Kołobrzeg: Różnice pomiędzy wersjami

Usunięte 23 bajty ,  1 rok temu
m
MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka
(→‎Położenie: Dodanio: gmina)
Znaczniki: Z internetu mobilnego Z wersji mobilnej
m (MalarzBOT: WPCHECK#64: poprawiam link tożsamy z tekstem linka)
|dewiza =
|województwo = zachodniopomorskie
|powiat = [[powiatPowiat kołobrzeski|kołobrzeski]]
|gmina = [[Kołobrzeg|Kołobrzeg]]
|data założenia = VIII wiek
|prawa miejskie = 1255
}}
{{ISG|Kołobrzeg|Kołobrzeg}}
'''Kołobrzeg''' ({{w języku|de|Kolberg}}) – [[miasto]] w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], w północnej części [[województwoWojewództwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]], w [[powiatPowiat kołobrzeski|powiecie kołobrzeskim]], położone na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], u ujścia rzeki [[Parsęta|Parsęty]], nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]], przy [[drogaDroga krajowa nr 11 (Polska)|drodze krajowej nr 11]] i [[Droga_ekspresowa_S6_Droga ekspresowa S6 (Polska)|drodze ekspresowej nr S6]]. Czwarty ośrodek miejski województwa (pod względem liczby ludności), [[uzdrowisko]] z trzema letnimi kąpieliskami morskimi.
 
Według danych z 1 stycznia 2018 Kołobrzeg liczył 46 568 mieszkańców<ref name="Populacja2018">[http://www.polskawliczbach.pl/Kolobrzeg http://www.polskawliczbach.pl/Kolobrzeg], w oparciu o dane GUS.</ref>.
 
W ujściu rzeki znajduje się [[portPort morski Kołobrzeg|port morski]] z funkcjami: handlową, pasażerską, rybacką i jachtową. W mieście i okolicach występują źródła [[wodaWoda mineralna|wody mineralnej]], [[solankaSolanka (woda mineralna)|solanki]] oraz pokłady [[borowinaBorowina (torf)|borowiny]]. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych [[układUkład oddechowy|dróg oddechowych]], [[układUkład krwionośny człowieka|krążenia]] i choroby stawów.
Kołobrzeg jest także regionalnym ośrodkiem kulturalnym. W okresie letnim odbywają się tu liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabaretów. Miasto jest siedzibą kapituły kolegiackiej [[diecezjaDiecezja koszalińsko-kołobrzeska|diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej]] [[Kościół katolicki w Polsce|Kościoła katolickiego]].
 
== Położenie ==
[[Plik:Kolobrzeg Parseta 2008-09.jpg|mały|lewo|220px|Zabudowa nad [[Parsęta|Parsętą]]]]
 
Kołobrzeg leży w środkowej części wybrzeża [[województwoWojewództwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]], w północnej części [[powiatPowiat kołobrzeski|powiatu kołobrzeskiego]] u [[ujścieUjście rzeki|ujścia rzeki]] [[Parsęta|Parsęty]] do [[Zatoka Pomorska|Zatoki Pomorskiej]]. Miasto jest położone na pograniczu dwóch makroregionów [[Pobrzeże Szczecińskie|Pobrzeża Szczecińskiego]] i [[Pobrzeże Koszalińskie|Pobrzeża Koszalińskiego]]. Ujściowy odcinek doliny Parsęty i wschodnia część miasta należy do [[Wybrzeże Słowińskie|Wybrzeża Słowińskiego]], natomiast zachodni kraniec Kołobrzegu należy do [[Wybrzeże Trzebiatowskie|Wybrzeża Trzebiatowskiego]]<ref>J. Kondracki, A. Richling: ''Regiony Fizycznogeograficzne 1:1500 000'', [w:] Atlas Rzeczypospolitej Polskiej, Główny Geodeta Kraju, Warszawa 1994.</ref>.
 
Historycznie Kołobrzeg leży na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], gdzie związany był z biskupim księstwem kamieńskim. Od 1815 roku w [[rejencjaRejencja koszalińska|rejencji koszalińskiej]], w [[Pomorze (prowincja)|prowincji Pomorze]]. W 1946 r. Kołobrzeg włączono do [[województwoWojewództwo szczecińskie (1946–1975)|województwa szczecińskiego]]. W latach 1950–1975 należał do
[[województwoWojewództwo koszalińskie (1950–1975)|województwa koszalińskiego (dużego)]], a w 1975–1998 [[województwoWojewództwo koszalińskie (1975–1998)|woj. koszalińskiego (małego)]].
 
Według danych z 1 stycznia 2012 r. powierzchnia miasta wynosiła 25,67 km²<ref>{{cytuj |tytuł=Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r. |url=http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/ludnosc/powierzchnia-i-ludnosc-w-przekroju-terytorialnym-w-2013-r-,7,10.html |wydawca=Główny Urząd Statystyczny |miejsce=Warszawa |data=2013-07-26 |issn=1505-5507}}</ref>, co stanowi 3,54% powierzchni [[powiatPowiat kołobrzeski|powiatu kołobrzeskiego]].
 
W rejestrze urzędowym wyróżnia się 8 [[częśćCzęść miejscowości|części miasta]]: Kostrzewno, Lubinia, Lubostronie, [[Podczele]], Przylaski, [[Radzikowo (Kołobrzeg)|Radzikowo]], Radzikowskie Przedmieście, Żółczyce<ref>Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ({{Dziennik Ustaw|2013|200}})</ref>.
 
{{Mainsec|Historia Kołobrzegu|Historyczne części miasta}}
|-
| bgcolor="#ffebcd"| Użytki rolne
| 610 [[hektarHektar|ha]]
| 23,76%
|-
 
Miasto leży w dolinie rzeki [[Parsęta|Parsęty]], która oddziela [[Wybrzeże Trzebiatowskie]] od [[Wybrzeże Słowińskie|Wybrzeża Słowińskiego]].
Kołobrzeg położony jest na nizinnym i podmokłym obszarze zaplecza [[wydmaWydma nadmorska|wydm nadmorskich]]. Ok. 3 km² zurbanizowanego obszaru miasta znajduje się na wysokości 0–2,5 m, a wskutek tego zagrożone zalaniem przez podnoszący się poziom morza<ref>K. Rotnicki, R. K. Borówka, N. Devine: Accelerated sea level rise as a threat to the Polish coastal zone – quantification of risk W: {{cytuj pismo |autor=K. Rotnicki |czasopismo=Journal of Coastal Research |wydawca=Polish coast: past, present, future |wydanie=22 |wolumin=Polish coast: past, present, future |strony=111–134 |issn=0749-0208 |oclc=Accelerated sea level rise as a threat to the Polish coastal zone – quantification of risk |język=en |data=1995}}</ref>. [[Abrazja (geologia)|Abrazja]] brzegu morskiego i zagrożenie powodzią sztormową jest przyczyną prowadzonych tu zabiegów ochrony wydm nadmorskich. Miasto jest przykładem silnej [[antropopresjaAntropopresja|antropopresji]] obszarów nadbrzeżnych. Z powodu obecności obiektów infrastruktury wypoczynkowo-uzdrowiskowej, portowej i obiektów handlowych w strefie brzegowej nastąpiło całkowite przekształcenie i zanik naturalnych wydm nadmorskich po wschodniej części ujścia Parsęty. Po zachodniej stronie ujścia Parsęty na odcinku ok. 1,5 km znajduje się wysoki szeroki wał wydmowy<ref>{{cytuj książkę |tytuł=Człowiek w środowisku przyrodniczym – zapis działalności |wydawca=Polskie Towarzystwo Geograficzne |miejsce=Sosnowiec |data=2003 |seria=Prace Oddziału Katowickiego PTG nr 3 |strony=119–124 |isbn=83-918296-2-6 |rozdział=Antropopresja w środowisku wydm nadmorskich dużej miejscowości na przykładzie Kołobrzegu |nazwisko r=Łabuz |imię r=Tomasz Arkadiusz}}</ref>. [[Wysoczyzna morenowa]] wschodniej części miasta Kołobrzeg położona jest na wysokości 7–8 m n.p.m. Ograniczona od północy umocnionym brzegiem klifowym przechodzi bez wyraźnych krawędzi w dolinę przymorską<ref name="Dobracka" />.
 
