Dolina Rybiego Potoku: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 772 bajty ,  1 rok temu
szczegółowe uźródłowienie, drobne redakcyjne
m (Wycofano edycje użytkownika Gobo1954 (dyskusja). Autor przywróconej wersji to Paweł Ziemian BOT.)
Znacznik: Wycofanie zmian
(szczegółowe uźródłowienie, drobne redakcyjne)
[[Plik:Panorama-Morskiego-Oka.jpg|thumb|350px|[[Morskie Oko]], widok znad [[Czarny Staw pod Rysami|Czarnego Stawu]]]]
[[Plik:Dolina Rybiego Potoku - mapa.png|thumb|250px|Mapa doliny]]
'''Dolina Rybiego Potoku''' ({{w języku|de|Fischseetal}}, {{w języku|sk|dolina Rybieho potoka}}, {{w języku|hu|Halas-tavi-völgy}}) – dolina w [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]], odgałęzienie [[Dolina Białki|Doliny Białki]]<ref name=wet/>. Powierzchnia doliny wynosi ok. 11,5 km², długość ok. 5,5 km<ref name=nyka/>. Granice doliny tworzą:
[[Plik:Tatry Mapa Plastyczna.JPG|thumb|250px|Dolina Rybiego Potoku i Dolina Pięciu Stawów Polskich na [[mapa plastyczna|mapie plastycznej]] Tatr]]
* [[północno-wschodnia grań Szpiglasowego Wierchu|północno-wschodnią grań Szpiglasowego Wierchu]]:
[[Plik:Dwoista Siklawa and Zleb pod Mnichem.jpg|thumb|250px|Morskie Oko i Mnich w górnej części doliny]]
* [[grań główna Tatr]] na odcinku od [[Szpiglasowy Wierch|Szpiglasowego Wierchu]] po [[Rysy]]
{{Commonscat|Dolina Rybiego Potoku}}
* [[północna grań Rysów]] po [[Horwacki Wierch]]<ref name=polkart/>
Dolina ma jedno odgałęzienie – [[Dolinka za Mnichem|Dolinkę za Mnichem]]<ref name=polkart/>.
Dolina ma typową dla dolin polodowcowych budowę piętrową. W dolnym piętrze doliny znajduje się największe jezioro tatrzańskie – [[Morskie Oko]]. Wyższe piętra to kocioł [[CzarnyKocioł Staw pod Rysami|Czarnego Stawu pod Rysami]] oraz, [[Bańdzioch]] i Dolina za Mnichem]]. Doliną płynie [[Rybi Potok (dopływ Białki)|Rybi Potok]] wypływający z Morskiego Oka. Na tyłach starego schroniska, po wschodniej stronie potoku znajduje się małe, gruszkowatego kształtu jeziorko – [[Stawek przy Stadliskach]]<ref>{{Cytuj książkę|imięname=Józef|nazwisko=Nyka|autor link=Józef Nyka|tytuł=Dolina Rybiego Potoku (Morskiego Oka). Monografia krajoznawcza|miejsce=Warszawa|wydawca=Sport i Turystyka|rok=1956|isbn=}}<nyka2/ref>. Nieco poniżej Rybi Potok rozlewa się w kolejne jeziorka – [[Rybie Stawki]]: Małe Morskie Oko, Żabie Oko i Małe Żabie Oko. W pobliżu gajówki pod Wantą Rybi Potok łączy się z [[Biała Woda Białczańska|Białą Wodą]], tworząc [[Białka (dopływ Dunajca)|Białkę]].
 
