Rumuni: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 88 bajtów ,  2 lata temu
drobne redakcyjne
(drobne redakcyjne)
{{Naród infobox
| Naród= Rumuni (Români)
|Postacie=
|Opis_postaci=''(od lewej)'':
[[Plik:Dias.Roman-Est.png|250px|thumb|Mapa etniczna Rumunów z tradycyjnym podziałem na grupy etniczne]]
[[Plik:Moldavia map.png|250px|thumb|Rumuni i Mołdawianie]]
'''Rumuni''' (rum.{{w ''języku|ro|români}},'' dawniej ''{{k|ro|rumâni''}}) – liczący ok. 23,8 mln osób{{fakt|data=2016-08}} naród [[Języki wschodnioromańskie|wschodnioromański]] zamieszkujący przede wszystkim [[Rumunia|Rumunię]]. W większości posługują się [[język rumuński|językiem rumuńskim]]. Duża [[diaspora (naród)|diaspora]], głównie w [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Stany Zjednoczone|USA]] i we [[Włochy|Włoszech]].
 
W samej Rumunii do Rumunów zalicza się często [[Mołdawianie|Mołdawian]] (żyjących głównie w [[Mołdawia|Mołdawii]] oraz na Ukrainie, w [[Rosja|Rosji]] i [[Kazachstan]]ie) oraz [[Wołosi|Wołochów]] (z [[Serbia|Serbii]], [[Bułgaria|Bułgarii]] i [[Grecja|Grecji]]).
 
== Nazwa ==
Nazwa Rumuni oznacza "Rzymianie„Rzymianie”, obywatele„obywatele [[Rzym]]u"u”, dosłownie "pochodzący„pochodzący od [[Romulus i Remus|Romulusa]]". Nazwa ta została wprowadzona w [[XVIII wiek]]u przez greckokatolickich duchownych z tzw. [[szkoła siedmiogrodzka|szkoły siedmiogrodzkiej]]. Do tej pory Rumunów nazywano Wołochami, a obywateli Mołdawii także Mołdawianami. Teoria o rzymskim pochodzeniu Wołochów istniała już w [[XV wiek]]u, o czym świadczą prace [[Węgry|węgierskiego]] historyka [[Nicolaus Olahus|Nicolausa Olahusa]]. W [[1521]] r. w [[List Neacşu|liście bojara Neacşa]] pojawiła się po raz pierwszy nazwa ''{{k|ro|Ţeara Rumânească''}}"ziemia„ziemia rzymska"rzymska”, mająca oznaczać jedną z krain historycznych późniejszej Rumunii – [[Wołoszczyzna|Wołoszczyznę]] ([[język{{w rumuńskijęzyku|ro|rum.]] ''Valahia''}}). Jednak dopiero w XVIII w. teoria Nicolausa Olahusa stała się podstawą rodzącej się rumuńskiej ideologii narodowej, która zdobywała z czasem coraz większą popularność, a wraz z nią zadomowił się termin "Rumuni"„Rumuni”.
 
Dawniej Rumunów żyjących w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]] nazywano czasem '''Wołocho-Węgrami,''' Rumunów z [[Wołoszczyzna|Wołoszczyzny]] '''Wołocho-Bułgarami''', a Mołdawian '''Wołocho-Rusinami.''' Nazwy te wynikały z wpływów kulturowych i politycznych dominujących w regionie mocarstw.
 
=== Polska nazwa ===
Polska nazwa "Rumuni"„Rumuni” pochodzi od dawnej nazwy rumuńskiej "Rumâni"{{k|ro|rumâni}}. Sami Rumuni z nazwy tej zrezygnowali w [[XIX wiek|XIX]] w., na rzecz "Români"{{k|ro|români}}, która bardziej przypomina słowo "{{k|ro|Roma"}}, tzn. "Rzym"„Rzym”. Jeszcze na początku [[XX wiek|XX]] wieku w literaturze polskiej Rumunów nazywano "Wołochami", a Rumunię "Wołoszczyzną" (tak samo jak jeden z regionów historycznych tego kraju).
 
== Terytorium etniczne ==
== Zobacz też ==
{{Commonscat|Romanians}}
* [[Arumuni]],
* [[język mołdawski]],
* [[język rumuński]],
* [[Mołdawia]],
* [[Naddniestrze]],
* [[Mołdawianie]],
* [[Rumunia]],
* [[Wołosi]].
 
== Przypisy ==
 
== Bibliografia ==
* '''Boia,''' Lucian: ''Istorie şi mit în conştiinţa românească'' (Bukareszt: Humanitas, 1997).
* '''Boia,''' Lucian: ''Romania. Borderland of Europe'' (Londyn: Reaktion Books, 2001).
 
{{Kontrola autorytatywna}}