Syriza: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 283 bajty ,  2 lata temu
dr red.
(dr red.)
(dr red.)
|logo = SYRIZA logo 2014.svg
|lider = [[Aleksis Tsipras]]
|założona = 2004/2012
|ideologia = [[Populizm#Populizm lewicowy|lewicowy populizm]], [[socjalizm demokratyczny]], [[zielony socjalizm]], [[Ruch alterglobalistyczny|alterglobalizm]]
|europarl = [[Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica]]
Koalicja powstała w 2004 na potrzeby wyborów do [[Parlament Grecji|Parlamentu Hellenów]]. Zawiązała ją grupa partii i organizacji społecznych, wśród których największą była [[Synaspismós]], a także m.in. grupa osób związanych poprzednio z [[Komunistyczna Partia Grecji|Komunistyczną Partią Grecji]]. Do bloku przyłączały się kolejne stronnictwa, w 2007 Syriza liczyła ponad 10 kolektywnych uczestników.
 
W wyborach krajowych w 2004 koalicja otrzymała 3,3% głosów i 12 mandatów<ref name="elections"/> . Wkrótce doszło do kryzysu, na skutek czego Synaspismós wystartowała samodzielnie do Europarlamentu w tym samym roku. Ostatecznie doszło do odnowienia koalicji, która w wyborach w 2007 zdobyła 5,0% głosów i 14 mandatów. Dwa lata później poparło ją 4,6% wyborców, co przełożyło się na 13 miejsc w parlamencie<ref name="elections">{{Cytuj stronę|url=http://www.parties-and-elections.eu/greece.html|tytuł=Parties and Elections in Europe: Greece|opublikowany=parties-and-elections.eu|data dostępu=20172019-0907-0208|język=en}}</ref>. W [[Parlament Europejski|Parlamencie Europejskim]] w 2009 przedstawicielem Syrizy został [[Nikolaos Chundis]], zasiadający w grupie [[Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica|Zjednoczonej Lewicy Europejskiej i Nordyckiej Zielonej Lewicy]]. W przedterminowych [[Wybory parlamentarne w Grecji w maju 2012 roku|wyborach krajowych w maju 2012]] koalicja z wynikiem blisko 17% zajęła drugie miejsce za [[Nowa Demokracja|Nową Demokracją]], zdobywając 52 mandaty<ref name="elections"/>. W kolejnych [[Wybory parlamentarne w Grecji w czerwcu 2012 roku|wyborach przeprowadzonych w czerwcu]] tego samego roku z wynikiem prawie 27% (71 mandatów) ponownie uplasowała się na drugim miejscu<ref name="elections"/>.
 