Miasto Kołobrzeg znajduje się na wschodnim skłonie [[antyklinaAntyklina|antykliny]] Kołobrzegu, wysoko wypiętrzonej struktury permo-mezozoicznej pociętej siecią uskoków. Ze strukturą antykliny Kołobrzegu wiąże się występowanie [[wodaWoda mineralna|wód mineralnych]] ujmowanych dla [[lecznictwoLecznictwo uzdrowiskowe|celów leczniczych]]. Są one, obok wysokiej jakości [[borowinaBorowina (torf)|borowiny]], podstawowym surowcem leczniczym decydującym o walorach [[uzdrowisko]]wych Kołobrzegu. Należą one do reliktowych wód [[mezozoikMezozoik|mezozoicznych]], a odnawianie ich zasobów następuje drogą ascenzji wód słonych z poziomu triasowego i cechsztyńskiego wzdłuż linii tektonicznych<ref name="Dobracka">{{cytuj książkę |tytuł=Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Kołobrzegu |autor r=Elżbieta Dobracka |wydawca=Urząd Miasta Kołobrzegu |miejsce=Kołobrzeg |data=2001-12-04 |rozdział=6.1.1 Geomorfologia i zarys budowy geologicznej |adres rozdziału=http://www.kolobrzeg.pl/Studium/Tekst/6.1.1.htm |data dostępu=6 listopada 2001}} (Studium miasta, Załączniki do Uchwały Nr XLV/470/01 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 4 grudnia 2001 r.).</ref>.
 
=== Przyroda ===
[[Plik:Kolobrzeg Ekopark Wschodni birds 2007-05.jpg|mały|[[Ekopark Wschodni]] pod miastem]]
 
Według podziału geobotanicznego [[szataSzata roślinna Polski|szaty roślinnej Polski]], miasto Kołobrzeg należy do [[strefaStrefa klimatyczna|strefy klimatycznej]] pobrzeża bałtyckiego w środkowoeuropejskiej prowincji niżowo-wyżynnej. Strefa [[Pobrzeże Południowobałtyckie]] charakteryzuje się zatorfionymi dolinami przymorskimi, [[wydma]]mi z roślinnością piaskową oraz płaskimi płatami pomorskiej [[morenaMorena denna|moreny dennej]] i [[Wzgórze|wzgórzami]] [[morenaMorena czołowa|moreny czołowej]] zajętymi przez lasy. Charakterystyczną roślinnością tej krainy są [[torfowiskoTorfowisko|torfowiska]] wrzosowiskowe (właściwie wrzoścowe) oraz [[buczynaBuczyna|lasy bukowe]] i mieszane, [[ols]]zyny, wilgotne [[bórBór sosnowy|bory sosnowe]] i lasy sosnowo-mieszane. Osobliwościami florystycznymi tych lasów są: [[jarząb szwedzki]] i [[wiciokrzew pomorski]]<ref name="plan_szata">{{cytuj książkę |autor= Urząd Miasta w Kołobrzegu |autor2= Inwest Consulting SA |tytuł= Plan rozwoju lokalnego miasta Kołobrzeg na lata 2005–2007 |url=http://www.kolobrzeg.pl/rm/1pliki/protokoly/uchwaly32/414_zalacznik.doc |data=2004-11-08 |wydawca=UM w Kołobrzegu | miejsce=Kołobrzeg |strony=28–29 |rozdział=2.1.9. Szata roślinna}}</ref>.
[[Plik:Kołobrzeg, bindaż(Aw58).JPG|mały|lewo|160px|Kołobrzeski bindaż]]
[[Plik:Wik Kołobrzeg SDC16785.JPG|mały|lewo|160px|Park im. Stefana Żeromskiego]]
[[Plik:Kołobrzeg, Plac 18 Marca (Aw58).JPG|mały|lewo|160px|Plac 18 Marca]]
Władze miasta w 1996 roku objęły ochroną użytek ekologiczny [[Ekopark Wschodni]] w [[Podczele|Podczelu]], który stanowi zbiorowisko łąkowe i [[szuwar]]owe roślinności halofilnej z wieloma gatunkami [[halofityHalofity|słonorośli]] mających tu jedyne stanowisko w Polsce.
 
Część terenów miasta znajduje się w granicach dwóch obszarów [[Natura 2000]], tj. [[Trzebiatowsko-Kołobrzeski Pas Nadmorski]] oraz [[Dorzecze Parsęty (Natura 2000)|Dorzecze Parsęty]]. Północna część miasta (od ul. Grzybowskiej, Wolności, Kamiennej) należy do [[Obszar Chronionego Krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski|Koszalińskiego Pasa Nadmorskiego]].
=== Klimat ===
{{osobny artykuł|Klimat Kołobrzegu}}
Kołobrzeg leży w krainie klimatycznej zwanej Pobrzeżem Kołobrzeskim w obrębie klimatów bałtyckich. Klimat miasta kształtowany jest pod wpływem Morza Bałtyckiego. Kołobrzeg posiada znacznie zróżnicowany klimat miejscowy. Można tu wyróżnić kilka [[mikroregion|mikroregionów]]ów klimatycznych: 1) klimat plaży, 2) klimat parku i lasu na wydmach na zachód od parku, 3) klimat terenów zabudowanych (centrum miasta i uzdrowisko), 4) klimat terenów zabagnionych i doliny Parsęty na południe od miasta, 5) klimat obszarów wysoczyznowych. Suma rocznych opadów w Kołobrzegu przekracza średnie dane liczbowe odnotowane dla kraju, a średnia roczna temperatura wynosi około 8&nbsp;°C. Ze względu na charakterystyczny klimat od wielu lat znane jest jako uzdrowisko i letnisko polskiego wybrzeża.
 
== Uzdrowisko ==
{{osobny artykuł|Uzdrowisko Kołobrzeg}}
W uzdrowisku prowadzone jest leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby układu nerwowego, [[chorobyChoroby reumatyczne|choroby reumatologiczne]], [[chorobyChoroby układu krążenia|choroby kardiologiczne]] i [[nadciśnienieNadciśnienie tętnicze|nadciśnienie]], [[chorobyChoroby układu oddechowego|choroby górnych dróg oddechowych, choroby dolnych dróg oddechowych]], [[cukrzyca]], [[otyłość]], choroby [[endokrynologiaEndokrynologia|endokrynologiczne]], [[osteoporoza]], [[choroby skóry]]<ref>(§ 8. Statutu Uzdrowiska Kołobrzeg) Uchwała Nr L/673/10 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 29 września 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 113, poz. 2081).</ref>.
 
Na terenie uzdrowiska znajdują się udokumentowane następujące naturalne surowce lecznicze zaliczane do kopalin podstawowych: wody lecznicze i podziemne, [[peloid]] leczniczy (torf)<ref>(§ 7. Statutu Uzdrowiska Kołobrzeg) Uchwała Nr L/673/10 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 29 września 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 113, poz. 2081).</ref>.
 
W Kołobrzegu znajdują się 24 [[zakładZakład lecznictwa uzdrowiskowego|zakłady lecznictwa uzdrowiskowego]]<ref>Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr L/673/10 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 29 września 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2010 r. Nr 113, poz. 2081).</ref>.
{{Zobacz też|Sanatoria w Kołobrzegu}}
 
[[File:Kolobrzeg1945.JPG|thumb|240px|Panorama Kołobrzegu w 1945 roku]]
{{osobny artykuł|Historia Kołobrzegu}}
Kołobrzeg jest jedną z najstarszych osad na [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]], która rozwinęła się dzięki wytwarzaniu w jej pobliżu soli. Zalążkiem Kołobrzegu był powstały około 880 roku gród w [[Budzistowo|Budzistowie]], położony kilka km na południe od dzisiejszego miasta. Od lat 80. X wieku w czasach Mieszka I podjęto rozbudowę grodu wprowadzając do konstrukcji wałów charakterystyczne dla Piastów [[izbicaIzbica (architektura)|konstrukcje izbicowe]]. W 1000 roku [[Bolesław I Chrobry]] założył tu [[Diecezja kołobrzeska|biskupstwo]], właściwe terytorialnie dla całego [[Pomorze|Pomorza]], którego biskupem został [[Reinbern]], jednakże upadło ono w latach 1007–1013<ref>„Pomorze Zachodnie w tysiącleciu”: praca zbiorowa /, pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego ; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie.</ref>. W XIII wieku Kołobrzeg dostał się pod kuratelę [[biskupiBiskupi szczecińsko-kamieńscy|biskupów kamieńskich]]. Po śmierci [[Bolesław III Krzywousty|Bolesława III Krzywoustego]] w 1138 władcy Polski utracili kontrolę nad Kołobrzegiem, który wszedł w skład [[Księstwo Pomorskie|Księstwa Pomorskiego]]. W 1255 roku książę [[Warcisław III]] i biskup kamieński na północ od osady w Budzistowie lokowali nowe miasto na prawie lubeckim ([[prawa miejskie]]). Od XIV wieku miasto było członkiem bałtyckiej [[Hanza|Hanzy]]. Tu w 1564 roku cech kowali zagwarantował sobie w statucie, że ludność pochodzenia słowiańskiego nie będzie przyjmowana<ref>Hieronim Kroczyński, [w:] Kołobrzeg zarys dziejów, Wyd. Poznańskie Poznań 1979, s. 27.</ref>.
 
