Sokołów Podlaski: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 85 bajtów ,  1 rok temu
m
(nowa osoba)
* 157 km od [[Lublin]]a (kierunek południowy).
* 48 km od [[Siemiatycze|Siemiatycz]] (kierunek wschodni)
* 30 km od [[Drohiczyn (województwo podlaskiePolska)|Drohiczyna]] (kierunek wschodni).
* 160 km od [[Białystok|Białegostoku]] (kierunek północno-wschodni).
* 98 km od [[Łomża|Łomży]] (kierunek północny).
[[Plik:Staw przy domu milosierdzia sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|thumb|Staw znajdujący się przy pałacu]]
[[Plik:Szpital powiatowy sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|thumb|Szpital Powiatowy w Sokołowie Podlaskim]]
Początki osadnictwa na tych terenach sięgają VI w. n.e. Sokołów należy do tej części [[Podlasie|Podlasia]], która ze względu na swe położenie była typową rubieżą osadniczo – kulturową, choć po panowanie nad środkowym Bugiem w X wieku sięgnęło [[Mazowsze]] i z Mazowszanami wiązać trzeba początki leżącego dalej na wschód od Sokołowa [[Brześć nad Bugiem|Brześcia nad Bugiem]]. Po osłabieniu wpływów [[LechiciPlemiona lechickie|lechickich]], a szczególnie w epoce pełnego średniowiecza o tereny położone pomiędzy księstwami polskimi a ruskimi trwały zmagania. [[Polacy]], [[Zakon krzyżacki|Krzyżacy]], [[Jaćwingowie]], [[RuśKsięstwa ruskie|Rusini]] i [[Litwini]] wszyscy wymienieni chcieli objąć region.
 
Dzieje polityczne tych ziem miały więc wpływ na ich rozwój kulturowy i osadniczy.
Położony na szlaku wielkim litewskim gródek otrzymał prawa miejskie w 1424 roku, z rąk [[Wielkie Księstwo Litewskie|Wielkiego Księcia Litewskiego]] [[Witold Kiejstutowicz|Witolda]]. Sokołów, wraz z wsiami [[Kupientyn]] i [[Rogów (powiat sokołowski)|Rogów]], został własnością Mikołaja Sepieńskiego z Sepna – sekretarza i dworzanina księcia.
 
W roku 1508 nowym właścicielem miasta został [[Stanisław Kiszka (hetman litewski)|Stanisław Kiszka]]. [[Anna Radziwiłłówna Kiszczyna]] założyłą tu zbór [[kalwinizm|kalwiński]] po [[1563]] roku, zlikwidowany w [[1590]] roku<ref>Jan Mironczuk, Wyznania protestanckie na obszarze dystryktu podlaskiego, w: Odrodzenie i Reformacja w Polsce vol. 62 (2018), s. 147.</ref>. W rękach rodziny Kiszków Sokołów pozostawał do 1592 roku, kiedy to przeszedł w ręce [[Radziwiłłowie herbu Trąby|Radziwiłłów]]. Czas, kiedy właścicielami miasta byli Kiszkowie i Radziwiłłowie, to okres świetności w dziejach miasta, przerwany przez [[Potop szwedzki|najazd szwedzki]]. Podczas „potopu” miasto zostało znacznie zniszczone.
 
Ostatnim właścicielem Sokołowa z rodu Radziwiłłów był książę [[Bogusław Radziwiłł]]. W 1668 roku właścicielem miasta został [[Jan Kazimierz Krasiński|Jan Krasiński]], a w 2. poł. XVIII wieku – [[Ignacy Ogiński]], marszałek Wielkiego Księstwa Litewskiego. Pod panowaniem rodu [[Ogińscy herbu Oginiec|Ogińskich]] w Sokołowie rozwijało się rzemiosło. [[Michał Kleofas Ogiński]] sprowadził rzemieślników francuskich, którzy rozpoczęli produkcję chustek jedwabnych, kapeluszy, kobierców, płótna i pasów słuckich.
W czasie [[II wojna światowa|II wojny światowej]] Sokołów poniósł ciężkie straty. W wyniku działań wojennych drastycznie zmalała liczba ludności. W sierpniu 1941 roku powstało w mieście [[getto]], które istniało do końca września 1942 roku. Znaczną liczbę ludności żydowskiej, która przed wojną stanowiła 60% ludności Sokołowa (6000 z 10000 mieszkańców), wymordowano w getcie, pozostałych wywieziono do obozu zagłady w [[Obóz zagłady w Treblince|Treblince]]. Działania wojenne zniszczyły 30% budynków mieszkalnych i 70% gmachów urzędowych.
 
30&nbsp;września 2007 roku, na skwerze Najświętszej Marii Panny, przy sokołowskiej konkatedrze, odsłonięto pomnik, upamiętniający żołnierzy [[Armia Krajowa|Armii Krajowej]] i struktur poakowskich [[Obwód Sokołów Podlaski AKArmii Krajowej|Obwodu Sokołów Podlaski]], [[6 Wileńska Brygada AKArmii Krajowej|6 Brygady Wileńskiej AK]] kpt., [[Władysław Łukasiuk|Młota]]” oraz cywilnych mieszkańców powiatu sokołowskiego, poległych w walce z komunistycznym zniewoleniem w latach 1944–1953.
 
