Geomorfologia Poznania: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 9 bajtów ,  11 miesięcy temu
m
link wewnętrzny
(→‎Dopływy Warty: lit., poprawa linków)
m (link wewnętrzny)
 
[[Plik:Warta Poznan stan niski.jpg|thumb|240px|[[Warta]] w Poznaniu]]
 
Miasto leży w makroregionie [[Pojezierze Wielkopolskie|Pojezierza Wielkopolskiego]]. Najstarsza część miasta znajduje się na dnie zorientowanego wzdłuż osi północ-południe [[Poznański Przełom Warty|Poznańskiego Przełomu Warty]]. [[Dolina]] ma szerokość w tym miejscu od 1,5 km do 4 km. Od wschodu zamyka ją [[Pojezierze Gnieźnieńskie|Wysoczyzna Gnieźnieńska]], a od zachodu [[Pojezierze Poznańskie|Wysoczyzna Poznańska]]. Obie wznoszą się do wysokości 80 m n.p.m. Dolina na terenie miasta przecina pagórki wału [[morena czołowa|moreny czołowej]] [[stadiał]]u poznańskiego.
 
Najwyżej położonym punktem miasta jest [[Góra Moraska]] - 154 m n.p.m. Różnica poziomów między jej szczytem a leżącym w odległości 5 km brzegiem Warty wynosi ok. 100 m jest bardzo znacząca jak na tereny nizinne<ref>{{cytuj książkę |autor = Włodzimierz Łęcki |tytuł = 365 zagadek o Poznaniu| wydawca = Wydawnictwo Miejskie| miejsce = Poznań| data = | rok = 2010| strony = 88}}</ref>.
Na lewym brzegu biegną one wzdłuż osi NW–SE i są to, idąc od południa: [[Wirynka]], [[Strumień Junikowski]] (8,4 km w mieście), [[Bogdanka (dopływ Warty)|Bogdanka]] (9 km w mieście, jest to największy lewobrzeżny dopływ na terenie Poznania, w jej przedłużeniu znajduje się rynnowe [[Jezioro Kierskie]], a w samej dolinie zaporowe [[Jezioro Rusałka (Poznań)|Jezioro Rusałka]]) i [[Różany Potok]]. Na stokach doliny Bogdanki rozlokowały się dzielnice [[Sołacz]] i leżące poniżej Jeżyce, samo zaś dno doliny zajmują parki [[Park Adama Wodziczki w Poznaniu|Adama Wodziczki]], [[Park Sołacki|Sołacki]] i kompleks leśny [[Wola (Poznań)|Woli]].
 
Na brzegu prawym przebieg dolin wytycza oś NE–SW, są one stosunkowo szerokie i silnie zabagnione lub zajęte przez jeziora (np. [[Cybina]] przepływa przez jez. Swarzędzkie), lecz w pobliżu ujścia silnie się zwężają i pogłębiają (Cybina wrzyna się w IV terasę na 12 m, a spadek wynosi do 10‰. Dopływami (od południa) są: Kopel, Cybina (9 km w mieście, największa z nich, w jej dolnym odcinku powstało zaporowe [[jezioro Maltańskie]], powyżej którego dolinę zajmuje klin zieleni o charakterze parkowym i leśnym obejmujący między innymi [[Nowe Zoo w Poznaniu|Nowe ZOO]]), Główna (6 km w mieście), [[Głuszynka (rzeka)|Głuszynka]] (7 km w mieście) oraz Struga Koźlanka.
 
Liczne dopływy i podział głównego nurtu Warty na wiele odnóg (do dziś zachowały się dwie obejmujące wyspę Ostrów Tumski, lecz kiedyś takie dzielnice jak: Piaski, [[Czartoria (Poznań)|Czartoria]], Chwaliszewo czy [[Rybaki (Poznań)|Rybaki]] stanowiły osobne wyspy. Te zmiany zachodziły zarówno ze względu na naturalne procesy meandrowania rzeki, ale również, a nawet przede wszystkim wskutek prowadzonych prac hydrologicznych) tworzyły izolowane fragmenty wyższych teras tworząc tzw. "góry". Do dziś zachowała się [[Góra Przemysła]] i [[Wzgórze Świętego Wojciecha|wzgórze św. Wojciecha]], a zniwelowano [[Musza Góra|Muszą Górę]] (teren obecnego pl. Wolności) i górę św. Marcina (pozostałością po niej jest silne opadanie [[Ulica Święty Marcin|ul. św. Marcin]] na wschód za kościołem i dużo słabsze na zachód).