Strona internetowa Syrizy wymieniała kilkanaście współtworzących ją ugrupowań [[socjaldemokracja|socjaldemokratycznych]], maoistowskich, komunistycznych, reprezentujących nurty [[zielony socjalizm|ekosocjalistyczne]] i tzw. [[socjalizm demokratyczny]]. Należą do nich m.in. [[Synaspismós]], [[Demokratyczny Ruch Społeczny]], [[Komunistyczna Organizacja Grecji]], [[Międzynarodówkowa Robotnicza Lewica]], [[Ruch na rzecz Jedności Działania Lewicy]] i [[Odnowicielska Komunistyczna i Ekologiczna Lewica]]<ref>{{Cytuj stronę|url=https://web.archive.org/web/20120314221213/http://www.syriza.gr/index.php?option=com_weblinks&view=category&id=39&Itemid=174|tytuł=Συνιστώσες|opublikowany=syriza.gr|data dostępu=2012-03-25|język=el}}</ref>. W maju 2012 Syriza złożyła do Sądu Najwyższego wniosek o zarejestrowanie jej jako jednolitej partii politycznej<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.newsbeast.gr/politiki/arthro/355510/eniaio-politiko-komma-egine-o-suriza/|tytuł=Ενιαίο πολιτικό κόμμα έγινε ο ΣΥΡΙΖΑ|opublikowany=newsbeast.gr|data=22 maja 2012|język=el|data dostępu=2012-05-22}}</ref>.
W maju 2014 Syriza wygrała wybory europejskie, uzyskując około 26,6% głosów (6 mandatów)<ref>{{Cytuj stronę|url=http://archive.is/HkkKk|tytuł=Ευρωεκλογές Μαιος 2014|opublikowany=ekloges.ypes.gr|data dostępu=2014-05-31|język=el}}</ref>. W styczniu 2015 zwyciężyła natomiast w przedterminowych [[Wybory parlamentarne w Grecji w styczniu 2015 roku|wyborach parlamentarnych]] – otrzymała ponad 36,3% głosów i 149 mandatów w 300-osobowym parlamencie<ref>{{Cytuj stronę|url=http://archive.is/jTtb1|tytuł=Parliamentary Elections January 2015|opublikowany=ekloges.ypes.gr|data dostępu=2015-01-25|język=en}}</ref>. 26 stycznia tegoż roku jej lider [[Aleksis Tsipras]] został zaprzysiężony na stanowisku premiera<ref>{{Cytuj stronę|url=http://www.theguardian.com/world/2015/jan/26/syriza-forms-government-rightwing-independent-greeks-party|tytuł=Syriza's Tsipras sworn in after Greek government formed with rightwingers|opublikowany=theguardian.com|data=26 stycznia 2015|data dostępu=2015-01-26|język=en}}</ref>. W lipcu 2015 zdecydowana większość deputowanych Syrizy głosowała za ustawą o reformach oszczędnościowych będących warunkiem kredytodawców udzielenia Grecji kolejnej pomocy, jednakże przeciwko tej decyzji głosowali m.in. były minister finansów [[Janis Warufakis]], minister energetyki [[Panajotis Lafazanis]] i przewodnicząca parlamentu [[Zoi Konstandopulu]]<ref>{{cytuj stronę| url = http://www.theguardian.com/business/live/2015/jul/15/greek-crisis-mps-bailout-imf-debt-relief-alexis-tsipras-live|tytuł=Greek crisis: MPs approve bailout measures, after clashes in Athens – as it happened|data=16 lipca 2015|język=en| data dostępu =2015-07-16| opublikowany = theguardian.com}}</ref>. W sierpniu 2015 Panajotis Lafazanis rozpoczął tworzenie nowego ugrupowania pod nazwą [[Jedność Ludowa (Grecja)|Jedność Ludowa]], do którego przystąpiło 25 posłów Syrizy<ref>{{cytuj stronę| url = http://forsal.pl/artykuly/889665,rozlam-w-syrizie-opozycja-chce-sformowac-nowy-grecki-rzad.html|tytuł=Rozłam w Syrizie. Opozycja chce sformować nowy grecki rząd|opublikowany=forsal.pl|data=21 sierpnia 2015|data dostępu=2015-08-21}}</ref>.
 
We wrześniu tegoż roku odbyły się przedterminowe [[Wybory parlamentarne w Grecji we wrześniu 2015 roku|wybory]], które Syriza ponownie wygrała (35,5% głosów i 145 mandatów)<ref name="elections"/>. Jej lider po miesiącu powrócił wówczas na urząd premiera. W maju 2019 partia utrzymała 6 mandatów w wyborach do PE, jednak została pokonana przez Nową Demokrację<ref>{{Cytuj stronę|url=https://www.liberal.gr/politics/sunechizetai-i-machi-zagoraki-amura-gia-tin-8i-thesi-tis-nd/253666|tytuł=Προβάδισμα Ζαγοράκη για την 8η θέση της ΝΔ|data=29 maja 2019|opublikowany=liberal.gr|data dostępu=2019-06-01|język=el}}</ref>, co skutkowało rozpisaniem przez premiera przedterminowych wyborów krajowych. W wyniku [[Wybory parlamentarne w Grecji w 2019 roku|głosowania z lipca tegoż roku]] Syrizę poparło 31,5% głosujących (86 mandatów). Nowa Demokracja uzyskała wówczas większość<ref name="elections"/>, w związku z czym partia Aleksisa Tsiprasa przeszła do opozycji.
 
== Przypisy ==