W 1653 miasto przejęli [[Brandenburgia|brandenburczycy]], którzy zamienili je w [[Twierdza Kołobrzeg|twierdzę]]. Od tego czasu miasto zaczęło podupadać. W 1761 podczas [[wojnaWojna siedmioletnia|wojny siedmioletniej]] miasto zdobyli Rosjanie.
 
W 1807 twierdza Kołobrzeg (niem. ''Festung Kolberg'') została [[oblężenieOblężenie Kołobrzegu|oblężona]] przez wojska [[Napoleon Bonaparte|Napoleona]]. Polskie oddziały na Kołobrzeg prowadził płk [[Antoni Paweł Sułkowski|Sułkowski]]. Komendantem twierdzy był hrabia pruski, major [[August Neidhardt von Gneisenau|Gneisenau]]. Miasto broniło się aż do podpisania [[pokójPokój w Tylży|traktatu pokojowego w Tylży]], który zakończył wojnę. Wydarzenie to urosło w Prusach do rangi legendy. Major Gneisenau otrzymał awans na podpułkownika i zyskał znaczną sławę jako dowódca.
 
W 1830 powstał pierwszy zakład kąpieli solankowych.
W 1859 Kołobrzeg uzyskał połączenie kolejowe ze [[Szczecin]]em i [[Gdańsk]]iem. Szybki rozwój uzdrowiska nastąpił po utraceniu przez miasto statusu twierdzy. W 1899 został otwarty dom zdrojowy (''Strandschloß'').
 
Decyzją [[władcyWładcy Prus|króla Prus]] [[Wilhelm I Hohenzollern|Wilhelma I]] twierdza została zlikwidowana w 1872 roku, rozpoczęła się rozbiórka fortyfikacji i stopniowo zaczął się zmieniać charakter miasta. W tym samym roku miasto weszło w skład [[powiatPowiat Kolberg-Körlin|powiatu Kolberg-Körlin]].
{{Dane historyczne
| przypis = 2000,2007 – dane GUS<ref name="GUS_BDR" /><br />[[Demografia Kołobrzegu|dane do 1990 r.]]
12 lutego 1919 Kołobrzeg stał się główną naczelnego dowództwa armii niemieckiej z feldmarszałkiem [[Paul von Hindenburg|Hindenburgiem]] na czele<ref>Wojciech Zawadzki Pomorze 1920, Bellona 2015</ref>.
 
W 1920 roku miasto zostało wyłączone z [[powiatPowiat Kolberg-Körlin|powiatu Kolberg-Körlin]], stając się odtąd powiatem grodzkim w [[rejencjaRejencja koszalińska|rejencji koszalińskiej]].
 
W 1933 roku dużą liczbę głosów otrzymała tu [[Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników|NSDAP]] [[Adolf Hitler|Adolfa Hitlera]], który został honorowym obywatelem miasta.
W listopadzie 1944 roku rozkaz Hitlera ogłosił ponownie Kołobrzeg twierdzą. W mieście znajdowało się wówczas 85 tys. mieszkańców i uchodźców, bronionych przez garnizon w sile 3 tys. żołnierzy. Pierwszy atak na twierdzę [[Armia Czerwona]] (1 Gwardyjska Armia Pancerna) przypuściła 4 marca 1945. Po kilku dniach do walki weszła [[6 Pomorska Dywizja Piechoty|6 Dywizja Piechoty Wojska Polskiego]], [[3 Pomorska Dywizja Piechoty|3 Dywizja Piechoty]] i pododdziały saperów.
 
Po 14 dniach walki, 18 marca 1945 Kołobrzeg został zdobyty przez [[1 Armia Wojska Polskiego|I Armię Wojska Polskiego]] pod dowództwem gen. [[Stanisław Popławski|Stanisława Popławskiego]] i wojska [[1 Front Białoruski|I Frontu Białoruskiego]] pod dowództwem marszałka [[Gieorgij Żukow|Gieorgija Żukowa]]. Szczególnie ciężkie walki prowadzono o koszary w południowo-zachodniej części miasta, Stare Miasto, parowozownię. Punktem zwrotnym było ściągnięcie ze zdobytego wcześniej [[Koszalin]]a [[bateriaBateria (wojsko)|baterii]] [[katiuszaKatiusza|katiusz]], po 60 seriach wystrzelonych w kolegiatę (960 rakiet) została ona zniszczona, a oddziały polskie mogły wejść do śródmieścia. Ostatnim punktem oporu Niemców był Fort Ujście, na którym obecnie stoi wieża latarni morskiej. Część żołnierzy niemieckich, jak też 70 tys. cywili zdołano ewakuować drogą morską do [[Świnoujście|Świnoujścia]]<ref>J. Patan, Przewodnik po Kołobrzegu i okolicach, Kołobrzeg 1996, s. 22.</ref>. Poległo 2300 żołnierzy niemieckich<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Sołonin | imię = Mark | tytuł = Nic dobrego na wojnie | wydawca = Rebis | miejsce = Poznań | data = 2011 | isbn = 978-83-7510-714-2 | strony = 303}}</ref>.
 
Podczas działań wojennych w 1945 roku, znanych jako [[Bitwa o Kołobrzeg]], miasto zostało zniszczone w 95%<ref>{{cytuj książkę |nazwisko=Piskorski |imię=Czesław |tytuł=Zachodnie wybrzeże polskiego Bałtyku |wydawca=Nasza Księgarnia |miejsce=Warszawa |data=1950 |strony=24}}</ref>.
W 1945 roku zbudowano na starym XVIII-wiecznym forcie Ujście latarnię morską będącą jednocześnie pomnikiem poległych w walkach o miasto żołnierzy polskich i radzieckich. Na tarasie fortu utworzono mały cmentarz, gdzie złożono ekshumowane z różnych miejsc ciała poległych żołnierzy. W 1953 roku część, a w 1963 roku resztę prochów przeniesiono na Cmentarz Wojskowy. W 1948 roku na Placu 18 Marca również wzniesiono pomnik ku czci poległych żołnierzy polskich i radzieckich<ref name=przew/>.
 
W 1967 roku Kołobrzeg otrzymał formalnie status [[uzdrowiskoUzdrowisko|uzdrowiska]]<ref>Zarządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 25 lipca 1967 r. ({{Monitor Polski|1967|45|228}}).</ref>.
 
W 1975 miasto Kołobrzeg zostało odznaczone Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski<ref name="pomorze">{{Cytuj|autor = [[Czesław Piskorski]]; |tytuł = Pomorze Zachodnie, mały przewodnik |data = 1980 |isbn = 83-217-2292-X |miejsce = Warszawa |wydawca = Wyd. Sport i Turystyka Warszawa |s = 160 |oclc = 8032482 }}</ref>.
W 1977 roku, na ul. Kasprowicza róg ul. Grottgera, wzniesiono przed ówczesnym Zespołem Szkół Medycznych pomnik – obelisk Wandy Wasilewskiej<ref>Rada Ochrony Pomników Walki i Męczeństwa ''Przewodnik po upamiętnionych miejscach walk i męczeństwa lata wojny 1939–1945'', Sport i Turystyka 1988, {{ISBN|83-217-2709-3}}, s. 346</ref>.
 
W [[województwoWojewództwo koszalińskie (1950–1975)|latach 1950–1975]] oraz do 1998, Kołobrzeg był trzecim co do wielkości miastem [[województwoWojewództwo koszalińskie (1975–1998)|województwa koszalińskiego]]. W 1998 w Kołobrzegu odnotowano największą liczbę ludności – 48 tys. ludzi. Od 1999 roku siedziba [[powiatPowiat kołobrzeski|powiatu]] w granicach [[województwoWojewództwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]]. 30 września 2006 r. Kołobrzeg otrzymał Honorową Flagę Rady Europy<ref>{{cytuj stronę |url=http://archive.szczecin.uw.gov.pl/bip/chapter_8384.asp |tytuł=Kalendarz Wicewojewody 2006 |opublikowany=Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie |data dostępu=2010-02-11}}</ref>.
 
