Dwoisty Staw Gąsienicowy: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 501 bajtów ,  1 rok temu
drobne redakcyjne
m (Upraszczam ISSN)
(drobne redakcyjne)
[[Plik:Kopa Magury a2.jpg|thumb|240px|Dwoisty Staw, [[Uhrocie Kasprowe]] i [[Kopa Magury]]]]
 
'''Dwoisty Staw Gąsienicowy'''<ref name=wet/> lub po prostu '''Dwoisty Staw'''<ref groupname=uwaga>Oficjalna nazwa stawu według [[Główny Urząd Geodezji i Kartografii|GUGiK]] to ''Dwoisty Staw'', por. {{Cytuj stronę| url = http:hydronimy//ksng.gugik.gov.pl/pliki/hydronimy2.pdf | tytuł = Wykaz nazw wód stojących| data dostępu = 15 czerwca 2008}}</ref> – należące do [[Gąsienicowe Stawy|Gąsienicowych Stawów]] [[jezioro oligotroficzne|oligotroficzne]] jezioro [[Tatry|tatrzańskie]], położone w zachodniej części [[Dolina Gąsienicowa|Doliny Gąsienicowej]] ([[Dolina Zielona Gąsienicowa|Dolinie Zielonej Gąsienicowej]]) w [[Roztoka Stawiańska|Roztoce Stawiańskiej]], na wysokości nieco ponad 1657 m<ref [[nname=wet/>.p.m.]]
 
== Opis stawu ==
* '''Dwoisty Staw Wschodni''' – o powierzchni 1,41 [[Hektar|ha]] (szerokość 115&nbsp;m, długość 195&nbsp;m) i głębokości 9,2 m
* '''Dwoisty Staw Zachodni''' – o powierzchni 0,9 ha (szerokość 120&nbsp;m, długość 140&nbsp;m) i głębokości 7,9 m
Dane dotyczące powierzchni stawów pochodzą z przewodnika ''Tatry Wysokie'' [[Witold Henryk Paryski|Witolda Henryka Paryskiego]]. Aktualne zdjęcia satelitarne z 2004 r. pokazują, że powierzchnia stawów jest nieco mniejsza – Dwoisty Staw Wschodni ma 1,355 ha, Zachodni zaś 0,88 ha. W okresach średnio suchych Zachodni Staw Dwoisty rozpada się na dwa kolejne mniejsze zbiorniki i Dwoisty Staw staje się „Troistym”. Przy dużej suszy także Wschodni Staw rozdziela się na trzy mniejsze, a nawet dochodzi do całkowitego wyschnięcia. Na mapach obecnie Dwoisty Staw jest najczęściej przedstawiany jako trzy stawy<ref>{{Cytuj książkę | tytuł= Tatry. Zakopane i okolice. Mapa w skali 1:27&nbsp;000 | data=2005 | wydawca=ExpressMap Polska | miejsce=Warszawa | isbn=83-88112-35-X}}</ref><ref>{{Cytuj książkę | tytuł= Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20&nbsp;000 | data=2006 | wydawca=Agencja Wyd. „Wit” s.c. | miejsce=Piwniczna | isbnname=83-89580-00-4}}<wit/ref>.
 
Wahania poziomu wody w Dwoistym Stawie przekraczają 8 metrów, dlatego podawana głębokość może być jedynie orientacyjna. W zimie obydwa stawy tracą pod lodem wodę. Dzieje się tak dlatego, że dopływ wody zasilającej staw znajduje się u góry, płytko. Warstwa lodu odcina dopływ wody, a woda znajdująca się w stawie spływa odpływami w dół. Dno tych stawów nie jest pokryte mułem i piaskiem, lecz głazami<ref name=hyd/>.
 
Z Dwoistego Stawu Zachodniego wypływa [[Potok z Dwoistego Stawu]] uchodzący do [[Sucha Woda Gąsienicowa|Suchej Wody]]<ref name=hyd>Krystyna Wit-Jóźwik. ''Hydrografia Tatr Wysokich. Objaśnienia do mapy hydrograficznej „Tatry Wysokie”'' 1:50&nbsp;000. Polska Akademia Nauk. Instytut Geografii. Warszawa, 1974</ref>.
 
Bezpośrednio przy Dwoistym Stawie nie przebiega żaden znakowany szlak turystyczny. Teren ten jest ścisłym [[rezerwat przyrody|rezerwatem przyrody]]. Stawy są widoczne poniżej zachodnich zboczy [[Mały Kościelec|Małego Kościelca]] podczas podchodzenia na [[Kościelec (Tatry)|Kościelec]] albo na [[Świnica|Świnicę]] przez [[Świnicka Przełęcz|Świnicką Przełęcz]]<ref name=nyka/>.
 
