance for the early Archaean Earth''. Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 61, p. 2475-2484.
|zdjęcie =
</ref> i być może najstarszy dowód na istnienie życia na Ziemi<ref name=mojzsis>Mojzsis, SJ, Arrhenius, G, McKeegan, KD, Harrison, TM, Nutman, AP, Friend, CRL (1996) ''Evidence for life on Earth before 3,800 million years ago''. Nature, v. 384, p. 55-59</ref>.
|opis zdjęcia =
|kontynent = [[Ameryka Północna]]
|państwo = Grenlandia
|akwen =
|archipelag =
|powierzchnia =
|długość brzegu =
|najwyższy punkt =
|liczba ludności =
|rok =
|gęstość zaludnienia =
|współrzędne =
|mapa wyspy =
|opis mapy wyspy =
|commons =
}}
'''Akilia''' – [[wyspa]] na południowym zachodzie [[Grenlandia|Grenlandii]], około 22 km na południe od [[Nuuk]] (Godthåb). Znajdują się na niej formacje skalne zawierające [[skały osadowe]] uważane za najstarsze na Ziemi<ref>McGregor, VR, Mason, B (1977 ''Petrogenesis and geochemistry of metabasaltic and metasedimentary enclaves in the Amîtsoq gneisses, West Greenland''. American Mineralogist, v. 62, p. 887-904.</ref><ref>Nutman AP, Mojzsis, SJ, Friend, CRL (1997) ''Recognition of ≥3850 Ma water-lain sediments in West Greenland and their significance for the early Archaean Earth''. Geochimica et Cosmochimica Acta, v. 61, p. 2475-2484.</ref> i być może najstarszy dowód na istnienie życia na Ziemi<ref name=mojzsis>Mojzsis, SJ, Arrhenius, G, McKeegan, KD, Harrison, TM, Nutman, AP, Friend, CRL (1996) ''Evidence for life on Earth before 3,800 million years ago''. Nature, v. 384, p. 55-59.</ref>.
 
== Geologia ==
Wspomniane skały stanowią części [[skałaSkały metamorficznametamorficzne|metamorficznej]] sekwencji supracrustalnej ulokowanej na południowym zachodzie wyspy. Datuje się ją na nie młodszą, niż 3,85 miliarda lat, co oznacza [[eon]] [[hadeik]]. Wynik opiera się o wiek pasma [[skałaSkały magmowamagmowe|magmowego]] przecinającego skałę<ref>Manning, CE, Mojzsis, SJ, Harrison, TM (2006) ''Geology, age and origin of supracrustal rocks at Akilia, West Greenland''. American Journal of Science, v. 206, s. 303-366303–366.</ref>. Sekwencja suprakrustalna zawiera warstwy bogate w żelazo i krzem, co interpretuje się różnie: jako konkrecje żelaziste ([[banded iron formation]]), osady chemiczne z [[komin hydrotermalny|kominów hydrotermalnych]] bądź osadów cieków hydrotermalnych. Obecny w skale węgiel w postaci [[grafit]]u wykazuje niską zawartość izotopu <sup>13</sup>C<ref name="mojzsis" />, co może sugerować powstanie jako lekka izotopowo materia organiczna powstała dzięki organizmom żywym<ref>Schidlowski, M (1988) ''A 3,850-Million-Year Isotopic Record of Life From Carbon in Sedimentary-Rocks''. Nature, v. 333, s. 313-318313–318.</ref>. Jednak taka interpretacja napotyka trudności z powodu [[metamorfizm]]u wysokiego stopnia, który objął Akilię po uformowaniu się. Pochodzenie osadów, wiek i zawartość węgla w skałach zakwestionowano<ref>Myers, JS, Crowley, JL (2000) ''Vestiges of life in the oldest Greenland rocks? A review of early Archean geology in the Godthåbsfjord region, and reappraisal of field evidence for >3850 Ma life on Akilia''. Precambrian Research, v. 103, p. 101-124.</ref><ref>Fedo, CM, Whitehouse, MJ (2002) ''Metasomatic origin of quartz-pyroxene rock, Akilia, Greenland, and implications for Earth’s earliest life''. Science, v. 296, p. 1448-1452.</ref><ref>Lepland, A, van Zuilen, M, Arrhenius, G, Whitehouse, M, Fedo, C (2005) ''Questioning the evidence for Earth’s earliest life–Akilia revisited''. Geology, v. 33, p. 77-79.</ref>.
Fedo, CM, Whitehouse, MJ (2002) ''Metasomatic origin of quartz-pyroxene rock, Akilia, Greenland, and implications for Earth's earliest life''. Science, v. 296, p. 1448-1452</ref><ref>Lepland, A, van Zuilen, M, Arrhenius, G, Whitehouse, M, Fedo, C (2005) ''Questioning the evidence for Earth's earliest life—Akilia revisited''. Geology, v. 33, p. 77-79</ref>.
 
== Przypisy ==