Wyzwolenie miasta nastąpiło 9 sierpnia 1944 roku<ref>{{Cytuj |autor=Ryżewski, Grzegorz., Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków., Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Białymstoku. |tytuł=Sokołów Podlaski : dzieje miasta i okolic |data=2006 |isbn=8392093011 |miejsce=Sokołów Podlaski |wydawca=Urząd Miasta Sokołów Podlaski |oclc=133605574}}</ref>. W latach 1946–1951 odbudowano zakłady – cukrownię im. Franciszka Malinowskiego, mleczarnię, fabrykę mączki kostnej, powstała filia Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, kombinat mięsny i spółdzielnia pracy kuśnierskiej<ref name="mazowsze">Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 243-244</ref>. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa siedleckiego. Od reformy administracyjnej z 1999 roku Sokołów Podlaski jest ponownie siedzibą powiatu sokołowskiego, w skład którego wchodzi dziewięć gmin (Sokołów Podlaski, Sterdyń, Repki, Bielany, Jabłonna Lacka, Sabnie, Ceranów, Kosów Lacki) i dwa miasta (Sokołów Podlaski i Kosów Lacki).
 
== Zabytki ==
[[Plik:Kosciol konkatedralny sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|thumb|[[Konkatedra Niepokalanego Serca NMPNajświętszej Maryi Panny w Sokołowie Podlaskim|Konkatedra pw. Niepokalanego Serca Najświętszej Marii Panny]]]]
[[Plik:Kosciol salezjanski swietego jana bosco sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|thumb|Kościół salezjański pw. św. Jana Bosco]]
* kapliczka drewniana z figurą św. Jana Nepomucena z 1802 roku, ul. Siedlecka
 
== Gospodarka ==
[[Plik:Zaklady miesne sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|thumb|[[Sokołów (przedsiębiorstwo)|Sokołów S.A.]] Oddział Sokołowskie Zakłady Mięsne]]
* Zakłady przemysłu mięsnego, które powstały tu w latach 70. Obecnie, po prywatyzacji, Zakłady Mięsne „Sokołów” SA stały się jednym z największych przedsiębiorstw tego typu w Europie.
* Przedsiębiorstwo STALFA powstało w 1995 roku, produkuje konstrukcje stalowe.
 
== Transport ==
[[Plik:Sokolow Podlaski station SM42.JPG|thumb|[[Sokołów Podlaski (stacja kolejowa)|Stacja kolejowa Sokołów Podlaski]]- lokomotywa [[Fablok 6D|SM42]] ze składem turystycznym z [[Siedlce|Siedlec]] (''2013 r.'')]]
W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:
 
* {{AS-droga|K|62}} [[Siemiatycze]]-[[Drohiczyn (województwo podlaskiePolska)|Drohiczyn]]-'''Sokołów Podlaski'''-[[Węgrów]]-[[Włocławek]]-[[Strzelno]]
* {{AS-droga|K|63}} [[Węgorzewo]]-[[Orzysz]]-[[Kolno]]-[[Łomża]]-'''Sokołów Podlaski'''-[[Siedlce]]-[[Sławatycze]]
* {{AS-droga|W|627}} '''Sokołów Podlaski'''-[[Ostrów Mazowiecka]]-[[Ostrołęka]]
=== Szkoły średnie ===
* Zespół Szkół nr 1 im. [[Krzysztof Kamil Baczyński|Krzysztofa Kamila Baczyńskiego]]<ref>{{Cytuj |tytuł = ZSNR1 - Strona Główna |data dostępu = 2018-09-15 |opublikowany = zsnr1.edu.pl |url = http://zsnr1.edu.pl/index.php?lang=pl |język = pl}}</ref>
* Zespół Szkół nr 2 im. [[Władysław Stanisław Reymont|Władysława Stanisława Reymonta]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego |data dostępu = 2018-09-15 |opublikowany = zs2.sokolowpodl.pl |url = http://zs2.sokolowpodl.pl/ |język = pl}}</ref>
* Liceum Ogólnokształcące im. [[Maria Skłodowska-Curie|Marii Skłodowskiej-Curie]]<ref>{{Cytuj |autor = JW Web Development |tytuł = I Liceum Ogólnokształcące im. M. Skłodowskiej-Curie w Sokołowie Podl. - strona główna |data dostępu = 2018-09-15 |opublikowany = www.liceum.sokolowpodl.pl |url = http://www.liceum.sokolowpodl.pl/ |język = pl}}</ref>
* Salezjańskie Liceum Ogólnokształcące im. [[Henryk Sienkiewicz|Henryka Sienkiewicza]]<ref>{{Cytuj |tytuł = Zespół Szkół Salezjańskich "Lux Sapientiae" w Sokołowie Podlaskim {{!}} |data dostępu = 2018-09-15 |opublikowany = www.sdb.pl |url = https://www.sdb.pl/ |język = pl}}</ref>
 
* Stowarzyszenie [[Oratorium]] im. bł. Filipa Rynaldiego
* [[Uniwersytet Trzeciegotrzeciego Wiekuwieku|Sokołowski Uniwersytet Trzeciego Wieku]]
*Sokołowskie Towarzystwo Społeczno - Kulturalne
* Prywatny Skansen Mariana Pietrzaka
:* [[Parafia Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Sokołowie Podlaskim]]
* [[Świadkowie Jehowy]]:
:* zbór Sokołów Podlaski ([[Sala królestwa|Sala Królestwa]])<ref>{{jw|data dostępu=2017-01-18}}</ref>
 
== Sport i rekreacja ==