Moritz Fasal: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1029 bajtów ,  1 rok temu
infobox, drobne redakcyjne
m (Dodaję nagłówek przed Szablon:Przypisy)
(infobox, drobne redakcyjne)
{{Biogram infobox
'''Moritz (Maurycy) Fasal''' (ur. [[10 stycznia]] [[1841]], zm. [[1919]]) – [[Żydzi|żydowski]] przedsiębiorca z [[Cieszyn]]a, producent wódek i likierów, cesarsko-królewski dostawca dworu.
|imię i nazwisko = Moritz Fasal
|imię i nazwisko org =
|grafika =
|opis grafiki =
|podpis =
|data urodzenia = [[10 stycznia]] [[1841]]
|miejsce urodzenia = [[Cieszyn]]
|data śmierci = [[4 lutego]] [[1919]]
|miejsce śmierci = [[Cieszyn]]
|zawód = producent wódek i likierów<br />działacz społeczności [[Żydzi|żydowskiej]]
|narodowość = {{flaga|Austro-Węgry}}
|rodzice =
|małżeństwo = Fanny Fasal
|dzieci = Adolf, Olga, Gabriela, Leon, Oskar, Aurelia, Sydonia
|odznaczenia = {{order|KZC}}
|commons =
|www =
}}
'''Moritz (Maurycy) Fasal''' (ur. [[10 stycznia]] [[1841]] w [[Cieszyn]]ie, zm. [[4 lutego]] [[1919]] tamże) – [[Żydzi|żydowski]] przedsiębiorca z [[Cieszyn]]aCieszyna, producent wódek i likierów, cesarsko-królewski dostawca dworu.
 
Potomek tzw. tolerowanych Żydów, którzy mogli mieszkać na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]] od [[1752]]. Na polecenie cesarza [[Józef II Habsburg|Józefa II]] musieli przybrać [[Niemcy|niemieckie]] nazwiska, stąd przodek Moritza Salomon Löbl z [[Kocobędz]]a przybrał nazwisko Fasal. Ojciec Moritza, Natan (zm. [[1877]]), był kupcem.
Moritz zaczynał swoją kupiecką karierę jako pomocnik krewniaka Józefa, kupca z cieszyńskiego przedmieścia [[Kamieniec (Cieszyn)|Kamieniec]], zamieszkałego w dzielnicy [[Saska Kępa (Cieszyn)|Saska Kępa]] pod numerem 56. W [[1868]] założył własną firmę produkującą likiery, wódki gatunkowe i wodę sodową. Później, jeszcze przed [[1874]], założył nową, większą fabrykę likierów i został właścicielem domu na Saskiej Kępie 56. Prowadził także sklep firmowy, gospodę oraz mały sklepik z papierosami i prasą. W [[1875]] firmę Fasala wpisano do ksiąg handlowych sądu okręgowego w Cieszynie.
 
Z biegiem lat jeszcze bardziej rozwinął swoją działalność. Produkty Fasala były nagradzane na licznych wystawach, m.in. w [[1880]] na II Śląskiej Wystawie przemysłowej i rolniczej w Cieszynie czy na międzynarodowej wystawie poświęconej higienie w [[Bruksela|Brukseli]] w [[1892]]. W latach 80. XIX wieku firma zrezygnowała z produkcji [[rosolisy|rosolisówrosolis]]ów i postawiła na likiery[[likier]]y ziołowe, [[Woda gazowana|wodę sodową]], soki i syropy owocowe. W [[1886]] miała już swoje składy w [[Wiedeń|Wiedniu]], [[Opawa|Opawie]] i [[Karniów|Karniowie]]. Od [[1894]] Fasal mógł na swoich wyrobach zamieszczać cesarskiego orła. Uhonorowaniem działalności przedsiębiorcy było przyznanie mu w [[1903]] tytułu cesarsko-królewskiego dostawcy dworu. W praktyce tytuł ten nie oznaczał, że faktycznie dostarczał produkty na stół cesarza, jednak było to prestiżowe wyróżnienie<ref name="Fabryka">{{cytuj stronę| url =http://www.cieszyn.pl/?p=categoriesShow&iCategory=313 | tytuł =Fabryka likierów i wody sodowej Maurycego Fasala w Cieszynie | data dostępu = 7 grudnia 2008| autor =Janusz Spyra | język =pl }}</ref>.
 
Był radnym miasta Cieszyna w latach [[1879]]–[[1913]], do [[1917]] przewodniczącym [[Towarzystwo Krajowe|Towarzystwa Krajowego]] pomagającego najuboższym uczniom. Był też założycielem zakładu na Saskiej Kępie, zajmującego się rozdawaniem darmowej zupy biednym dzieciom. Działał też charytatywnie na inne sposoby – rocznie fundował około 400 par obuwia dla biednych dzieci<ref name="Fabryka"/> oraz wsparł finansowo budowę kościoła katolickiego w [[Dąbrowa (Śląsk Cieszyński)|Dąbrowie]].
 
Był członkiem Czytelni Niemieckiej w Cieszynie i Związku Weteranów Wojennych, cenzorem Komunalnej Kasy Oszczędności, członkiem zarządu kasy oszczędności Towarzystwa Rzemieślniczego (późniejszego Banku Rzemiosła), współzałożycielem i przewodniczącym stowarzyszenia [[Talmud-Thora]], skarbnikiem koła [[Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca|Czerwonego Krzyża]] w Cieszynie. Cesarz [[Franciszek Józef I]] nadał mu złoty[[Krzyż krzyżZasługi zasługiCywilnej|Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną]]<ref name="Fabryka"/>.
 
Jego żoną była Fanny (Franciszka) angażująca się w działalność charytatywną. Z tego małżeństwa pochodzili [[Adolf Fasal|Adolf]], Olga, Gabriela, Leon, Oskar, Aurelia i Sydonia<ref>{{cytuj stronę| url =http://www.geni.com/profile/index/6000000001167020401 | tytuł =Moritz Fasal | data dostępu = 7 grudnia 2008| autor =Keith Kaye | język =en }}</ref>.
 
Zmarł 4 lutego 1919 w Cieszynie i został pochowany obok zmarłej w roku 1916 żony na [[Nowy Cmentarz Żydowski w Cieszynie|Nowym Cmentarzu Żydowskim]].
 
== Przypisy ==
 
{{DEFAULTSORT:Fasal, Moritz}}
[[Kategoria:LudzieOdznaczeni związaniKrzyżem zZasługi CieszynemCywilnej]]
[[Kategoria:Ludzie urodzeni w Cieszynie]]
[[Kategoria:Pochowani w Cieszynie]]
[[Kategoria:Żydowscy przedsiębiorcy]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1841]]