Unia lubelska: Różnice pomiędzy wersjami

Rozmiar się nie zmienił ,  1 rok temu
Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 95.41.167.61) i przywrócono wersję 59633018 autorstwa Mathiasrex
(ort.)
(Wycofano ostatnią zmianę treści (wprowadzoną przez 95.41.167.61) i przywrócono wersję 59633018 autorstwa Mathiasrex)
Akt unii lubelskiej przechowywany jest w [[Archiwum Główne Akt Dawnych|Archiwum Głównym Akt Dawnych]].
 
== Lublin jako miejsce domniemanej pierwszej unii Polskopolsko-litewskiej ==
[[2 lutego]] [[1386]] roku na jednym z pierwszych [[Sejm Korony Królestwa Polskiego|sejmów walnych]] w Lublinie [[Władysław II Jagiełło|Jagiełło]] został wybrany królem Polski. Część badaczy uważa decyzje tego zjazdu za pierwszą unię polsko-litewską, bowiem [[unia w Krewie|w Krewie]] spisano jedynie wstępną umowę, zawierającą warunki, jakie miał spełnić Jagiełło, by mógł objąć polski tron<ref>Anna Sochacka, Zjazdy polsko-litewskie w Lublinie i Parczewie w czasach Władysława Jagiełły, w: Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Historia Vol. 41/42 (1986/1987), s. 66.</ref>.
 
W 1565 Zygmunt II August ustanowił [[Sejmiki ziemskie|sejmiki powiatowe]], a w 1566 zatwierdził [[Statuty litewskie#II Statut W. Ks. Litewskiego, 1566|II Statut Litewski]], w którym zrzekał się części swoich kompetencji na rzecz [[Sejm Wielkiego Księstwa Litewskiego|sejmu litewskiego]], czym upodobnił go do sejmu koronnego.
 
Oba sejmy, począwszy od 1551 roku, wysyłały wzajemnie swoich delegatów. Zwołany w [[Warszawa|Warszawie]] w listopadzie 1563 sejm koronny, na którym obecnych było 28 delegatów Litwy, zajął się sprawą zawarcia nowej unii Polskopolsko-litewskiej. Na sejmie tym 12 lutego 1564 Zygmunt August scedował na Koronę Królestwa Polskiego dziedziczne prawo [[Jagiellonowie|Jagiellonów]] do władania Wielkim Księstwem Litewskim. Miało to ułatwić przyszłą elekcję władcy połączonego już państwa. Rozpoczęto prace mieszanej komisji Polskopolsko-litewskiej, która zajęła się opracowaniem ''formy około unii''. O ile [[Magnateria polska|magnaci]] i [[szlachta]] koronna byli zagorzałymi zwolennikami zawarcia nowej unii na korzystnych dla Polski warunkach [[unia mielnicka|unii mielnickiej]] z 1501, to panowie i szlachta litewska pragnęli nadal unii możliwie jak najluźniejszej. 13 marca spisano ''reces w sprawie około unii'', który zawierał minimum tego, na co godzili się Litwini. Obie strony zgodziły się na wspólną elekcję i koronację, utworzenie wspólnego sejmu, urzędów i wspólną politykę obronną. Jednak już wkrótce okazało się, że postanowienia te pozostały tylko na papierze, gdy Litwini zbojkotowali w 1564 mający je zatwierdzić sejm koronny w [[Parczew]]ie.
 
Zawarcie nowej unii walnie przyspieszyły wydarzenia międzynarodowe. Okazało się bowiem, że Wielkie Księstwo Litewskie nie było w stanie samodzielnie prowadzić wojny z [[Carstwo Rosyjskie|Rosją]] [[Iwan IV Groźny|Iwana IV Groźnego]]. Trwająca od 1558 [[Wojna litewsko-moskiewska (1558–1570)|wojna litewsko-rosyjska]] ukazała słabość państwa litewskiego, które z trudem znosiło kolejne ciosy wojsk moskiewskich. W ciągu 7 lat sojusznicza Polska wystawiła 300 [[Rota (wojsko)|rot]] wojsk kosztem 2 milionów złotych, co zyskało jej na Litwie kolejnych zwolenników ścisłego związku obu państw. Dodatkowo ciężar wojny ponosiła głównie szlachta litewska, stanowiąca [[pospolite ruszenie]], i domagająca się z tego tytułu wzorem jej koronnej odpowiedniczki większego wpływu na rządy w państwie. Niespodziewanie, przeciwni zawarciu nowej unii pozostali tylko magnaci litewscy, którzy mogli najwięcej stracić na skutek nowego związku.
8898

edycji