W 2012 r. Kołobrzeg ([[Marine Hotel w Kołobrzegu|Marine Hotel]], a dla dziennikarzy i zaplecza organizacyjnego Sand Hotel) był [[Centra Pobytowe na Euro 2012|centrum pobytowym na Euro 2012]] [[Reprezentacja Danii w piłce nożnej mężczyzn|reprezentacji Danii]]<ref name="gk24">{{cytuj stronę |url=http://www.gk24.pl/apps/pbcs.dll/article?AID=/20111214/TURYSTYCZNEPERLYPOMORZA1101/840408556 |tytuł=Euro 2012: Duńczycy wybrali Kołobrzeg na swoja bazę |data=14 grudnia 2011 |opublikowany=www.gk24.pl |język=pl |data dostępu=2011-12-28}}</ref>.
[[Plik:Kg-tablica-nadanie-praw-miejskich-080428-026.jpg|mały|Tablica upamiętniająca 750-lecie uzyskania praw miejskich]]
 
Nazwa miejscowości wzmiankowana była po raz pierwszy w formie ''salsae Cholbergiensis'' w pochodzącej z początków XI wieku kronice [[Thietmar z Merseburga|Thietmara z Merseburga]], w której pod rokiem 1000 zapisano, że biskupem miejscowego kościoła został [[Reinbern]] i podlegał on arcybiskupowi [[Radzim Gaudenty|Radzimowi]]<ref name="Rospond1984">{{Cytuj książkę | nazwisko = Rospond | imię = Stanisław | tytuł = Słownik etymologiczny miast i gmin PRL | wydawca = [[Zakład Narodowy im. Ossolińskich]] | miejsce = Wrocław | rok = 1984 | strony = 153 | isbn = 83-04010-90-9}}</ref>. Łacińskie ''salsa'' wskazuje, że była to pierwotnie osada warzelników soli<ref name="Rymut2003">{{Cytuj książkę | inni = pod red. Kazimierza Rymuta | tytuł = Nazwy miejscowe Polski : historia, pochodzenie, zmiany | tom = 5, Ko-Ky | wydawca = Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk| miejsce = Kraków | rok = 2003 | strony = 70 | isbn = 83-87623-68-7}}</ref>. W żywocie [[Otton z Bambergu|świętego Ottona]] z XII wieku zanotowano formę ''Colbrege''. Nazwa w formie ''Cholbreg'' pojawia się także w ''[[Kronika Galla Anonima|Kronice]]'' [[Gall Anonim|Galla Anonima]]. Na przestrzeni lat występowały znaczne wahania pisowni, m.in. ''Colbreg'' (1140), ''Coluberch'' (1159), ''Choleberch'' (1175), ''Choleberge'' (1180), ''Colubriech'' (1184), ''Cholberge'' (1253)<ref name="Rymut1987">{{Cytuj książkę | nazwisko = Rymut |imię= Kazimierz | tytuł = Nazwy miast Polski | wydawca = Zakład Narodowy im. Ossolińskich | miejsce = Wrocław | rok = 1987 | strony = 111 | isbn = 83-04024-36-5}}</ref>. W [[językJęzyk niemiecki|języku niemieckim]] nazwa utrwaliła się w formie ''Colberg'', później ''Kolberg''. W [[językJęzyk polski|języku polskim]] notowano m.in. formy ''w Kolbrzegu'', ''do Kolberka'' (1659-65) oraz ''do Kolberga'' (1809). W wydanym w 1883 roku IV tomie ''[[słownikSłownik geograficzny Królestwa Polskiego|Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego]]'' miasto występuje pod polską nazwą ''Kołobrzeg''. Forma ta była powszechnie stosowana także w okresie międzywojennym, m.in. na polskich mapach wojskowych<ref name="WIG1937">{{Cytuj | tytuł = Mapa taktyczna 1:100&nbsp;000, Arkusz 93 Kolberg (Kołobrzeg) | wydawca = [[Wojskowy Instytut Geograficzny]] | miejsce = Warszawa | data = 1937| url = http://igrek.amzp.pl/result.php?cmd=id&god=P32_S21&cat=WIG100}}</ref>. W 1945 roku po objęciu miasta przez polską administrację używaną urzędowo była nazwa ''Kołobrzeg''. Została ona oficjalnie zatwierdzona 19 maja 1946 roku<ref name="MP1946">{{Monitor Polski|1946|44|85}}</ref>.
 
Nazwa miasta pochodzi od [[językJęzyk prasłowiański|prasłowiańskich]] apelatywów *''kolъ'' ‘pal’ i *''bergъ'' ‘brzeg’, też ‘wzgórze’. Określała ona pierwotnie miejsce opalisadowane nad brzegiem lub na wzniesieniu. Niektórzy badacze rekonstruują nazwę jako *''Gol-o-bregъ'', z pierwszym członem wywodzącym się od prasłowiańskiego *''golъ'' czyli ‘goły, nieporośnięty, bezleśny’. Mało prawdopodobna jest hipoteza, która łączy nazwę z przyimkiem ''koło'' ‘obok, przy’ i ''brzeg''. Porównanie z nazewnictwem całej Słowiańszczyzny pokazuje, że nie tworzono takich nazw pośród nazw od wyrażeń przyimkowych typu ''Podgóra'', ''Zalas''. Przytaczana jest także wersja, według której nazwa oznaczała pierwotnie ‘brzeg z kołem, drągiem’ i odnosiła się do faktu, że Słowianie pomorscy organizowali nadbrzeżną służbę sygnałową i ostrzegawczą przez stawianie drągów do zawieszania znaków. Nazwa niemiecka powstała poprzez zastąpienie drugiego członu nazwy przez apelatyw ''Berg'' ‘góra’ i opuszczenie spójki -''o''-<ref name="Rymut2003"/>.
 
== Architektura i urbanistyka ==
[[Plik:Kołobrzeg kamienice w rynku.jpg|mały|Kamienice przy [[Plac Ratuszowy w Kołobrzegu|placu Ratuszowym]]]]
 
Jednym z nadmorskich obiektów jest [[moloMolo w Kołobrzegu|kołobrzeskie molo]], które ma długość 220 metrów i jest najdłuższym [[żelbet]]owym [[moloMolo|molem]] w Polsce. Kolejnym charakterystycznym obiektem dla tego nadmorskiego miasta jest [[Latarnia Morska Kołobrzeg|latarnia morska]] wybudowana w 1946 r. na miejscu poprzedniej wysadzonej w marcu 1945 r. przez wojska niemieckie. Wzdłuż kołobrzeskiej plaży zbudowano [[Bulwar Jana Szymańskiego w Kołobrzegu|Bulwar Jana Szymańskiego]].
 
Kołobrzeg znajduje się na liście miast [[Europejski Szlak Gotyku Ceglanego|Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego]]. Najlepszym przykładem [[architekturaArchitektura gotycka|architektury gotyckiej]] w mieście jest [[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu|bazylika mariacka]] oraz Baszta Lontowa.
[[neogotykNeogotyk|Architektura neogotycka]] to przede wszystkim [[Ratusz w Kołobrzegu|ratusz miejski]], gmach kołobrzeskiej poczty oraz kościół rektoralny Niepokalanego Poczęcia NMP.
Przykładem [[modernizmModernizm (architektura)|stylu modernistycznego]] jest kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.
 
Po ustaniu działań wojennych w gruzach leżało prawie 90% budynków Kołobrzegu<ref>J. Patan, ''Przewodnik po Kołobrzegu i okolicach'', Kołobrzeg 1996, s. 25.</ref>. Niektóre obiekty udało się odremontować, ale w większości odgruzowanego miasta postawiono dużą liczbę bloków z tzw. [[wielkaWielka płyta|wielkiej płyty]]. Dopiero w latach 80. zaczęto przebudowę centrum miasta. Wokół dawnego Rynku i [[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu|katedry]] powstała nowa dzielnica, która nie odtwarzała ani dawnych podziałów własnościowych, ani też przedwojennej zabudowy, lecz była raczej próbą stworzenia nastroju staromiejskiego<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/architektura-lat-dziewiecdziesiatych-w-polsce |tytuł=Kultura polska: Architektura lat dziewięćdziesiątych w Polsce |autor=Jerzy S. Majewski |data= |opublikowany=culture.pl |id=ISSN 1734–0624 |oznaczenie=Nr 2467 |data dostępu=2008-10-03}}</ref>.
 
Tereny kolejowe oddzielają uzdrowisko od miasta, stanowią barierę przestrzenną w rozwoju układu miejskiego. Przed wojną pomimo istnienia portu ''Meikuhle'' – park zdrojowy położony na lewym brzegu [[Parsęta|Parsęty]] miał w sezonie stałe połączenie z częścią prawobrzeżną kurortu – tereny uzdrowiskowe rozciągały się po obydwu brzegach rzeki.
 
