Bitwa pod Maratonem: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 314 bajtów ,  1 rok temu
int., jęz., drobne redakcyjne, drobne merytoryczne
(int., jęz., drobne redakcyjne, drobne merytoryczne)
|nazwa=[[I wojna perska]]
|bitwy=[[Bitwa pod Efezem|Efez]] – [[Bitwa pod Miletem|Milet]] – '''Maraton'''}}
'''Bitwa pod Maratonem''' – najważniejsza bitwa pierwszej wielkiej inwazji [[Persja|perskiej]] na [[Grecja|Grecję]], która miała miejsce w roku [[490 p.n.e.|490 p.n.e,]] rozegrana pod małą miejscowością [[Maraton (miasto)|Maraton]], usytuowanej we wschodniej [[Attyka (kraina historyczna)|Attyce]].
 
[[Maraton (miasto)|Maraton]] jest małą miejscowością we wschodniej [[Attyka (kraina historyczna)|Attyce]].
 
== Prolog ==
Po upadku [[powstanie jońskie|powstania jońskiego]] ([[499 p.n.e.|499]]-[[494 p.n.e.|494]]) król Persji [[Dariusz I Wielki|Dariusz I]] postanowił podbić Grecję, którą zamierzał ukarać za opowiedzenie się po stronie powstańców.
 
W [[492 p.n.e.]] r. wysłał do Grecji armię pod dowództwem [[Mardoniusz]]a., Persowiektóry ponieślidoprowadził do zwycięstwa Persów w [[Tracja|Tracji]] klęskę. DalszeNatarcie próbyzostało podbiciajednak kraju skończyły się niepowodzeniemzatrzymane, gdyż [[sztorm]] w okolicy półwyspu [[Athos]] zniszczył większą część [[flota|floty]] perskiej, zmuszając Mardoniusza do odwrotu.
 
== Kampania perska ==
Dariusz planował poprzez kolejne ataki podporządkować sobie całą Grecję, korzystając z faktu, iż część ''[[polis]]'', w obawie przed stratami, odmówiła udziału w wojnie.
 
Król perski wysłał kolejną armię pod wodzą [[Datis]]a i [[Artafernes]]a, która wylądowała na [[Eubea|Eubei]], gdzie spacyfikowała [[Karistos|Karystos]] i [[Eretria|Eretrię]], a następnie w [[Attyka (kraina historyczna)|Attyce]] wschodniej, w okolicach [[Maraton (miasto)|Maratonu]], skąd zamierzała uderzyć na [[Ateny]]. Armia ta liczyła najprawdopodobniej około 25 tys. piechoty i - (być może -) kilkaset jazdy.
 
Ateńczycy ruszyli spiesznym marszem naprzeciw, zostawiając z tyłu siły lekkie, a jednocześnie wysłali posłańca do [[Sparta|Sparty]]. Ten osiągnął cel 9 września. Spartanie przyrzekli pomoc, jednak dopiero po zakończeniu świąt [[Apollo (mitologia)|Apollina]] Karnejskiego (20 września). Uczestnictwo w wojnie w trakcie świąt religijnych było bowiem w tamtych czasach [[świętokradztwo|świętokradztwem]].
 
== Przygotowania Ateńczyków ==
Schodząca ze stoków [[Pentelikon]]u armia ateńska (10 tys. ludzi) pod wodzą 10 [[Strateg (Grecja)|strategów]], reprezentujących 10 ateńskich [[fyla|fyl]] (po drodze dołączyło do niej jeszcze około tysiąca [[Plateje|Platejczyków]]), ujrzała flotę nieprzyjacielską przy brzegu i rozłożone obozem wojska. WOdkryte poluzostały pokazywalirównież sięwrogie konnioddziały konnicy, aktórych [[falanga]] najbardziej się obawiała sięze względu na możliwość oskrzydlenia. DlategoZ Grecytego zatrzymaliwzględu armia grecka zatrzymała się w Gaju [[Herakles]]a i czekaliczekała na dogodną okazję do natarcia.
 
Tymczasem wśród dowodzących [[Strateg (Grecja)|strategów]] nie było jedności, pięciu chciało wracać do Aten i bronić się zza murów, pięciu, z [[Miltiades]]em na czele, chciałoskłaniało się bićku walce w polu. Wezwano [[archont|archonta-polemarcha]] [[Kallimach (polemarch)|Kallimacha]] i zdano się na jego werdykt. [[Kallimach (polemarch)|Kalimach]], przekonany wcześniej przez [[Miltiades]]a (świetnie znającego [[Persowie|Persów]]) poparł partięjego walki w polupropozycję, która zdałaoddając dowodzenie w ręce [[Miltiades|Miltiadesa]]. WDowództwo tenzostało sposóbmu mógłprzekazane onna dowodzić przezokres 5 dni, apozwalając więcna przeprowadzićzrealizowanie swójjego planplanu bitewnyataku.
 
