Stelmachowo (województwo podlaskie): Różnice pomiędzy wersjami

drobne merytoryczne, źródła/przypisy
(drobne merytoryczne, źródła/przypisy)
 
Do 1950 roku miejscowość istniała [[gmina Stelmachowo]]. [[Podział administracyjny Polski (1975–1998)|W latach 1975–1998]] miejscowość położona była w [[Województwo białostockie (1975–1998)|województwie białostockim]].
 
<br />
 
== Historia ==
W 1559 r. podczas przeprowadzania pomiary włócznej na miejscu wsi założono jeden z trzech folwarków starostwa tykocińskiego. W folwarku zbudowano kompleks zabudowań magazynowych i hodowlanych oraz wykopano stawy na Stelmachówce<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Stelmachowo - park pałacowy |data dostępu = 2019-07-19 |opublikowany = www.ogrodowy.minigo.pl |url = http://www.ogrodowy.minigo.pl/index.php/article/show/id/206}}</ref>. Założono także ogród użytkowy, który w 1576 roku zajmował ponad 3 hektary. Przy drodze z Łopuchowa wzniesiony został dwór zarządców folwarku, a na południe od dworu zlokalizowano kwatery ogrodowe, a po przeciwnej stronie dworu rozciągał się do stawów dziedziniec gospodarczy otoczony licznymi budynkami<ref name=":0" />. Po zniszczeniach spowodowanych Potopem szwedzkim porzucono stary folwark i w II połowie XVII w. założono nowe siedlisko, po przeciwnej stronie stawów i Stelmachówki. W 1661 r. starostwo tykocińskie zostało nadane Stefanowi Czarnieckiemu i przez jego córkę trafiło w ręce Branickich. W 1763 r. przy drodze ze starego folwarku do Kożuchowa zbudowano kamienną owczarnię, a w roku następnym kamienny spichlerz. Zapewne w tym czasie zbudowano też nowy dwór w starym dworzysku<ref name=":0" />.
 
== Dwór ==
Znajdują się tutaj pozostałości oficyny dawnego pałacu (zniszczonego w 1915 roku w czasie I wojny światowej), która w okresie międzywojennym pełniła funkcję dworu - rezydencji właścicieli<ref>{{Cytuj | url=http://www.testowy.minigo.pl/index.php/page/stelmachowo | tytuł=Stelmachowo - park pałacowy<!-- Tytuł wygenerowany przez bota --> | opublikowany=www.testowy.minigo.pl | data dostępu=2017-11-26}}</ref>. Do oficyny dobudowano od frontu klasycystyczną kolumnadę z gankiem<ref name=":0" />. Przed [[II wojna światowa|II wojną światową]] właścicielem majątku był Aleksander Kalikst Adam hr. [[Rostworowscy herbu Nałęcz|Rostworowski]], który odziedziczył go po swojej matce, Leonii z hr. [[Potoccy herbu Pilawa|Potockich]]. W 1920 roku wydzierżawił on te dobra Szczęsnemu Władysławowi Stępczyńskiemu. Po wojnie majątek przejął [[Państwowe gospodarstwo rolne|PGR]], który miał we dworze swoją siedzibę. W latach 80. XX wieku podczas remontu dwór został rozebrany z powodu złego stanu technicznego, a na odbudowę zabrakło funduszy. Obecnie budynki popegeerowskie przejął prywatny właściciel.
 
Z dawnego majątku pozostało kilka okazałych nieużytkowanych zabudowań, oraz gruzowisko z rozebranego dworu ze stojącym wśród nich [[portal]]em wejściowym i betonowym obrysem fundamentów<ref>{{Cytuj|autor=Tadeusz Chitruszko|tytuł=Tadeuszowy: Stelmachowo|data dostępu=2016-04-26|opublikowany=Tadeuszowy|url=http://tadeusz3.blogspot.com/2013/11/stelmachowo_25.html}}</ref>.
11 504

edycje