Państwo opiekuńcze: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 2 bajty ,  2 lata temu
drobne redakcyjne
(drobne redakcyjne)
(drobne redakcyjne)
{{dopracować|źródła=2015-11|pov=2015-11}}
'''Państwo opiekuńcze''' ([[język angielski|{{ang.]] ''|welfare state''}}), także: państwo bezpieczeństwa socjalnego – koncepcja [[państwo|państwa]] oraz [[społeczeństwo|społeczeństwa]] powstała pod wpływem tzw. [[ekonomia dobrobytu|ekonomii dobrobytu]], ukształtowana po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]]. Była głoszona w szczególności w latach 50.-80. [[XX wiek]]u. Państwo opiekuńcze to państwo o [[gospodarka rynkowa|gospodarce rynkowej]] z silnym [[interwencjonizm państwowy|interwencjonizmem państwowym]], będącym przeciwieństwem [[liberalizm gospodarczy|liberalizmu ekonomicznego]], ma kłaść szczególny nacisk na rozwiązywanie [[problem społeczny|problemów społecznych]].
 
'''Państwo opiekuńcze''' ([[język angielski|ang.]] ''welfare state''), także: państwo bezpieczeństwa socjalnego – koncepcja [[państwo|państwa]] oraz [[społeczeństwo|społeczeństwa]] powstała pod wpływem tzw. [[ekonomia dobrobytu|ekonomii dobrobytu]], ukształtowana po [[II wojna światowa|II wojnie światowej]]. Była głoszona w szczególności w latach 50.-80. [[XX wiek]]u. Państwo opiekuńcze to państwo o [[gospodarka rynkowa|gospodarce rynkowej]] z silnym [[interwencjonizm państwowy|interwencjonizmem państwowym]], będącym przeciwieństwem [[liberalizm gospodarczy|liberalizmu ekonomicznego]], ma kłaść szczególny nacisk na rozwiązywanie [[problem społeczny|problemów społecznych]].
 
Popierają ją najczęściej partie [[socjaldemokracja|socjaldemokratyczne]] i [[Centrum (opcja polityczna)|centrowe]].
1. '''Koncepcja rezydualna''' polega na tym, że rodzina i rynek w normalnym społeczeństwie zaspokajają potrzeby socjalne ludzi. Czasem pojawia się też trzecia struktura występująca w postaci socjalnej - gdy dwie pierwsze struktury mają problem z funkcjonowaniem, życie rodzinne jest zakłócone, a w gospodarce panuje [[Kryzys gospodarczy|kryzys]]. Ta koncepcja była popularna w Stanach Zjednoczonych przed kryzysem w 1929 roku, ponieważ lepiej przystawała do tradycyjnej amerykańskiej idei odpowiedzialności jednostkowej.
 
2. '''Koncepcja instytucjonalna''' polega na zaspokojeniu standardowych potrzeb życiowych, np. zdrowotnych. Pomoc socjalna jest normalną i akceptowalną funkcją nowoczesnego społeczeństwa przemysłowego. Przyjęcie pomocy nie może nikogo stygmatyzować, należy pomagać jednostkom w samorealizacji. Socjaldemokratyczne wartości takie jak: bezpieczeństwo, równość, humanitaryzm tworzą pojęcie "klasy„klasy nieszczęśliwców"nieszczęśliwców”.
 
W praktyce Stanów Zjednoczonych realizuje się koncepcję pośrednią, ponieważ używane są obydwie koncepcje. Wilensky i Lebeaux nie zgadzają się z twierdzeniem, że umacnianie się drugiej koncepcji podważa indywidualistyczny charakter amerykańskiej struktury społecznej i kultury. Kilka lat później typologię Wilensky'ego i Lebeaux wzbogacił '''Richard H. Titmuss''', dodając do niej przemysłowy model osiągnięciowo-wykonawczy. W modelu tym "potrzeby„potrzeby socjalne zaspokajane są na podstawie merytokratycznej, na podstawie osiągnięć w pracy i wydajności"wydajności”.
 
== Klasyfikacja polityczna ==
# Państwo transferowe, nie dostarcza ludziom dóbr i usług, ale każe płacić jednym podatki, aby następnie oddać je w postaci pomocy socjalnej dla drugich.
## Państwo opiekuńcze - w którym transfer pomocy socjalnej dokonuje się zgodnie z wyraźnie zdefiniowanymi normatywnymi zasadami ustalonymi w procesie ustawodawczym.
## Państwo przemiałowe (''churning state'' - określenie [[Anthony de Jasay|Anthony'ego de Jasaya]]) – siła przetargowa rozmaitych interesów decyduje od kogo i w jakiej wysokości bierze się podatki, a następnie komu się je transferuje, stąd określenie "społeczeństwo„społeczeństwo przemiałowe"przemiałowe”.
 
== Krytyka ==
Idea państwa opiekuńczego ma wielu krytyków. Lewicowi krytycy akcentują [[klasa społeczna|klasowy charakter]] państwa, istnienie obok [[własność państwowa|państwowej]] i [[własność społeczna|społecznej]], również [[własność prywatna|prywatnej własności]] [[środki produkcji|środków produkcji]] oraz istnienie [[gospodarka rynkowa|rynku]] i brak [[Gospodarka planowa|planowości]] w sferze ekonomicznej. Według [[Leszek Balcerowicz|Leszka Balcerowicza]] państwo tworzy klientów systemów społecznych na czym traci najbardziej młodzież i kobiety. [[Mart Laar]] uważa, że model ten uzależnia od siebie ludzi. Stanisław Kwiatkowski (z Instytutu Misesa) pisze na Kryzys Blogu, że "finansowanie„finansowanie państwa dobrobytu wymaga deficytów budżetowych"budżetowych”, co według niego jest równoznaczne z napędzaniem inflacji<ref>Wypowiedź na konferencji "Ku„Ku społeczeństwu komercyjnemu. Kultura a droga do zamożności"zamożności”, Acton Institute, 19 maja 2010, za {{cytuj pismo |autor=Jacek Świder |data=20 maja 2010 |tytuł=Państwo opiekuńcze nie jest sprawiedliwe |czasopismo=[[Dziennik Polski]]}}</ref>.
 
Podobne zastrzeżenia zawarte są w encyklice [[Centesimus annus]]: „Interweniując bezpośrednio i pozbawiając społeczeństwo odpowiedzialności, Państwo opiekuńcze powoduje utratę ludzkich energii i przesadny wzrost publicznych struktur, w których – przy ogromnych kosztach – raczej dominuje logika biurokratyczna, aniżeli troska o to, by służyć korzystającym z nich ludziom<ref>Jan Paweł II, Encyklika [[Centesimus annus]], 48: AAS 83 (1991) 854</ref>.
Anonimowy użytkownik