== Przebieg bitwy ==
12 września obie armie stanęły naprzeciwko siebie. Grecy czekali za zasiekami z pni drzew oliwnych, gdy w nocy podczołgaliotrzymali sięinformacje dood nichjońskich jacyśzbiegów żołnierzez jońscyarmii perskiej, siłą wcieleniwcielonych do armiiwrogich perskiejsił. iCi przekazali krótkąwieści wiadomośćo ''"Konnicybraku niekonnicy ma!"''w Naobozie toPersów. właśnieNa czekał wieść [[Miltiades.]] Poderwałpoderwał śpiących w szyku żołnierzy, którzyi rozpoczął ruszylinatarcie na nieprzyjaciela przeformowując szyk tak, by skrzydła były dwukrotnie mocniejsze niż centrum. BędącAtakując wAteńczycy odległościznacząco 150-200utrudnili metrówwrogom odkorzystanie Persówz ruszyliich biegiemnajgroźniejszej broni - łuków, uniemożliwiającpoprzez imnatarcie skorzystanieod strony z ichktórej najgroźniejszejdystans broniktóry -musieli łukówprzebyć pod ostrzałem był minimalny (ok. 8 stadionów lub 1500 metrów).
 
Grecy uderzyli najmocniej na skrzydła i tam odnieśli od razu sukces, apozostawiając centrum zostałoswoich niecosił w tyle, wiążąc wroga walką, tworząc półkole, i woskrzydlając tenwojska sposób[[Dariusz oskrzydlając wojskaI Wielki|Dariusza]]. Persowie dostali sięzłapani w kleszcze atakujących, zwidząc powodzeniem na skrzydłach [[hoplici|hoplitów]] i wprzewagę paniceGreków rozpoczęli ucieczkęodwrót w kierunku własnych okrętów.
 
PersowieWojska wycofali[[Kallimach (polemarch)|Kalimacha]] wycofały się, pozostawiając na placu boju pod Maratonem 6400 poległych. podczas gdy Grecy stracili tylko 192 ludzi. Wtedy też wysłano do Aten [[Filippides]]a, żeby ogłosił zwycięstwo Grecji. Przebiegł on dystans około 40 km, ogłosił,aby żeprzekazać Grecjawieść zwyciężyła,o przekazałgreckim zwycięstwie. Przekazał także informację o zbliżających się Persachwojskach perskich i - według legendy - zmarł z wycieńczenia. W kilka dni później na polu bitwy pojawili się [[Sparta]]nie, którzy policzywszy zabitych pogratulowali zwycięzcom i wrócili do domu. Nie walczylipowrócili, gdyżnie zatrzymaćzastawszy ichjuż miaływrogów misteriado religijnewalki.
 
Tracąc 6 okrętów Persowie odpłynęli do [[Faleron]]u, licząc na zajęcie Aten z zaskoczenia, jednak dzięki informacji przekazanej przez [[Filippides|Filippidesa]] Ateńczycy byli na to przygotowani. PrzebraliUzbroiwszy zwykłych ludzi w zbroje,cywili ustawili ich na murach, przezaby zmylić przeciwnika. coOszukani Persowie z [[Datis|Datisem]] na czele wycofali się, widząc uzbrojone miasto.
 
== Pytania ==
Zapisy historyków tamtej doby są nadzwyczaj lakoniczne i sprzeczne, więc pozostawiają wiele wątpliwości. Pierwsze pytanie dotyczy informacji o braku konnicy. OddaliłaNie sięjest zpewne jakimśczy zadaniem,jej anieobecność była jedynie chwilowa czy też możePersowie w ogóle jej nie byłomieli takich oddziałów podczas inwazji. Można przyjąć, że jeśli w armii [[Datis]]a i [[Artafernes]]a byli konni, to zapewne było ich niewielu, oraz że pełnili oni tylko rolę zwiadowców.
 
Nie jest także pewne która ze stron rozpoczęła natarcie. Mimo że wedle historyków greckich to Ateńczycy zaatakowali pierwsi, nie jest wykluczone że to Persowie, widząc Greków chowających się za umocnieniami uznali że ich przewaga jest wystarczająca by przebić się przez wrogie siły..
Pytanie drugie dotyczy tego, kto pierwszy zaatakował. Możliwe, że Grecy przeszli 1,4 km, a resztę przebiegli, by nadać impet uderzeniu. Nie obawiali się łuczników, gdyż mieli duże tarcze ([[hoplon]]) i mogli się skutecznie osłonić. Jest jeszcze druga teoria, w myśl której wydaje się wielce prawdopodobne, że to Persowie, widząc garstkę nieprzyjaciół "strachliwie" tkwiących za zwalonymi pniami drzew, zaatakowali, na co pewnie liczył [[Miltiades]]. Są to jednak tylko przypuszczenia.
 
Bitwa pod Maratonem dowiodłapokazała, że falandzefalanga greckich hoplitów w owym czasie niktbyła niejedną mógłz dorównaćnajlepszych formacji bojowych.
 
== Zobacz też ==
1

edycja