Bodzanowice: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 5718 bajtów ,  1 rok temu
tekst o parafii przeniesiony do parafii
(WP:SK+ToS+mSK+Bn, ort., lit., drobne redakcyjne)
(tekst o parafii przeniesiony do parafii)
{{Dopracować|styl, to nie jest historia parafii = 2019-12}}
{{Polska miejscowość infobox
|nazwa = Bodzanowice
 
== Nazwa ==
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we [[Wrocław]]iu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod obecnie stosowaną, polską nazwą ''Bodzanowice'' oraz nazwą [[germanizacja|zgermanizowaną]] ''Bodsanowitz''{{odn|Johann Knie|1830|s=52}}. Polską nazwę ''Bodzanowice'' w książce „Krótki''Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej”początkowej'' wydanej w [[Głogówek|Głogówku]] w 1847 wymienił śląski pisarz [[Józef Lompa]]<ref>[[Józef Lompa]], „Krótki''Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”początkowej'', Głogówek 1847, s. 28.</ref>.
 
Ze względu na polskie pochodzenie nazwy w okresie [[Narodowy socjalizm|reżimu hitlerowskiego]] w latach 1930–1945 [[Narodowy socjalizm|nazistowska]] administracja [[III Rzesza|III Rzeszy]] zmieniła zgermanizowaną nazwę na nową, całkowicie niemiecką – ''Grunsruh''<ref name=autonazwa1 />. Od 1946 Bodzanowice<ref name="MP">Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ({{Monitor Polski|1946|142|262}}).</ref>.
Region [[wieluń]]ski i [[Częstochowa|częstochowski]] były terenami granicznymi zachodniej Polski od schyłku [[XIV wiek|XIV]] wieku, a linię graniczną stanowiły rzeki [[Prosna]] i [[Liswarta]]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, granica polsko-niemiecka na Liswarcie została ustalona w 1918 i potwierdzona [[traktat wersalski|traktatem wersalskim]] 28 czerwca 1919. Do 1945 na terenie wsi znajdowało się polsko-niemieckie przejście graniczne. We wsi istnieją budynki straży granicznej (dzisiaj znajdują się w nich mieszkania).
 
Około połowy sierpnia 1939 w rejon Wichrowa i Bodzanowic przegrupowano [[4 Dywizja Pancerna (III Rzesza)|4 Dywizję Pancerną]] pod dowództwem [[Georg-Hans Reinhardt|Georga-Hansa Reinhardta]]. Dywizja liczyła ok. 15 tysięcy żołnierzy, 308 [[czołg]]ów, 38 samochodów pancernych oraz sprzęt logistyczny. Rozpoczęły się akcje dywersyjne, ostrzeliwane były polskie patrole i placówki straży granicznej. 26 sierpnia 1939 o godzinie 9.30 w [[Przystajń|Przystajni]] patrol [[Straż Graniczna (Polska)|Straży Granicznej]] odparł atak żołnierzy niemieckich, którzy przedostali się na stronę polską. W przededniu wojny na terenach przygranicznych zostały rozmieszczenie na rozkaz władz polskich jednostki [[7 Dywizja Piechoty (II RP)|7 Dywizji Piechoty]]. Ich głównym zadaniem była obrona rejonu częstochowskiego na odcinku około 40 km [[Krzepice]] – [[Lubliniec]]. 31 sierpnia 1939 w Bodzanowicach żołnierze niemieccy skończyli budować [[most pontonowy]], który w nocy przerzucili przez rzekę Liswartę.
 
== Edukacja ==
 
== Parafia ==
We wsi działa [[Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach|Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]] erygowana w 1447.
Do [[parafia|Parafii]] Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Bodzanowicach należą wioski: Bodzanowice, Karmonki, Kucoby oraz Wichrów. Kościół Narodzenia NMP wspomniany jest w rejestrze świętopietrza z archiprezbiteriatu oleskiego z 1447. Najstarszy zachowany dokument pochodzi z 1666 i jest to [[pergamin]] zawierający akt nadania roli, łąk i lasu Kościołowi przez hrabiego Jerzego Adama Gaszynę. Probostwo prowadziło działalność rolniczą do [[1954]]. Do dziś ziemie należące kiedyś do probostwa nazywa się zwyczajowo jako „farskie”.
{{Osobny artykuł|Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach|Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bodzanowicach}}
Drewniany kościół zbudowany w 1447 spalono wraz z zabudowaniami w czasie wojny trzydziestoletniej. W [[1655]] (wg Roczników Diecezji Opolskiej) o. Jakub Ślimański odbudował kościół, który został poświęcony w [[1679]]. Ponieważ nie istniały kroniki parafialne, ok. [[1758]] ks. Piotr Paweł Koss, proboszcz ([[1723]]–[[1761]]) bodzanowickiej parafii, spisał dzieje parafii w języku [[łacina|łacińskim]] i datował odbudowę na rok [[1648]] (wg Instrumentum Benedictianis wydanym we [[Wrocław]]iu w [[1649]]).
 
