Jajo (biologia): Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 34 bajty ,  2 lata temu
WP:SK+ToS, przywrócenie poprzedniej wersji brak numerów?
(Poprawiona moja literówka z przed chwili słowa laterba)
Znaczniki: Z internetu mobilnego Z wersji mobilnej
(WP:SK+ToS, przywrócenie poprzedniej wersji brak numerów?)
[[Plik:Adolphe Millot oeufs-fixed.jpg|mały|Różne jaja z ''Nouveau Larousse Illustré'' (1897–1904). Klucz w [[:commons:File:Adolphe Millot oeufs-fixed.jpg|opisie ilustracji na Commons (j. fr., ang. i ros.)]]]]
[[Plik:Anatomy of an amiotic egg.svg|mały|Schemat budowy ptasiego jaja. 1. Skorupka. 2. Zewnętrzna blaszka błony pergaminowej. 3. Wewnętrzna blaszka błony pergaminowej. 4, 13. Chalaza. 5, 6, 12. Białko. 7. Błona żółtkowa. 8, 10, 11. Żółtko. 9. Tarczka zarodkowa. 14. Komora powietrzna. 15. Kutikula. 16. Laterba. ]]
17. Jądro pandera ]]
 
'''Jajo''' ([[Łacina|łac.]] ''ovum'') – jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków [[zwierzęta|zwierząt]]. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.
Jaja składają między innymi [[owady]], [[ryby]], [[płazy]], [[gady]], [[ptaki]] i nieliczne [[ssaki]] (stekowce – [[dziobak]], [[kolczatka australijska]]).
 
Jaja wytwarzane są w jajnikach i dojrzewają w procesie [[oogeneza|oogenezy]], w której gromadzą informacje rozwojowe oraz zapasy substancji niezbędnych do rozwoju zarodka. W zależnie od ilości żółtka jaja dzielą się na oligolecytalne (ubogie w żółtko, np. u ssaków), mezolecytalne (o średniej jego zawartości, np. u płazów) oraz polilecytalne - bogate w żółtko, np. u ptaków.
 
W trakcie rozwoju zarodka zmniejsza się ilość żółtka i powiększa się komora powietrzna. Skorupka staje się cieńsza, gdyż zawarte w niej wapno wbudowywane jest w szkielet zarodka<ref>{{Cytuj książkę | odn=tak | imię=David | nazwisko=Burni | imię2=Ben | nazwisko2=Hoare | imię3=Joseph | nazwisko3=DiCostanzo | imię4=Phil | nazwisko4=Benstead | tytuł = Ptaki. Encyklopedia | rok = 2009 | wydawca = Wydawnictwo Naukowe PWN | miejsce = Warszawa | isbn = 978-83-01-15733-3 | strony = 53}}</ref>.
 
Wśród ptaków największe jajo składane jest przez strusia i mierzy 16 cm <ref>{{cytuj stronę | url = http://www.niam.pl/pl/produkty/1309-jajo_strusie | tytuł = Jajo strusie | data dostępu = 02 października 2016}}</ref>, zaś jajo [[koliberek hawański|koliberka hawańskiego]] mierzy do 6 mm długości<ref>{{cytuj książkę | tytuł = Handbook of Birds of the World | tom = 5: Barn-Owls to Hummingbirds | autor = J. del Hoyo, A. Elliot & J. Sargatal | rok = 1999 | wydawca = Lynx Editions |miejsce=Barcelona}}</ref>. Jajo [[Lamna śledziowa|żarłacza śledziowego]] ma 22,5 cm długości.
 
W jajach ptasich obecne są jedynie dwa barwniki, [[oocyjanina]], odpowiadająca za barwę niebieskozieloną oraz [[protoporfiryna]], odpowiadająca za barwę rdzawoczerwoną. Niekiedy jajo nabywa kolor przez rozkładające się rośliny obecne w gnieździe<ref>{{Cytuj książkę | odn=tak | nazwisko = Baran | imię = D.| nazwisko2=Bielański|imię2=W.|nazwisko3=Martyka | imię3 = R. | nazwisko4 = Śnigórska| imię4 = K. | nazwisko5 = Walasz | imię5 = K. | autor5=K. Walasz (red.) | tytuł = Ptaki: materiały dla nauczycieli | rok = 2002 | wydawca = Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne | miejsce = Kraków | isbn = 83-918373-1-9 | strony = 46}}</ref>.