Dawny układ fortyfikacji został wchłonięty przez miasto w XIX wieku. Tradycja twierdzy – miasta obronnego jest utrwalona w jego strukturze przestrzennej<ref name="studium_urbanis">{{cytuj stronę |url=http://www.kolobrzeg.pl/Studium/Tekst/6.3.2.htm |tytuł=6.3.2 Ocena układu urbanistycznego |autor=Zespół architektów |praca=Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania miasta Kołobrzegu |opublikowany=Urząd Miasta Kołobrzeg |data dostępu=2008-10-29}}</ref>. Tereny [[koszaryKoszary|koszar]] i [[poligonPoligon wojskowy|poligonów]] otaczają miasto kręgiem podobnie jak niegdyś fortyfikacje. Ich niedostępność spowodowała współcześnie powstanie nowych [[przedmieściePrzedmieście|przedmieść]] – [[osiedleOsiedle mieszkaniowe|osiedli]] zabudowy jednorodzinnej w zupełnej izolacji od układu miejskiego<ref name="studium_urbanis" />.
 
== Demografia ==
 
== Gospodarka ==
[[Plik:Kołobrzeg harbor entrance.jpg|mały|Falochrony portowe, wejście do [[portPort morski Kołobrzeg|portu morskiego Kołobrzeg]]]]
 
Funkcja portowa jest najstarszą funkcją miastotwórczą Kołobrzegu, choć miasto rozwijało się w oderwaniu od portu. Dzisiaj [[Port morski Kołobrzeg|tereny portowe]], miejskie i uzdrowiskowe zlewają się ze sobą.
 
W mieście działa [[portPort morski Kołobrzeg|port handlowy]] z funkcją rybacką, [[marinaMarina (żeglarstwo)|jachtową]] oraz z [[przystańPrzystań (żeglarstwo)|przystanią]] pasażerską ([[Polska Żegluga Bałtycka]]). Część obiektu stanowi [[portPort wojenny Kołobrzeg|port wojenny]]. [[Port morski Kołobrzeg|Port handlowy w Kołobrzegu]] ma znaczenie regionalne<ref name="plan_port" />; obroty ładunkowe w 2003&nbsp;r. wynosiły 150,8 tys. ton. W okresie przedwojennym port kołobrzeski miał prawie dwukrotnie wyższe obroty ładunkowe tj. 234,2 tys. ton. Flota rybacka w 2004 r. Kołobrzegu składała się ze 114 jednostek<ref name="plan_port">{{cytuj książkę |autor=Urząd Miasta w Kołobrzegu |autor2=Inwest Consulting SA |tytuł=Plan rozwoju lokalnego miasta Kołobrzeg na lata 2005–2007 |url=http://www.kolobrzeg.pl/rm/1pliki/protokoly/uchwaly32/414_zalacznik.doc |data=2004-11-08 |wydawca=UM w Kołobrzegu |miejsce=Kołobrzeg |strony=35 |rozdział=2.2.2.1 Port morski}}</ref>
 
W Kołobrzegu funkcjonuje [[morskieMorskie przejście graniczne Kołobrzeg|morskie przejście graniczne]]. Ruch graniczny w porcie wyniósł w 2003 roku 9714 osób<ref name="plan_port" />.
 
Według danych z 2008 roku Kołobrzeg miał 9181 prywatnych [[podmiotPodmiot gospodarczy|podmiotów gospodarczych]], z czego 7456 stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, 67 [[spółdzielniaSpółdzielnia|spółdzielnie]] oraz 101 spółki handlowe z udziałem kapitału zagranicznego<ref name="GUS_BDR" />.
 
W listopadzie 2017 r. w [[urządUrząd pracy|powiatowym urzędzie pracy]] było zarejestrowanych 780 mieszkańców Kołobrzegu, co stanowiło 2,8% osób w wieku produkcyjnym<ref name="WUP_Szczecin_Bezrobocie">{{Cytuj stronę | url = https://www.wup.pl/pl/dla-instytucji/statystyka-badania-i-analiza/bezrobocie-w-gminach/ | tytuł = Dla instytucji > Statystyki, badania i analizy > Bezrobocie w gminach | opublikowany = Wojewódzki Urząd Pracy w Szczecinie | data dostępu = 2017-12-26}}</ref>
 
W Kołobrzegu butelkuje się wodę mineralną z okresu lodowcowego oraz sprzed czwartorzędu<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.wodajantar.pl/pl/historia-kropli-wody |tytuł=Historia kropli wody |opublikowany=Jantar Wody Mineralne |data dostępu=2011-11-20}}</ref>
 
=== Transport drogowy ===
Z Kołobrzegu wychodzi [[drogaDroga krajowa nr 11 (Polska)|droga krajowa nr 11]] oraz 2 [[drogiDrogi wojewódzkie w Polsce|drogi wojewódzkie]].
 
Od południa do centrum Kołobrzegu wchodzi [[droga wojewódzka nr 102]], która ok. 2,5 km przed Kołobrzegiem odbiera także ruch [[drogaDroga wojewódzka nr 162|drogi wojewódzkiej nr 162]]. Droga nr 102 stanowi w mieście ciąg ulic: 6 Dywizji Piechoty, Trzebiatowska oraz Kamienna, a następnie łączy się [[drogaDroga krajowa nr 11 (Polska)|drogą krajową nr 11]], tj. ulica Koszalińska biegnąca na wschód. Układ ten stanowi główną oś komunikacji samochodowej Kołobrzegu. Z ronda Solidarności od drogi nr 11 odchodzi [[droga wojewódzka nr 163]] w kierunku południowo-wschodnim.
 
W 2005 r. na końcowym odcinku (3,4 km) drogi nr 102 wyliczono średni dobowy ruch, wynoszący 17,4 tys. pojazdów/dobę, z czego 87,2% stanowiły samochody osobowe, 8% lekkie samochody dostawcze, a 2,2% samochody ciężarowe<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.zzdw.koszalin.pl/html/pliki/pomiar%20ruchu%202005.xls |tytuł=Pomiar ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku |opublikowany=Zachodniopomorski Zarząd Dróg Wojewódzkich w Koszalinie |data dostępu=2011-04-18}}</ref>.
[[Plik:Kołobrzeg stacja kolejowa(1).JPG|thumb|[[Kołobrzeg (stacja kolejowa)|Dworzec kolejowy w Kołobrzegu]]]]
 
Kołobrzeg to ostatni przystanek wielu pociągów zmierzających na wybrzeże. Kołobrzeski dworzec kolejowy stanowi regionalny punkt wyjazdowy dla podróżnych, co sprawia, że latem dworzec potrafi być bardzo zatłoczony. Kołobrzeg łączy ze Szczecinem szynobus [[marszałekMarszałek województwa|Urzędu Marszałkowskiego]] [[województwoWojewództwo zachodniopomorskie|woj. zachodniopomorskiego]].
 
Do miasta prowadzą dwie linie kolejowe:
[[Plik:Kołobrzeg, Hafen, t (2011-07-26) by Klugschnacker in Wikipedia.jpg|thumb|MS Jantar realizujący połączenie promowe na linii Kołobrzeg – Nexø]]
 
W miesiącach od kwietnia do października z [[portPort morski Kołobrzeg|portu morskiego w Kołobrzegu]] wypływają pasażerskie rejsy turystyczne na [[Bornholm]] do [[Nexø]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.kzp.kolobrzeg.pl/rozklad-rejsow |tytuł=Rozkład rejsów |opublikowany=Kołobrzeska Żegluga Pasażerska |data dostępu=2011-04-18}}</ref>, a w wakacje także na [[Christiansø]]<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.arkcharter.pl/turystyka.htm |tytuł=Turystyka |opublikowany=ArkCharter |data dostępu=2011-04-18}}</ref>. Połączenie obsługiwane przez statek ''MS Jantar'' realizowane jest przez Kołobrzeską Żeglugę Pasażerską. Jednostka w 2017 roku przewiozła na Bornholm ok. 30 tys. osób z Polski. Statek na pokład zabiera tylko pasażerów i rowery, jest szczególnie wrażliwy na trudne warunki pogodowe. Rejs trwa ok. 4,5 h w jedną stronę<ref>{{Cytuj stronę | url = https://www.kzp.kolobrzeg.pl/rozklad-rejsow | tytuł = Rozkład rejsów | data dostępu = 2018-04-25 | opublikowany = Kołobrzeska Żegluga Pasażerska | język = pl}}</ref>. W 2012 roku duńska spółka NeKo Seaways miała uruchomić połączenie na linii Nexø – Kołobrzeg promem pasażersko-samochodowym, lecz firma zbankrutowała jeszcze przed dokończeniem budowy zamówionego w tureckiej stoczni statku ''Odin Baltica'' mogącego zabrać na pokład 275 pasażerów i 50 samochodów. Władze duńskiego portu w Nexø od kilku lat starają się o kolejne połączenie promowe z portem w Kołobrzegu chcąc zwiększyć częstotliwość rejsów. Problemem jest znalezienie odpowiedniego armatora mogącego eksploatować prom pasażersko-samochodowy na tej trasie<ref>{{Cytuj stronę | url = http://radioszczecin.pl/1,368925,dunczycy-chca-lepszego-polaczenia-promowego-z-ko | tytuł = Duńczycy chcą lepszego połączenia promowego z Kołobrzegiem | data dostępu = 2018-04-25 | autor = Przemysław Gołyński | opublikowany = Radio Szczecin | data = 2018-03-25 | język = pl}}</ref>. W sezonie letnim po redzie i kanale portu kursują również stylizowane statki wycieczkowe m.in. ''MS Viking''.
 
