Daty nowego i starego porządku: Różnice pomiędzy wersjami

Wprowadzam rozdziałː Rożnica dat nowego i starego porządku, wyjaśniający skąd wzięła się różnica w datowaniu.
m (Wycofano edycje użytkownika Kacper Kempa (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Wipur.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(Wprowadzam rozdziałː Rożnica dat nowego i starego porządku, wyjaśniający skąd wzięła się różnica w datowaniu.)
'''Daty nowego i starego porządku''' (daty nowego stylu i starego stylu) – problem z dziedziny rachuby czasu związany z przechodzeniem poszczególnych krajów z kalendarza [[kalendarz juliański|juliańskiego]] („starego porządku”) na [[kalendarz gregoriański|gregoriański]] („nowego porządku”).
 
== Rożnica dat nowego i starego porządku ==
== Historia wprowadzenia ==
Rożnica dat pojawiła się wraz z wprowadzeniem kalendarza gregoriańskiego w październiku 1582 roku<ref name=":0">{{Cytuj |tytuł = Inter Gravissimas |data dostępu = 2019-10-17 |opublikowany = www.bluewaterarts.com |url = http://www.bluewaterarts.com/calendar/NewInterGravissimas.htm}}</ref>. Kalendarz gregoriański wprowadzono w związku z tym że, kalendarz juliański zaczął wyprzedzać zjawiska astronomiczne. Zreformowany kalendarz pomijał 10 dat dni od 5 do 14 października, tak aby dzień [[Równonoc wiosenna|równonocy wiosennej]] ponownie przypadał 21 marca. W roku 1582 dzień 4 października był tak samo oznaczony zarówno w kalendarzu juliańskim jak i gregoriańskim. Natomiast dzień następny był oznaczony jako 5 października kalendarza juliańskiego i jako 15 października kalendarza gregoriańskiego. Wtedy powstała różnica 10 dni w datowaniach tych kalendarzy. Rożnica ta powiększała się o jeden dzień w latach 1700, 1800 i 1900, które nie były [[Rok przestępny|przestępnymi]] według nowego porządku (365 dni), ale były przestępnymi według kalendarza starego porządku (366 dni). W rezultacie dzisiaj mamy różnicę wynoszącą 13 dni, gdyż lata 1600 i 2000 były przestępnymi w kalendarzu gregoriańskim<ref name=":0" />.
Ze względu na fakt, że zmiana ta dokonała się w różnych krajach w różnym czasie, daty zapisane na dokumentach wytworzonych np. w XVI-, XVII-, a nawet XVIII-wiecznej (z I połowy wieku) Wielkiej Brytanii nie były utożsamiane z tak samo zapisanymi datami w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Polsce i Francji.
{| class="wikitable" style="float: leftcenter; width: auto; margin-right: 1em;"
 
| align="center"|+13'''Od dnia'''
[[Plik:1900.2.12 Szczotkowski-do matki (telegram).jpg|thumb|330px|Telegram nadany z Leoben w Austrii do Warszawy w lutym 1900. Na rosyjskim formularzu widnieje (po lewej stronie, w rubryce ''Принята'') data przyjęcia 12.2.1900 podana według obowiązującego w zaborze rosyjskim starego stylu; widoczna jest też data nadania (po prawej, w rubryce ''Подана''), według używanego w Austrii kalendarza nowego stylu był to 24 lutego]]
| align="center"|2100–2200'''Do dnia'''
[[Plik:Kraj, 1903 rok, tygodnik, okładka, rok XXII, nr 37, ogólnego zbioru nr 1106,.jpg|thumb|Numer tygodnika Kraj z „1903” , z&nbsp;podwójnym datowaniem wydania]]
| align="center"|+14'''Różnica dni'''
 
{| class="wikitable" style="float: left; width: auto; margin-right: 1em;"
|+ '''Różnice między datami juliańskimi a gregoriańskimi'''
|-
| -
! width="170"|Zakres lat<br />od 1.03. pierwszego roku<br />do 28.02. ostatniego roku
|align="center"|04-10-1582
! width="50"|Korekta (dni)
|align="center"|0
|-
| align="center"|1500–170005-10-1582
| align="center"|+1028-02-1700
|align="center"|10
|-
| align="center"|1700–180001-03-1700
| align="center"|+1128-02-1800
|align="center"|11
|-
| align="center"|1800–190001-03-1800
| align="center"|+1228-02-1900
|align="center"|12
|-
| align="center"|1900–210001-03-1900
| -
| align="center"|+13
|align="center"|13
|-
| align="center"|2100–2200
| align="center"|+14
|}
 