== Fauna ==
Osobliwością stawu jest odkrycie w nim w 1882 r. bardzo rzadkiego [[skorupiaki|skorupiaka]] – [[skrzelopływka bagienna|skrzelopływki bagiennej]] (''Branchinecta paludosa''). Ten arktyczny [[skrzelonogi|skrzelonóg]] występuje tylko w strefie podbiegunowej (w płytkich, zamarzających do dna jeziorach) i w dwóch jeziorach tatrzańskich (Dwoistym Stawie i [[Wyżni Mały Furkotny Stawek|Wyżnim Małym Furkotnym Stawku]] w [[Dolina Furkotna|Dolinie Furkotnej]]). Ostatnie badania pracowników [[Tatrzański Park Narodowy (Polska)|TPN]] (1995–1996) wykazały jednak, że skorupiak ten w Dwoistym Stawie wyginął. Prawdopodobną przyczyną było nieprzemyślane zarybianie Stawów Gąsienicowych, przeprowadzane w latach 50. i 60. Wpuszczone do Dwoistego Stawu [[pstrąg]]i wyjadły całą [[populacja (biologia)|populację]] tego skorupiaka, a następnie w zimie same wyginęły, gdy staw zamarzł do dna. Populacja skrzelopływki bagiennej już nie odrodziła się, ale skorupiak ten licznie jeszcze występuje w Wyżnim Małym Stawku Furkotnym. TPN nie wyklucza w przyszłości [[Restytucja gatunku|restytucji]] skrzelopływki przy pomocy osobników z Wyżniego Małego Stawku Furkotnego<ref>http: name=szafer//www.poznajtatry.pl/templates/pliki-mp3/Hala.mp3</ref>.
 
{{osobny artykuł|Jeziora tatrzańskie}}
 
== Uwagi ==
{{Uwagi}}
 
== Przypisy ==
{{Przypisy}}|
<ref name=hydronimy>{{cytuj |url=http://ksng.gugik.gov.pl/pliki/hydronimy1.pdf |tytuł= Wykaz wód płynących Polski|data dostępu =2020-02-17}}</ref>
 
<ref name=nyka>[[Józef Nyka]], ''[[Tatry Słowackie. Przewodnik]]'', wyd. 2, Latchorzew: Wydawnictwo Trawers, 1998, {{ISBN|83-901580-8-6}}</ref>
== Bibliografia ==
<ref name=hyd>Krystyna Wit-Jóźwik. ''Hydrografia Tatr Wysokich. Objaśnienia do mapy hydrograficznej „Tatry Wysokie”'' 1:50&nbsp;000. Polska Akademia Nauk. Instytut Geografii. Warszawa, 1974</ref>
# {{Cytuj pismo | autor=Magdalena i Tomasz Zwijacz Kozica | tytuł=Tatrzańskie pojezierze | rok=2008 | czasopismo=[[Tatry (czasopismo)|Tatry]] | issn=0867-4531 | oznaczenie=Nr 2 (24), Wiosna 2008 | miejsce=Zakopane | wydawca=Tatrzański Park Narodowy | język=pl | strony=s. 70-71}}
<ref name=szafer>[[Władysław Szafer]], ''Tatrzański Park Narodowy'', Kraków: Zakład Ochrony Przyrody PAN, 1962</ref>
# {{Cytuj książkę | nazwisko= Nyka | imię=Józef | tytuł= Tatry polskie. Przewodnik. Wyd. XV | data=2007 | wydawca=Trawers | miejsce=Latchorzew | isbn=978-83-60078-04-4}}
<ref name=wet>[[Witold Henryk Paryski]], [[Zofia Radwańska-Paryska]], ''[[Wielka encyklopedia tatrzańska]]'', Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, {{ISBN|83-7104-009-1}}</ref>
# {{Cytuj książkę |nazwisko=Szafer |imię=Władysław |autor link=Władysław Szafer |tytuł=Tatrzański Park Narodowy |rok=1962 |wydawca= Zakład Ochrony Przyrody PAN}}
<ref name=wit>''Tatry polskie. Mapa turystyczna 1:20&nbsp;000'', Piwniczna: Agencja Wyd. „Wit” S.c. , 2006, {{ISBN|83-89580-00-4}}</ref>
}}
 
[[Kategoria:Jeziora w polskich Tatrach]]
[[Kategoria:Jeziora Tatr Wysokich]]
[[Kategoria:Jeziora w polskich Tatrach]]
153 039

edycji