== ZnaniZnane związaniosoby związane z Bodzanowicami ==
Kościół zbudowany we wsi w 1679 r. pod wezwaniem Narodzenia Najśw.Marii Panny, co potwierdzają protokoły wizytacyjne z lat 1679 i 1687, w czasie, gdy proboszczem był tam “Franciscus Slimonski”; protokół z 1679 r. podaje wymiary kościoła w łokciach: 30&nbsp;×&nbsp;15&nbsp;(= 18,84&nbsp;×&nbsp;9,42&nbsp;rn); protokół następny opisuje kościół dokladniej:
 
{{Cytat|…po zmurszałyrn starym zbudowany na nowo przed ośmiu laty (…) nie jest konsekrowany, a jedynie pobłogosławiony. Jest cały drewniany, dość przestronny i jasny, przekrycie jest z desek całe w forrnie sklepienia, podłoga w prezbiterium ceglana, w nawie z belek (…) zakrystia drewniana, dosyć jasna (…) galeria 1 w nawie, kościół wewnątrz niemalowany (…) jest jedna krypta grobowa sklepiona, luteranie są grzebani w starym kościele (…) dzwonnica drewniana stara, stoi osobno z 2 dzwonarni, trzeci jest w wieżyczce nad kościołem…}}
 
W roku 1934 przeniesiony do Ciasnej; zwrócony prezbiterium ku południu; zrębowy, na podmurowanlu ceglanym. Wieża słupowa; nawa prostokątna; prezbiteriurn 3-bocznie zamknięte wewnątrz sklepienia; w połowie długości nawy belka z wypisanymi datami budowy i przenosin. Wyposażenie kościoła odnowione w XX wieku: ołtarz główny barokowy (II poł. XVTI w.) z rzeźbarni 2 świętych i z obrazem św.Trójcy; 2 ołtarze boczne (XVII w.); ambona barokowa (XVII w.); chrzcielnica drewniana barokowa (II poł. XVII w.); Stacje Drogi Krzyżowej (prawdopodobnie I połowa. XIX w.). Kościół spłonął w 1985 roku.
W 1906 r. powstała w Bodzanowicach placówka [[Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej|sióstr służebniczek NMP]]. Budynek klasztorny znajdował się w obecnym Ośrodku Zdrowia. W 1934 z inicjatywy proboszcza ks. Izydora Przybysza wybudowano murowany kościół w stylu wiejskiego [[barok]]u oraz probostwo. Fundatorami [[Dzwon kościelny|dzwonów]] byli mieszkańcy Wichrowa. Kościół został poświęcony w [[1935]] przez delegata [[biskup]]a wrocławskiego ks. prałata Kubisa.
 
W dniu 20 stycznia 1945 r. przeszedł przez teren parafii front, a Bodzanowice włączono do państwa polskiego jako [[Ziemie Odzyskane|ziemie odzyskane]]. W 1948 odmalowano kościół. W 1954 na dwa lata parafię przejął ks. Karol Wypiór. Za jego proboszczostwa wprowadzono dodatkowe lekcje religii, rekolekcje wielkopostne, oraz jako nowość kazania pasyjne głoszone po Gorzkich Żalach. Również w 1954 wysiedlono decyzją władz siostry służebniczki. Zostały one wywiezione do miejscowości Wieliczka. W 1955 wybudowano i poświęcono w kościele organy. W 1956 powrócił do parafii ks. Izydor Przybysz oraz siostry służebniczki NMP. W dniu 6 czerwca 1965 siostry służebniczki NMP zostały przymusowo przeniesione ze swego domu zakonnego z centrum Bodzanowic na peryferie do zabudowań tzw. „Jegrowni”. W 1975 proboszczem parafii został ks. Marian Lubas. W 1977 ks. biskup [[Alfons Nossol]] poświęcił nowe dzwony, które powstały w firmie Eugeniusza Felczyńskiego w [[Przemyśl]]u (poprzednie zagrabiono w czasie wojny). Ks. Lubas założył ogrzewanie na probostwie, w kościele oraz nowym domu katechetycznym (zakonnym), który powstał na bazie byłych zabudowań gospodarczych probostwa. W domu tym zamieszkały w 1981 [[Zgromadzenie Sióstr Służebniczek Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej|siostry służebniczki]]. W 1984 zmarł ks. Izydor Przybysz. W marcu 1990 parafia została właścicielem zdewastowanego kościółka [[protestantyzm|protestanckiego]] znajdującego się na terenie parafii. Ze względu na zły stan techniczny obiektu został on rozebrany, a z odzyskanego materiału powstała kaplica cmentarna. Kaplicę poświęcił w 1996 ks. biskup [[Jan Bagiński (biskup)|Jan Bagiński]].
W 1990 wichura zerwała połowę górnego dachu kościoła (dach został pokryty blachą [[miedź|miedzianą]]).
 
W kościele parafialnym znajdują się liczne zabytki. Do najcenniejszych należą:
* [[ołtarz]] – [[tryptyk]] z pięcioma figurami pochodzącymi z końca [[XV wiek|XV w.]] szkoły Wita Stwosza
* [[chrzcielnica]] i pieta z 1650 także szkoły Wita Stwosza.
 
Własnością parafii była także pochodząca z 1380 Madonna Królująca, która została przekazana w latach 80. do [[Muzeum Opolskie]]go.
 
Parafia Bodzanowice może poszczycić się wieloma powołaniami zarówno kapłańskimi, jak i zakonnymi. Po wojnie księżmi zostali: ks. Edmund Kwapis, ks. Henryk Maj, ks. Norbert Dragon, ks. Franciszek Jędrak, ks. Alojzy Nowak, ks. Joachim Augustyniok, ks. Sylwester Pruski i o. Waldemar Stanuch. W 1958 księdzem został obecny ks. biskup ordynariusz diecezji gliwickiej [[Jan Wieczorek (biskup)|Jan Wieczorek]] (sakra biskupia w 1981). Z parafii wyszło również 39 sióstr zakonnych w pięciu zgromadzeniach. Obecnie proboszczem parafii jest ks. Jacek Kuczma.
 
== Znani związani z Bodzanowicami ==
* [[Jan Wieczorek (biskup)|Jan Wieczorek]] – biskup gliwicki.
* [[Helmuth von Pannwitz]] – generał Wehrmachtu i SS oraz ataman kozacki,
 
== Przypisy ==
31 981

edycji