W centrum Kołobrzegu, na wyspie Solnej zlokalizowana jest [[marinaMarina (żeglarstwo)|marina]], której dwa baseny są przystosowane do przyjęcia ok. 50 [[jacht]]ów. Pierwszym z basenów jest Basen Jachtowy, w którym cumują jednostki mające do 3 metrów zanurzenia. Drugi basen jest zdolny do przyjęcia jedynie łodzi, których zanurzenie wynosi do 1 metra. Dla okrętów z większym zanurzeniem przewidziano [[kejaKeja|keję]] z głębokością 5,5 m.
 
Przy Basenie Jachtowym znajduje się również zabytkowy [[fort]].
[[Plik:Kolobrzeg pomnik i latarnia.jpg|thumb|Widok na plażę wschodnią z [[Molo w Kołobrzegu|mola]]. W tle [[Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu|Pomnik Zaślubin z Morzem]]]]
[[Plik:Beach in Kołobrzeg 2.jpg|mały|Kąpielisko morskie Kołobrzeg Wschód (Kąpielisko Centralne)]]
W Kołobrzegu zorganizowano 3 [[kąpieliskoKąpielisko|kąpieliska]] morskie:
* Kołobrzeg Plaża Zachodnia o długości 200 m;
* Kołobrzeg Plaża Centralna o długości 397 m;
W 2013 r. sezon kąpielowy określono na okres od 24 czerwca do 31 sierpnia<ref>Uchwała Nr XXXII/440/13 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 16 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 2336).</ref>.
 
W 2012 r. kąpieliska Plaża Zachodnia i Wschodnia spełniały [[jakośćJakość wody w kąpieliskach|wytyczne wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku]] Unii Europejskiej, a Plaża Centralna spełniała [[jakośćJakość wody w kąpieliskach|wymogi obowiązkowe]]<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.eea.europa.eu/themes/water/status-and-monitoring/state-of-bathing-water/bathing-water-data-viewer |tytuł= Bathing water quality – data viewer | opublikowany = European Environment Agency |język=en |data dostępu=2013-06-09}}</ref>. W 2012 r. Sanepid pobrał próbki wody morskiej z trzech kąpielisk w Kołobrzegu. Uzyskano klasyfikację: Plaża Zachodnia: ocena doskonała, Plaża Wschodnia: dobra i Plaża Centralna: dostateczna. Trzeba dodać, że na żadnej z kołobrzeskich plaż nie znaleziono substancji smolistych, ani obecności sinic<ref>[http://e-kg.pl/wydarzenia-news/4-wydarzenia/10721-sanepid-oceni-wod-na-koobrzeskich-kpieliskach.html Sanepid ocenił wodę na kołobrzeskich kąpieliskach]. www.e-kg.pl, 28 września 2012, [dostęp 15 listopada 2014].</ref>.
 
W mieście i okolicach występują źródła [[wodaWoda mineralna|wody mineralnej]] ([[Perła Bałtyku]]), [[solankaSolanka (woda mineralna)|solanki]] oraz pokłady [[borowinaBorowina (torf)|borowiny]]. W Kołobrzegu leczy się głównie choroby górnych [[układUkład oddechowy|dróg oddechowych]] i [[układUkład krwionośny człowieka|krążenia]], choroby stawów, jak również zaburzenia przemiany materii ([[cukrzyca]]). W mieście przez cały rok działają 23 [[zakładZakład lecznictwa uzdrowiskowego|zakłady uzdrowiskowe]], z których w 2007 roku 39% korzystających stanowili goście zagraniczni<ref name="GUS_BDR" />.
 
Liczba korzystających z noclegów w Kołobrzegu w ciągu ostatnich lat<ref name="GUS_BDR" />:
[[Plik:Kołobrzeg Latarnia.JPG|mały|[[Latarnia Morska Kołobrzeg|Latarnia morska]], pozostałości umocnień [[Twierdza Kołobrzeg|twierdzy kołobrzeskiej]]]]
 
W mieście znajdują się 3 punkty informacji turystycznej<ref group="uwaga">Przy dworcu kolejowym, przy placu Ratuszowym, ul. Morska 2.</ref>. Władze miasta powołały Centrum Promocji i Informacji Turystycznej, którego zadaniem jest [[promocjaPromocja (marketing)|promocja]] Kołobrzegu jako największego kurortu nadmorskiego w Polsce.
 
=== Szlaki turystyczne ===
Na terenie Kołobrzegu funkcjonują trzy piesze [[szlakSzlak turystyczny|szlaki turystyczne]]:
* {{Szlak|czerwony}} [[Szlak Nadmorski|Szlak Nadmorski im. Czesława Piskorskiego]] ([[europejski długodystansowy szlak pieszy E9]]),
* {{Szlak|czerwony}} [[Szlak Solny]],
{{osobny artykuł|lista szkół w Kołobrzegu}}
 
W Kołobrzegu znajduje się 8 [[przedszkolePrzedszkole|przedszkoli]] oraz 1 miejski [[żłobek (edukacja)|żłobek]]. W 2006 roku uczyło się 2954 dzieci w szkołach podstawowych oraz 201 dzieci w szkołach podstawowych specjalnych. Na terenie miasta znajduje się 7 szkół podstawowych<ref group="uwaga">6 szkół jest podporządkowane samorządowi gminnemu.</ref> oraz 2 szkoły specjalne<ref name=autonazwa1>GUS, Bank Danych Regionalnych, Grupa: Szkolnictwo podstawowe, rok 2006.</ref>.
 
W 2006 roku w mieście uczyło się 1821 gimnazjalistów w sześciu gimnazjach oraz 134 uczniów w dwóch gimnazjach specjalnych<ref name=autonazwa1 />.
[[Plik:Fall of Kolberg in 1761.jpg|mały|Obraz A. von Koztebue – zdobycie [[Twierdza Kołobrzeg|twierdzy kołobrzeskiej]] w 1761 podczas [[Wojna siedmioletnia|wojny siedmioletniej]]]]
 
Miasto występuje w historycznej twórczości artystycznej. M.in. rycina z panoramą Kołobrzegu figuruje na [[Wielka Mapa Księstwa Pomorskiego|Wielkiej Mapie Księstwa Pomorskiego]] z 1618 roku autorstwa [[Eilhardus Lubinus|Eilharda Lubinusa]]. W 1752 r. niemiecki malarz batalista Alexander von Kotzebue przedstawił zdobycie [[Twierdza Kołobrzeg|twierdzy kołobrzeskiej]] podczas [[wojnaWojna siedmioletnia|wojny siedmioletniej]].
 
Pod koniec II wojny światowej nazistowska propaganda wykorzystała wydarzenia z wojny napoleońskiej i obrony Kołobrzegu w 1807 roku, by nakręcić film ''[[Kolberg (film)|Kolberg]]''. Była to wielkobudżetowa produkcja ukazująca bohaterskich mieszczan i chłopów zjednoczonych ponad podziałami, którzy brali udział w walce z przeważającymi siłami francuskimi.
Kołobrzeg jest także regionalnym ośrodkiem kulturalnym. W okresie letnim mają miejsce – liczne koncerty popularnych piosenkarzy, muzyków, kabarecistów. Regionalne Centrum Kultury w Kołobrzegu im. Z. Herberta prowadzi stałe zajęcia artystyczno-plastyczne, teatralne oraz taneczne. Patronuje młodzieżowym zespołom wokalnym i chóralnym. Organizuje coroczny festiwal [[Interfolk]], czyli Międzynarodowe Spotkanie z Folklorem, a także inne imprezy o charakterze kulturalnym. Kino Piast jest miejscem spotkań Dyskusyjnego Klubu Filmowego. W latach 1968–1990 w mieście odbywał się [[Festiwal Piosenki Żołnierskiej]]<ref>{{Cytuj książkę | nazwisko = Kawecki | imię = Jan | tytuł = Encyklopedia polskiej muzyki rockowej Rock'n'roll 1959–1973 | wydawca = Wydawnictwo „Rock-Serwis” | miejsce = Kraków | data = 1995 | isbn = 83-85335-25-0 | nazwisko2 = Sadłowski | imię2 = Janusz | nazwisko3 = Ćwikła | imię3 = Marek | nazwisko4 = Zając | imię4 = Wojciech | strony = 288}}</ref>.
 
