Dekanat Cieszyn: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 60 bajtów ,  2 lata temu
m
m (aktualizacja)
Przed [[Reformacja|Reformacją]] zapoczątkowaną w księstwie w latach 40. XVI wieku założono jeszcze parafie w [[Parafia św. Wawrzyńca diakona w Bielowicku|Bielowicku]], [[Parafia św. Wawrzyńca w Cierlicku|Cierlicku]], [[Parafia Wniebowzięcia Maryi Panny w Gnojniku|Gnojniku]], [[Parafia Świętych Franciszka i Wiktora w Gruszowie|Gruszowie]], [[Guty (Trzyniec)|Gutach]], [[Parafia św. Marka Ewangelisty w Herzmanicach|Herzmanicach]], Kościelcu (Cierlicku), [[Parafia św. Marii Magdaleny w Mazańcowicach|Mazańcowicach]], [[Nydek|Nydku]], [[Parafia św. Jerzego w Puńcowie|Puńcowie]], [[Parafia św. Jana Chrzciciela w Racimowie|Racimowie]], [[Rzepiszcze|Rzepiszczu]], [[Parafia św. Marcina Biskupa w Skalicy|Skalicy]], [[Parafia św. Barbary w Strumieniu|Strumieniu]], Szonowie (o ile nie wcześniej), [[Parafia św. Jana Bosko w Szumbarku|Szumbarku]], [[Trzanowice|Trzanowicach]] i być może w [[Wierzbica (Bogumin)|Wierzbicy]]<ref>I. Panic, 2010, s. 417</ref>.
 
W okresie Reformacji znaczna część ludności zmieniła wyznanie na luteranizm, przejmując wiele miejscowych kościołów. Pierwszej po [[Sobór trydencki|soborze trydenckim]] wizytacji dekanatu dokonał w 1652 archidiakon opolski Bartłomiej Reinhold sporządzając protokoły z odwiedzin parafii w Cieszynie (z filią w Ogrodzonej), Goleszowie, Jabłonkowie, Puńcowie, Dobrej (z filią w Skalicy), Frydku, Bruzowicach (z filią w Siedliszczu), Frysztacie (z filią w Piotrowicach), Strumieniu, Skoczowie (z filią w Bielowicku), Grodźcu, Bielsku, Czechowicach, Orłowej i Rychwałdzie<ref>{{Cytuj książkę | tytuł = Veröffentlichungen aus dem Fürstbischöflichen Diözesan-Archiven zu Breslau. Bd 2. Visitationsberichte der Diözese Breslau. Archidiakonat Oppeln| wydawca = G. P. Aderholz| miejsce = Breslau| rok = 1904| strony = 19-27| url = httphttps://obc.opole.pl/dlibra/docmetadatapublication/edition/825?id=825&from=&dirids=1&ver_id=316643&lp=1&QI=!101DB9504D24B56D9791CCF2AADA6BAD-1| język = la}}</ref>. W rękach katolików znajdowały się kościoły w miastach książęcych w Cieszynie, Jabłonkowie, Skoczowie i Strumieniu, ponadto właśnie odebrano kościoły protestantom w Bielsku i Frysztacie. Pośród kościołów wiejskich do katolików należały świątynie miejscowościach książęcych: Puńcowie, Bielowicku, Lipowcu, Grodźcu, Orłowej, kaplica w Pierśćcu; a z miejscowości szlacheckich w Czechowicach i Piotrowicach. Katolicy dominowali i posiadali kościoły we [[Frydeckie państwo stanowe|frydeckim państwie stanowym]]: Frydku, Dobrej, Skalicy, Bruzowicach i Siedliszczu. W rękach protestantów pozostawały niemal wszystkie pozostałe świątynie we wsiach szlacheckich<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Panic| imię = Idzi| autor link = Idzi Panic| tytuł = Śląsk Cieszyński w początkach czasów nowożytnych (1528-1653)| wydawca = Starostwo Powiatowe w Cieszynie| miejsce = Cieszyn| rok = 2011| strony = 294| isbn = 978-83-926929-5-9}}</ref>. Wzmożona akcja kontrreformacyjna rozpoczęła się w 1654, kiedy to 20 marca do Cieszyna przybyli dwaj komisarze cesarscy i jeden biskupi, tworząc specjalną komisję, która odebrała pozostałe w rękach ewangelików 49 kościołów i 1 kaplicę (przy czym nie wszystkie wymienione w 1652 jako będące w rękach ewangelików zostały w sprawozdaniu komisji wymienione). Struktura kościelna wymagała odbudowy. Po odzyskaniu kościołów biskup wrocławski [[Karol Ferdynand Waza]] utworzył w Cieszynie komisariat biskupi. Komisarzem został Andrzej Scodonius, arcydziekan opolski i kustosz raciborski, który 15 października podzielił obszar komisariatu na dekanaty, a tych na parafie<ref>{{cytuj książkę | nazwisko = Spyra| imię = Janusz| autor link = Janusz Spyra| tytuł = Śląsk Cieszyński w okresie 1653-1848| wydawca = Starostwo Powiatowe w Cieszynie| miejsce = Cieszyn| rok = 2012| strony = 285| isbn = 978-83-935147-1-7}}</ref>. Z obszaru dawnego archriprezbiteratu wydzielono 3 nowe: [[Dekanat Bielsko|Bielsko]], [[Dekanat Frydek|Frydek]] i [[Dekanat Frysztat|Frysztat]] a ponadto komisariatowi poddano powstały w 1592 [[Dekanat Wodzisław Śląski|dekanat wodzisławski]].
 
Nowy pomniejszony dekanat cieszyński utworzyło 13 parafii (11 obsadzono proboszczami): Cierlicko, Cieszyn, Dębowiec, Gnojnik (nieobsadzony), Goleszów, Jabłonków, Leszna Górna, Puńców, Ropica, Skoczów, Strumień, Trzycież (nieobsadzony) i Wędrynia<ref>J. Spyra, 2011, s. 286</ref>.
310 263

edycje