Wymienione kraje wprowadziły kalendarz gregoriański w 1582 (cztery pierwsze 4 października tego roku, Francja 20 grudnia, licząc według nowego porządku), Austria, Czechy i [[Śląsk]] w 1584, protestancka część Niemiec w 1700, natomiast Wielka Brytania i jej [[imperium brytyjskie|imperialne posiadłości]] 14 „nowego” września 1752. Rosja (i jej posiadłości) zrobiła to jeszcze później: po [[rewolucja październikowa|rewolucji październikowej]] w 1917, a dokładnie 14 lutego 1918 (z ilustracji obok wynika jednak, że w Polsce – w zaborze rosyjskim – w dokumentach urzędowych stosowano niekiedy datowanie podwójne). Niemal równocześnie zrobiły to prawosławne kraje bałkańskie – Rumunia, Serbia, Bułgaria i Grecja (ta ostatnia dopiero w 1924 roku) – a z krajów muzułmańskich Turcja i Egipt.
== Historia wprowadzenia ==
Ze względu na fakt, że zmiana ta dokonała się w różnych krajach w różnym czasie, daty zapisane na dokumentach wytworzonych np. w XVI-, XVII-, a nawet XVIII-wiecznej (z I połowy wieku) Wielkiej Brytanii nie były utożsamiane z tak samo zapisanymi datami w Hiszpanii, Portugalii, Włoszech, Polsce i Francji.
 
[[Plik:1900.2.12 Szczotkowski-do matki (telegram).jpg|thumb|330px|Telegram nadany z Leoben w Austrii do Warszawy w lutym 1900. Na rosyjskim formularzu widnieje (po lewej stronie, w rubryce ''Принята'') data przyjęcia 12.2.1900 podana według obowiązującego w zaborze rosyjskim starego stylu; widoczna jest też data nadania (po prawej, w rubryce ''Подана''), według używanego w Austrii kalendarza nowego stylu był to 24 lutego]]
[[Plik:Kraj, 1903 rok, tygodnik, okładka, rok XXII, nr 37, ogólnego zbioru nr 1106,.jpg|thumb|Numer tygodnika Kraj z „1903” , z&nbsp;podwójnym datowaniem wydania]]Wymienione kraje wprowadziły kalendarz gregoriański w 1582 (cztery pierwsze 4 października tego roku, Francja 20 grudnia, licząc według nowego porządku), Austria, Czechy i [[Śląsk]] w 1584, protestancka część Niemiec w 1700, natomiast Wielka Brytania i jej [[imperium brytyjskie|imperialne posiadłości]] 14 „nowego” września 1752. Rosja (i jej posiadłości) zrobiła to jeszcze później: po [[rewolucja październikowa|rewolucji październikowej]] w 1917, a dokładnie 14 lutego 1918 (z ilustracji obok wynika jednak, że w Polsce – w zaborze rosyjskim – w dokumentach urzędowych stosowano niekiedy datowanie podwójne). Niemal równocześnie zrobiły to prawosławne kraje bałkańskie – Rumunia, Serbia, Bułgaria i Grecja (ta ostatnia dopiero w 1924 roku) – a z krajów muzułmańskich Turcja i Egipt.
 
Wynikające z tego nieporozumienia skutkują na przykład tym, że wspomniana rewolucja nosi nazwę „październikowej”, choć rozpoczęła się według rachuby obowiązującego w większości Europy i w Ameryce nowego porządku 7 listopada 1917 (a według obowiązującego wówczas w Rosji starego porządku juliańskiego – 25&nbsp;października). Innym przykładem jest data śmierci [[William Shakespeare|Szekspira]] i [[Miguel de Cervantes|Cervantesa]], określana na 23 kwietnia 1616, choć w rzeczywistości Szekspir zmarł dziesięć dni po Cervantesie: Anglicy do zapisu daty śmierci Szekspira używają bowiem stosowanej tam wówczas rachuby starego stylu. Z kolei [[Wilhelm III Orański]] wypłynął w 1688 z Holandii 11 listopada, a wylądował w [[Brixham]] w Anglii 5 listopada, choć przecież nie mógł wkroczyć do Anglii przed wyruszeniem na wyprawę, tylko po prostu czas rozpoczęcia podróży liczony jest według nowej rachuby, a dokonania Wilhelma w Anglii – według starej.
* [http://5ko.free.fr/en/jul.php Przeliczanie dat nowego i starego porządku] {{lang|en}}
 
== Przypisy ==
[[Kategoria:Genealogia]]
[[Kategoria:Kalendarze]]