W Kołobrzegu organizowanych jest wiele wystaw stałych i czasowych o charakterze artystycznym oraz historycznym. W [[Ratusz w Kołobrzegu|kołobrzeskim ratuszu]] mieści się Galeria Sztuki Współczesnej, w której eksponowane są wystawy kołobrzeskich plastyków, a także poza lokalnych środowisk artystycznych. [[galeriaGaleria sztuki|Galeria]] prowadzi również działalność edukacyjną, m.in. organizowane są przez galerię lekcje sztuki dla dzieci i młodzieży ze szkół.
 
[[Plik:Kolobrzeg von Braunschweig palace 2010-05.jpg|mały|[[Pałac Brunszwickich w Kołobrzegu|Pałac rodziny von Braunschweig]] będący siedzibą oddziału [[Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu|Muzeum Oręża Polskiego]]]]
[[Plik:Kołobrzeg - biblioteka miejska.jpg|mały|Miejska Biblioteka Publiczna im. Galla Anonima]]
 
W mieście znajduje się [[Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu|Muzeum Oręża Polskiego]], w którym prezentowane są zbiory militariów pochodzących od wczesnego średniowiecza do współczesności. W pałacyku Braunschweigów mieści się oddział muzeum zajmujący się ponadtysiącletnią [[Historia Kołobrzegu|historią miasta]]. W swoich zbiorach oddział prezentuje także kolekcję rzadko spotykanych narzędzi pomiarowych, a także specjalistycznych [[miaraMiara (metrologia)|miar]] warsztatowych.
Do tutejszego muzeum należy również zacumowany w porcie okręt patrolowy [[ORP Fala]], zbudowany w 1964 roku, następnie po zakończeniu służby przekształcony w muzeum<ref name="orp">{{cytuj stronę |url=http://www.museo.pl/content/view/473/121/ |tytuł=Okręt Muzeum ORP Fala |opublikowany=Testa Software/museo.pl |data dostępu=2009-02-28}}</ref>
 
[[Plik:Kolobrzeg Basilica 2007-07.jpg|mały|upright|[[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu|Bazylika konkatedralna]]]]
 
W Kołobrzegu znajduje się [[Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu|konkatedra]] [[diecezjaDiecezja koszalińsko-kołobrzeska|diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej]] pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Istnieje 6 parafii, które wchodzą w skład [[dekanatDekanat Kołobrzeg|dekanatu Kołobrzeg]] i 1 [[Ordynariat Polowy Wojska Polskiego|parafia garnizonowa]] pw. św. Macieja.
W mieście znajdują się dwa domy [[zgromadzenieZgromadzenie zakonne|zgromadzeń zakonnych]]: [[Zakon Braci Mniejszych|franciszkanów]] i [[felicjankiFelicjanki|felicjanek]]<ref group="uwaga">Franciszkanie – ul. Jedności Narodowej; felicjanki – ul. Katedralna.</ref>.
 
Miasto posiada także inne wspólnoty religijne. Znajduje się tu cerkiew [[Kościół Greckokatolicki w Polsce|greckokatolicka]] Opieki Przenajświętszej Bogurodzicy (ul. Szpitalna) oraz kilka kościołów [[protestantyzmProtestantyzm|protestanckich]], do których należą: [[Zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego w Kołobrzegu|zbór Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego (ul. Bociania)]], zbór [[Kościół Chrystusowy w RP|Kościoła Chrystusowego]], zbór [[Kościół Zielonoświątkowy w RP|zielonoświątkowy]] „Droga Życia” oraz zbór [[Kościół Ewangeliczny w RP|Kościoła ewangelicznego]] (nabożeństwa odbywają się w mieszkaniu prywatnym). W mieście działają również trzy zbory [[Świadkowie Jehowy|Świadków Jehowy]] (w tym grupa niemieckojęzyczna)<ref>{{jw|data dostępu=2017-01-15}}</ref>.
 
[[Plik:Pomnik Tysiąclecia w Kołobrzegu.JPG|mały|lewo|180px|Pomnik Tysiąclecia]]
 
W latach 1000–1007 miasto było stolicą [[biskupiBiskupi koszalińsko-kołobrzescy|diecezji kołobrzeskiej]], której ordynariuszem był biskup [[Reinbern]]. Diecezja ta upadła w wyniku reakcji pogańskiej. Od 1187 roku miasto należało do [[biskupiBiskupi szczecińsko-kamieńscy|biskupów kamieńskich]] i wchodziło w skład biskupiego [[Domena (historia)|dominium]] zwanego księstwem kamieńskim. W XVI wieku w wyniku reformacji kołobrzeżanie przyjęli [[luteranizm]]. W 1557 r. Kołobrzeg stał się siedzibą superintendenta luterańskiego. W XVII wieku powstała w mieście parafia [[kalwinizmKalwinizm|kalwińska]]. Do XIX wieku w mieście nie było parafii katolickiej. Wzrost liczby katolików spowodował jednak, że w 1889 roku powołano tu parafię rzymskokatolicką pw. św. Marcina. Podlegała ona początkowo pod [[archidiecezjaArchidiecezja wrocławska|diecezję wrocławską]]. Po I wojnie światowej pod [[Archidiecezja Berlina|diecezję berlińską]]. Natomiast po II wojnie światowej parafie protestanckie uległy likwidacji, a jedyna katolicka parafia w Kołobrzegu znalazła się w granicach [[administraturaAdministratura apostolska|administratury apostolskiej]] z siedzibą w [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowie Wielkopolskim]]. W 1972 r. rzymskokatolicka parafia kołobrzeska została włączona do diecezji koszalińskiej, nawiązującej tradycją do biskupstwa kołobrzeskiego. W latach 90. XX wieku po zniesieniu wielu ograniczeń administracyjno-prawnych<ref>Dekret Rady Państwa z 1956 roku o organizowaniu i obsadzaniu stanowisk kościelnych ({{Dziennik Ustaw|1957|1|6}}).</ref> w Kołobrzegu powołano kilka nowych parafii rzymskokatolickich, które wyodrębniły się z parafii konkatedralnej.
 
{{Zobacz też|Historia Żydów w Kołobrzegu}}
[[Plik:Kolobrzeg City Council seat 2009-10.jpg|mały|Siedziba urzędu miasta]]
 
Kołobrzeg ma status [[gminaGmina miejska|gminy miejskiej]]. Organem uchwałodawczym i kontrolnym jest [[radaRada gminy|Rada Miasta]] Kołobrzegu, w której zasiada 21 [[radny]]ch<ref>Zarządzenie Nr 69/2014 Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 4 marca 2014 r. ws. ustalenia liczby radnych (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2014 r., poz. 1084).</ref>, wybieranych w 21 jednomandatowych [[okręgOkręg wyborczy|okręgach wyborczych]].
{| class="wikitable"
!Ugrupowanie
W 2016 r. wykonane wydatki budżetu samorządu Kołobrzegu wynosiły 187,7 mln zł, a dochody budżetu 217,2 mln zł. Zobowiązania samorządu ([[dług publiczny]]) według stanu na koniec 2016&nbsp;r. wynosiły 27,6 mln zł, co stanowiło 12,7% poziomu dochodów<ref>{{cytuj stronę |url= http://www.szczecin.rio.gov.pl/?a=2975 |tytuł= Działalność informacyjno-szkoleniowa » Analizy budżetów jednostek samorządu terytorialnego » Archiwum » 2016 r. » Analizy budżetów JST » Wykonanie budżetów jst IV kwartał 2016 r. /Tabele: 5, 6, 7 | opublikowany = Regionalna Izba Obrachunkowa w Szczecinie | data dostępu = 2017-08-19}}</ref>.
 
Mieszkańcy Kołobrzegu wybierają 21 radnych do Rady Miasta Kołobrzeg oraz 12 z 19 radnych do [[radaRada powiatu|Rady]] [[powiatPowiat kołobrzeski|Powiatu w Kołobrzegu]] (w 4 okręgach wyborczych)<ref>Uchwała Nr XXXIV/210/2002 Rady Powiatu w Kołobrzegu z dnia 5 lipca 2002 r. (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego z 2002 r. Nr 51, poz. 1093).</ref>.
Mieszkańcy wybierają radnych do [[Sejmik Województwa Zachodniopomorskiego#Wybory do Sejmiku|sejmiku województwa w okręgu nr 3]]. Posłów na Sejm wybierają z [[Okręg wyborczy nr 40 do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu wyborczego nr 40]], senatora z [[Okręg wyborczy nr 99 do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej|okręgu nr 99]], a posłów do [[Parlament Europejski|Parlamentu Europejskiego]] z [[okręgOkręg wyborczy nr 13 do Parlamentu Europejskiego w Polsce|okręgu nr 13]].
 