W ukształtowaniu doliny wyraźnie widoczne jest działanie lodowca: kotły, piętrowy układ, podcięcia zboczy, ogładzone skały, usypiska moren bocznych i [[morena]] czołowa (jeden z ładniejszych przykładów), na której zbudowano schronisko. W dolinie można zobaczyć wszystkie piętra roślinne od [[regiel dolny|regla dolnego]] po środowisko [[Piętro turniowe|turni]] (jedyny taki obszar w Polsce). Szczególnie cenne są zachowane pierwostany górnoreglowych borów [[świerk]]owo-[[Sosna limba|limbowych]]. Flora doliny składa się z ok. 350 gatunków roślin naczyniowych, w tym ok. 170 gatunków to rośliny wysokogórskie. W dolinie spotyka się także [[jeleń|jelenie]] (rykowisko koło Wanty), [[niedźwiedź brunatny|niedźwiedzie]], [[ryś|rysie]], [[świstak tatrzański|świstaki tatrzańskie]] i [[kozica|kozice]]<ref name=nyka/>.
'''Dolina Rybiego Potoku''' ([[język słowacki|słow.]] ''dolina Rybieho potoka'', [[Język niemiecki|niem.]] ''Fischseetal'', [[język węgierski|węg.]] ''Halas-tavi-völgy''<ref name=wet>{{Cytuj książkę | nazwisko= Radwańska-Paryska | imię=Zofia | autor link= Zofia Radwańska-Paryska | nazwisko2= Paryski | imię2=Witold Henryk | autor link2= Witold Henryk Paryski | tytuł= Wielka encyklopedia tatrzańska | data=2004 | wydawca=Wydawnictwo Górskie | miejsce=Poronin | isbn=83-7104-009-1}}</ref>) – dolina w [[Tatry Wysokie|Tatrach Wysokich]], odgałęzienie [[Dolina Białki|Doliny Białki]]. Powierzchnia doliny wynosi ok. 11,5 km², długość ok. 5,5 km. Dolina jest otoczona (od północnego zachodu, w kierunku przeciwnym do wskazówek zegara) przez:
* [[północno-wschodnia grań Szpiglasowego Wierchu|północno-wschodnią grań Szpiglasowego Wierchu]]:
** w dolnym odcinku – [[Opalone]], które oddziela ją od [[Dolina Roztoki|Doliny Roztoki]],
** w górnym odcinku – [[Opalony Wierch]], [[Miedziane]] i należący już do głównej grani Tatr [[Szpiglasowy Wierch]], na tym odcinku graniczy z [[Dolina Pięciu Stawów Polskich|Doliną Pięciu Stawów Polskich]];
* [[grań główna Tatr|główną granią Tatr]], na wschód przez m.in.: [[Szpiglasowy Wierch]], [[Zadni Mnich]], [[Cubryna|Cubrynę]], tu graniczy ze [[Słowacja|słowacką]] [[Dolina Ciemnosmreczyńska|Doliną Ciemnosmreczyńską]],
* kolejnym odcinkiem głównej grani od Cubryny, przez [[Mięguszowieckie Szczyty]], [[Wołowy Grzbiet]], [[Żabi Koń]], [[Rysy]], gdzie graniczy z [[Dolina Mięguszowiecka|Doliną Mięguszowiecką]],
* dalej w kierunku północnym: od Rysów, przez [[Niżnie Rysy]], [[Żabia Grań|Żabią Grań]]: [[Żabi Szczyt Wyżni]], [[Żabi Mnich]], [[Żabi Szczyt Niżni]] aż po [[Siedem Granatów]], gdzie graniczy z [[Dolina Białej Wody|Doliną Białej Wody]].
 
Dolina Rybiego Potoku jest dostępna dla turystów. Wytyczone w niej [[szlak turystyczny|szlaki turystyczne]] prowadzą w kierunku [[Schronisko PTTK nad Morskim Okiem|schroniska]] i Morskiego Oka. Jeszcze przed schroniskiem odchodzi znakowana droga przez grzbiet Opalonego do Doliny Pięciu Stawów Polskich. W pobliżu schroniska zbiegają się drogi prowadzące wokół Morskiego Oka, nad [[Czarny Staw pod Rysami|Czarny Staw]] i dalej na [[Rysy]] lub przez [[Kazalnica Mięguszowiecka|Kazalnicę]] na [[Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem|Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem]], przez Dolinę za Mnichem na [[Wrota Chałubińskiego]] lub na [[Szpiglasowa Przełęcz|Szpiglasową Przełęcz]] i dalej do [[Dolina Pięciu Stawów Polskich|Doliny Pięciu Stawów Polskich]]<ref name=nyka/>.
W dolnym piętrze doliny znajduje się największe jezioro tatrzańskie – [[Morskie Oko]]. Wyższe piętra to kocioł [[Czarny Staw pod Rysami|Czarnego Stawu pod Rysami]] oraz [[Dolina za Mnichem]]. Doliną płynie [[Rybi Potok (dopływ Białki)|Rybi Potok]] wypływający z Morskiego Oka. Na tyłach starego schroniska, po wschodniej stronie potoku znajduje się małe, gruszkowatego kształtu jeziorko – Stawek przy Stadliskach<ref>{{Cytuj książkę|imię=Józef|nazwisko=Nyka|autor link=Józef Nyka|tytuł=Dolina Rybiego Potoku (Morskiego Oka). Monografia krajoznawcza|miejsce=Warszawa|wydawca=Sport i Turystyka|rok=1956|isbn=}}</ref>. Nieco poniżej Rybi Potok rozlewa się w kolejne jeziorka – [[Rybie Stawki]]: Małe Morskie Oko, Żabie Oko i Małe Żabie Oko. W pobliżu gajówki pod Wantą Rybi Potok łączy się z [[Biała Woda Białczańska|Białą Wodą]], tworząc [[Białka (dopływ Dunajca)|Białkę]].
 
