Alexander Pope: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 13 bajtów ,  8 miesięcy temu
Brak spacji; poprawa cudzysłowów w cytatach (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Cudzyslow-i-kursywa;19162.html).
(drobne redakcyjne)
(Brak spacji; poprawa cudzysłowów w cytatach (https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Cudzyslow-i-kursywa;19162.html).)
== Twórczość ==
=== Poematy estetyczne i religijne (1709−1712) ===
[[1712]] to data wydania przez Pope'a bodaj najgłośniejszego jego utworu. [[Poemat heroikomiczny]] ''The Rape of the Lock'' (Pukiel porwany), bo o nim mowa, od prawie trzystu lat, niezależnie od stronnictwa, cieszy się opinią prawdziwego arcydzieła<ref name="kydryński 66"/><ref name="sampson 514"/>. Już w czasie pierwszego jego wydania krytycy tonęli w zachwytach; mówiło się o geniuszu humoru, mistrzowskim opanowaniu pióra czy niezrównanym stopniu fantazji i subtelności<ref name="sampson 514"/>. Nieco później [[Henry Hazlitt]] nazwał ''Pukiel porwany'' „znamienitym przykładem filigranowej roboty”<ref name="sampson 514"/>. Utwór został rozpisany na pięć pieśni, opisujących we wzniosłym stylu [[homer]]yckim autentyczny towarzyski skandal: lord John Caryll, zakochany w urodzie lady Arabelii Fermor, usiłuje gwałtem zdobyć pukiel jej włosów. W poemacie obok elementów satyrycznych występują również fantastyczne i baśniowe, a w ostatniej pieśni − filozoficzno-moralizatorskie. Do dziś ''Pukiel porwany'' uważany jest za najwybitniejszy przykład poematu heroikomicznego w literaturze<ref name="kydryński 66"/>.
 
=== Poematy opisowe (1713) ===
:* Natura jako [[platonizm|platońska idea]] − idealna podstawa wszystkich rzeczy widzialnych, ich duchowy, doskonały pierwowzór, pierwotna zasada, podwalina, najgłębsza istota świata, prawdziwa, boska natura wszystkich rzeczy;
 
{{Cytat|O tak zwanym stanie natury. Początek prawdziwej religii i rządu z tegoż samego źródła miłości (...). "Nie„Nie sądź, by mylną była przyrodzenia droga. / W stanie natury trwało panowanie Boga"Boga”<ref name="pope poematy 88">{{cytuj książkę | autor= Alexander Pope | tytuł= Poematy. Wybór | rozdział= Wiersz o krytyce | rok=2002 | wydawca=Universitas | miejsce=Kraków | strony=88 | isbn=83-242-0043-6}}</ref>.|}}
 
:* Natura jako klasyczny pierwowzór poezji − właściwy, ściśle określony wzór czy też zbiór zasad istnienia liryki, za którym każdy poeta powinien podążać, aby sięgnąć do czystego ideału sztuki rymotwórczej.
 
{{Cytat|Natura najlepszym przewodnikiem rozsądku. Doskonalą go sztuka i prawidła będące porządnym układem natury przypisów. Prawidła są czerpane z wzorów starożytnych poetów. Powinien więc krytyk dawnych znać pisarzów (...). "Patrz„Patrz, jak Grecyja trafne podała prawidła / Kiedy lot umiarkować lub rozpuścić skrzydła."<ref name="pope poematy 10">{{cytuj książkę | autor= Alexander Pope | tytuł= Poematy. Wybór | rozdział= Wiersz o krytyce | rok=2002 | wydawca=Universitas | miejsce=Kraków | strony=10 | isbn=83-242-0043-6}}</ref>|}}
 
Oświeceniowy [[optymizm]] Pope'a, dobrze widoczny w poemacie ''Wiersz o człowieku'', był niejako zrównoważony i umiarkowany w ocenie świata i życia doczesnego. Poeta nie twierdzi, jak [[Gottfried Wilhelm Leibniz]], że żyjemy na „najlepszym z możliwych światów”, ale jednocześnie daleki jest od tak skrajnego przeciwstawienia się tej tezie, jak to reprezentował [[Voltaire]]. Pope uznawał, że nadrzędnym zadaniem człowieka w życiu doczesnym (głęboko wierzył bowiem w zmartwychwstanie) jest rozumne obranie drogi pomiędzy skrajnościami tak, aby jego życiowa ścieżka prowadziła do coraz głębszej samowiedzy<ref name="zbierski 114">{{cytuj książkę | autor= Henryk Zbierski | tytuł= Historia literatury angielskiej | rozdział= Alexander Pope | rok=2002 | wydawca=Oficyna Wydawnicza Atena | miejsce=Poznań | strony=114 | isbn=83-87422-04-5}}</ref>. Pomiędzy tą zdobywaną samowiedzą a osobistym i społecznym szczęściem miałaby z kolei istnieć harmonia; działania zgodne z prawidłami piękna, dobra i prawdy, zdaniem poety, niezawodnie dążą ku eliminacji zła oraz moralnemu postępowi, a wręcz duchowej samorealizacji w świecie<ref name="mickiewicz mistyczny 35">{{cytuj książkę | tytuł= Mickiewicz mistyczny | rozdział= Romantyczny mistycyzm jako forma ideologii | nazwisko r=Pieróg | imię r=Stanisław | rok=2005 | wydawca=Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego | miejsce=Warszawa | strony=35 | isbn=83-235-0159-9}}</ref>.
[[Adam Mickiewicz]], jak pokazuje wnikliwa analiza komparatystyczna jego twórczości − zarówno mistycznej, jak i bardziej realistycznej − bliższy jest poetyce Pope'a niż poetyce [[romantyzm|szkoły romantycznej]]<ref name="czerniawski 74">{{cytuj książkę | autor= Adam Czerniawski | tytuł= Światy umowne | rozdział= Widzę i opisuję | rok=2001 | wydawca=Czytelnik | miejsce=Warszawa| strony=74 | isbn=83-07-02825-6}}</ref>. Doskonale wiadomo również, iż Wieszcz pisał częściowo...
 
{{Cytat|...na modłę Byrona, twórcy ''Giaura'', podziwiającego lekkie wiersze Pope'a (...). − Byron zerwał z manierą "poetów„poetów jezior"jezior”, których utwory traktowano jako manifest angielskiego romantyzmu. W formie swojej poezji nawiązywał do tradycji klasycznej: Pope, Addison<ref name="mickiewicz w oczach 128">{{cytuj książkę | tytuł= Mickiewicz w oczach Francuzów | rozdział= Wiersze Mickiewicza | nazwisko r= Nick | imię r=Old | rok=1999 | wydawca=PWN | miejsce=Warszawa | strony=128 | isbn=83-01-12639-6}}</ref>.|}}
 
Byron był zresztą ostatnim wielkim obrońcą Pope'a<ref name="sampson 518"/>.
89

edycji