Miasto Kołobrzeg jest członkiem związków międzygminnych: Związek Miast i Gmin Morskich<ref>Uchwała Nr XXXVIII/174/92 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 17 lutego 1992 roku.</ref>, [[Stowarzyszenie Gmin Uzdrowiskowych RP]], Stowarzyszenie Gmin Polskich [[Euroregion Pomerania|Euroregionu Pomerania]]<ref>Uchwała Nr XXVII/323/00 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 10 października 2000 roku.</ref>, [[Związek Miast Polskich]]<ref>Uchwała Nr VII/76/99 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 30 marca 1999 roku.</ref>, [[Związek Miast i Gmin Dorzecza Parsęty]]<ref>Uchwała Nr XLI/201/92 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 13 kwietnia 1992 roku.</ref>, Stowarzyszenie Gmin, Powiatów i Województw „[[drogaDroga ekspresowa S11 (Polska)|Droga S11]]”<ref>Uchwała Nr LIII/690/06 Rady Miejskiej w Kołobrzegu z dnia 11 lipca 2006 roku.</ref>, Kołobrzeska Lokalna Grupa Rybacka<ref>Uchwała Nr XXXVIII/514/09 Rady Miasta Kołobrzeg z dnia 29 października 2009 roku.</ref>, Zachodniopomorska Regionalna Organizacja Turystyczna<ref>{{cytuj stronę |url=http://umkolobrzeg.esp.parseta.pl/index.php?id=706 |tytuł=Udział Miasta Kołobrzeg w Stowarzyszeniach i Związkach Komunalnych |data=2009-06-26 |praca=Biuletyn Informacji Publicznej |opublikowany=Urząd Miasta Kołobrzeg |data dostępu=2012-06-15}}</ref>.
 
Kołobrzeg jest siedzibą i obszarem właściwości [[sądSąd rejonowy|Sądu Rejonowego]] w Kołobrzegu. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz sprawy gospodarcze są rozpatrywane przez Sąd Rejonowy w Koszalinie<ref>Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 27 czerwca 2012 r. w sprawie utworzenia wydziałów w sądach rejonowych ([http://bip.ms.gov.pl/pl/ministerstwo/dziennik-urzedowy-ministra-sprawiedliwosci/2012/ Dz. Urz. Min. Sprawiedliwości z 2012 r. poz. 95], s. 19)</ref>. Miasto jest obszarem właściwości [[sądSąd okręgowy|Sądu Okręgowego]] w Koszalinie<ref>Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2012 r. ws. ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych ({{Dziennik Ustaw|2012|1223}})</ref>. Kołobrzeg (właśc. [[powiat kołobrzeski]]) jest obszarem właściwości miejscowej [[samorządoweSamorządowe kolegium odwoławcze|Samorządowego Kolegium Odwoławczego]] w Koszalinie<ref>Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. ws. obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych ({{Dziennik Ustaw|2003|198|1925}})</ref>.
 
=== Podział administracyjny ===
[[Plik:Kolobrzeg administrative division 2005.png|mały|upright=1.9|Podział administracyjny Kołobrzegu]]
 
Obszar miasta jest podzielony na 9 [[jednostkaJednostka pomocnicza gminy|jednostek pomocniczych]] – [[osiedleOsiedle|osiedli]].
Każde z osiedli posiada organy samorządowe. Organem uchwałodawczym każdego jest rada osiedla, która liczy 15 radnych. Organem wykonawczym jest zarząd osiedla w liczbie 5 osób spośród członków rady osiedla<ref>{{cytuj stronę |url=http://umkolobrzeg.esp.parseta.pl/index.php?id=1268 |tytuł=Rady Osiedli – organy pomocnicze |praca=Biuletyn Informacji Publicznej |opublikowany=Urząd Miasta Kołobrzeg |data dostępu=2012-06-15}}</ref>.
 
W Kołobrzegu mieści się Komenda Powiatowa [[Państwowa Straż Pożarna|Państwowej Straży Pożarnej]], której obszarem działania jest cały [[powiat kołobrzeski]]. W jej strukturach działa jedna jednostka ratowniczo-gaśnicza [[Państwowa Straż Pożarna|PSP]].
 
W mieście działa także specjalistyczna jednostka [[płetwonurekPłetwonurek|płetwonurków]] [[Ochotnicza straż pożarna w Polsce|Ochotniczej Straży Pożarnej]] „Tryton”, której celem jest ratowanie ludzi na wodzie i pod wodą. Jednostka ta działa na terenie miasta, wód portowych, rzeki Parsęty oraz wód morskich przylegających do kąpieliska.
 
[[Plik:Kołobrzeg - Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa.JPG|mały|Zespół [[Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa|Służby SAR]]]]
 
W Kołobrzegu znajduje się [[ratownictwoRatownictwo brzegowe|Brzegowa Stacja Ratownicza]] [[Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa|Służby SAR]], która na swoim wyposażeniu posiada [[Łódź ratownicza (ratownictwo brzegowe)|łódź ratowniczą]], specjalistyczny samochód ratowniczy oraz sprzęt przeciw rozlewowy. Na nabrzeżu promowym w [[Port morski Kołobrzeg|kołobrzeskim porcie]] cumuje morski statek ratowniczy ''Szkwał'', którego załoga w ciągu 15 min. od zgłoszenia jest gotowa do akcji [[ratownictwoRatownictwo morskie|ratowania życia ludzkiego na morzu]]<ref name="sar">{{cytuj stronę |url=http://www.sar.gov.pl/SAR/sar.php?mid=22 |tytuł=Kołobrzeg – Morska Stacja Ratownicza |opublikowany=Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa |data dostępu=2008-11-07}}</ref>.
 
Komenda Powiatowa Policji w Kołobrzegu prócz miasta działa także na terenie innych gmin [[powiatPowiat kołobrzeski|powiatu]]. Kołobrzeg posiada także [[Straż gminna|straż miejską]].
 
W Kołobrzegu znajduje się placówka [[Straż Graniczna (Polska)|Straży Granicznej]], która obsługuje [[morskieMorskie przejście graniczne Kołobrzeg|morskie przejście graniczne w Kołobrzegu]]. Zasięgiem służbowym obejmuje [[powiat kołobrzeski]] i [[powiat białogardzki]].
 
Do lat 90. XX wieku, stacjonowało tu dużo jednostek wojskowych, jednak obecnie siedzibę ma tutaj [[8 Batalion Remontowy]], który w dniu 18 czerwca 2013 roku został podporządkowany Dowódcy 1 Pomorskiej Brygady Logistycznej im. Króla Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy oraz Komenda Punktu Bazowania Okrętów [[8 Flotylla Obrony Wybrzeża|8 Flotylli Obrony Wybrzeża]] w dawnym [[Port morski Kołobrzeg|porcie]] wojennym.
 
== Opieka zdrowotna ==
W Kołobrzegu znajduje się 20 aptek. W 2007 roku działało tu 18 niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz 1 Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej „Regionalny Szpital” podległy samorządowi terytorialnemu<ref>{{cytuj stronę |url=http://www.zoz.kolobrzeg.pl/ |tytuł=Regionalny Szpital w Kołobrzegu |autor= |data dostępu=2010-06-24}}</ref>. Praktyki lekarskie w Kołobrzegu prowadziło 37 lekarzy<ref name="GUS_BDR" />. Znajduje się tutaj Regionalny Szpital w Kołobrzegu z 15 [[oddziałOddział szpitalny|oddziałami]], [[szpitalnySzpitalny oddział ratunkowy|szpitalnym oddziałem ratunkowym]], 3 zakładami diagnostycznymi oraz 23 poradniami specjalistycznymi<ref name="regszpital">{{cytuj stronę |url=http://www.zoz.kolobrzeg.pl/ |tytuł=Oddziały; Poradnie; Diagnostyka |opublikowany=Regionalny Szpital w Kołobrzegu |data dostępu=2008-12-28}}</ref>. Kolejną dużą placówką ochrony zdrowia jest 117 Szpital Wojskowy z Przychodnią [[samodzielnySamodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej|SP ZOZ]], który posiada 17 poradni specjalistycznych i 4 pracownie specjalistyczne<ref name="poradnie117">{{cytuj stronę |url=http://www.szpital117.cp2.win.pl/index.php?option=com_content&task=category&sectionid=3&id=7&Itemid=25 |tytuł=Poradnie specjalistyczne |opublikowany=117 Szpital Wojskowy z Przychodnią SP ZOZ |data dostępu=2008-12-28}}</ref>. Przy szpitalu tym mieści się Międzynarodowe Centrum Dializ z poradnią nefrologiczną.
 
== Honorowi obywatele Kołobrzegu ==
3 436 239

edycji