W ukształtowaniu doliny wyraźnie widoczne jest działanie lodowca: kotły, piętrowy układ, podcięcia zboczy, ogładzone skały, usypiska moren bocznych i [[morena]] czołowa (jeden z ładniejszych przykładów), na której zbudowano schronisko. W dolinie można zobaczyć wszystkie piętra roślinne od [[regiel dolny|regla dolnego]] po środowisko [[Piętro turniowe|turni]] (jedyny taki obszar w Polsce). Szczególnie cenne są zachowane pierwostany górnoreglowych borów [[świerk]]owo-[[Sosna limba|limbowych]]. Flora doliny składa się z ok. 350 gatunków roślin naczyniowych, w tym ok. 170 gatunków to rośliny wysokogórskie. W dolinie spotyka się także [[jeleń|jelenie]] (rykowisko koło Wanty), [[niedźwiedź brunatny|niedźwiedzie]], [[ryś|rysie]], [[świstak tatrzański|świstaki tatrzańskie]] i [[kozica|kozice]].
 
Dolina Rybiego Potoku jest dostępna dla turystów. Wytyczone w niej [[szlak turystyczny|szlaki turystyczne]] prowadzą w kierunku [[Schronisko PTTK nad Morskim Okiem|schroniska]] i Morskiego Oka. Jeszcze przed schroniskiem odchodzi znakowana droga przez grzbiet Opalonego do Doliny Pięciu Stawów Polskich. W pobliżu schroniska zbiegają się drogi prowadzące wokół Morskiego Oka, nad Czarny Staw i dalej na Rysy lub przez [[Kazalnica Mięguszowiecka|Kazalnicę]] na [[Mięguszowiecka Przełęcz pod Chłopkiem|Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem]], przez Dolinę za Mnichem na [[Wrota Chałubińskiego]] lub na [[Szpiglasowa Przełęcz|Szpiglasową Przełęcz]] i dalej do Doliny Pięciu Stawów Polskich.
 
== Szlaki turystyczne ==
: {{szlak|czerwony}} – czerwony od szlaku żółtego na Wrota Chałubińskiego. Czas przejścia: 1&nbsp;h, ↓&nbsp;45&nbsp;min
: {{szlak|zielony}} – zielony znad Czarnego Stawu przez Kazalnicę Mięguszowiecką na Mięguszowiecką Przełęcz pod Chłopkiem. Czas przejścia: 2:30&nbsp;h, ↓&nbsp;2&nbsp;h<ref>{{Cytuj książkę | tytuł= Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27&nbsp;000 | data=2005 | wydawca=ExpressMap Polska | miejsce=Warszawa | isbn=83-88112-35-X | strony=}}</ref>
{|-
 
|[[Plik:Dwoista Siklawa and Zleb pod Mnichem.jpg|thumb|250px|Morskie Oko i Mnich w górnej części doliny]]
|[[Plik:Dolina Rybiego Potoku A.jpg|mały|widok z [[Cubryna|Cubryny]]]]
|[[Plik:Tatry Mapa Plastyczna.JPG|thumb|250px|Dolina Rybiego Potoku i Dolina Pięciu Stawów Polskich na [[mapa plastyczna|mapie plastycznej]] Tatr]]
|[[Plik:Panorama-Morskiego-Oka.jpg|thumb|350px420px|[[Morskie Oko]], widoki znadDolina [[CzarnyRybiego Staw pod Rysami|Czarnego Stawu]]Potoku]]
|}
{{Commonscat|Dolina Rybiego Potoku}}
== Przypisy ==
{{Przypisy}}|
<ref name=nyka>[[Józef Nyka]], ''[[Tatry Polskie. Przewodnik]]'', wyd. XIII, Latchorzew: Wydawnictwo „Trawers”, 2006, {{ISBN| 83-915859-1-3}}</ref>
 
<ref name=nyka2>Józef Nyka, ''Dolina Rybiego Potoku (Morskiego Oka). Monografia krajoznawcza'', Warszawa: Sport i Turystyka,1956</ref>
== Bibliografia ==
<ref name=polkart>''Tatry Wysokie i Bielskie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25&nbsp;000'', Warszawa, Wyd. Kartograficzne Polkart Anna Siwicka, 2005/06, {{ISBN|83-87873-26-8}}</ref>
# {{Cytuj książkę|imię=Józef |nazwisko=Nyka |autor link= Józef Nyka|tytuł=Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XIII |miejsce=Latchorzew |rok=2003 |wydawca=Wyd. Trawers |isbn= 83-915859-1-3}}
<ref name=wet>[[Witold Henryk Paryski]], [[Zofia Radwańska-Paryska]], ''[[Wielka encyklopedia tatrzańska]]'', Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, {{ISBN|83-71-04-009-1}}</ref>
 
}}
{{Współrzędne|49°12′42″N 20°04′46″E|region:PL|umieść=na górze}}
 
{{DEFAULTSORTSORTUJ:Rybiego Potoku, Dolina}}
[[Kategoria:Doliny Tatr Wysokich]]
[[Kategoria:Doliny polskich Tatr]]
147 429

edycji