Ferruccio Parri: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 1294 bajty ,  9 miesięcy temu
uzup., przypisy całości hasła
(Sprawiedliwość i Wolność[edytuj])
(uzup., przypisy całości hasła)
{{Polityk infobox
|polityk = Ferruccio Parri
|grafika = [[Plik:Ferruccio Parri Senato.jpg|200px|Ferruccio Parri]]
|opis grafiki =
|data urodzenia = [[19 stycznia]] [[1890]]
|miejsce urodzenia = {{flaga|ITA|wariant=1861}} [[Pinerolo]], [[Zjednoczone Królestwo Włoch]]
|data śmierci = [[8 grudnia]] [[1981]]
|miejsce śmierci = {{flaga|ITA}} [[Rzym]], [[Włochy]]
|funkcja = [[Premierzy Włoch|Premier Włoch]]
|partia = [[Partito d’Azione, Pd’Ad'Azione]]
|od = [[21 czerwca]] [[1945]]
|do = [[810 grudnia]] [[1945]]
|poprzednik = [[Ivanoe Bonomi]]
|następca = [[Alcide De Gasperi]]
|2 funkcja = [[Senat (Włochy)|Senator dożywotni]]
|2 partia =
|2 od = 1963
|2 do = 1981
|odznaczenia =
|www =
|quote =
}}
'''Ferruccio Parri''', pseud. „Maurizio” (ur. [[19 stycznia]] [[1890]] w [[Pinerolo]], zm. [[8 grudnia]] [[1981]]<ref name="camera">{{Cytuj stronę|url=https://storia.camera.it/deputato/ferruccio-parri-18900119|tytuł=Ferruccio Parri|opublikowany=camera.it|data dostępu=2020-09-13|język=it}}</ref> w [[Rzym]]ie<ref name="bio">{{Cytuj stronę|url=http://www.storiaxxisecolo.it/antifascismo/biografie%20antifascisti5.html|tytuł=Ferruccio Parri|opublikowany=storiaxxisecolo.it|data dostępu=2020-09-13|język=it}}</ref>) – [[Włosi|włoski]] polityk, działacz ruchu [[Faszyzm włoski|antyfaszystowskiego]], więzień polityczny, [[partyzant]] z czasów [[II wojna światowa|II wojny światowej]]. iParlamentarzysta, [[polityk]].Senatorowie Przezdożywotni kilkawe miesięcyWłoszech|senator roku [[1945dożywotni]], sprawowałw funkcję premiera1945 [[WłochyPremierzy Włoch|premier Włoch]]. W środowisku partyzanckim znany jako Maurizio.
 
== Życiorys ==
W 1908 podjął studia humanistycznej na [[Uniwersytet Turyński|Uniwersytecie Turyńskim]]. Przeniósł się później do [[Genua|Genui]], gdzie ukończył pracę dyplomową z zakresu historii nowożytnej. Odbył tam również służbę wojskową, a po zdaniu egzaminu zawodowego w 1914 podjął pracę jako nauczyciel<ref name="trec">{{Cytuj stronę|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/ferruccio-parri_(Dizionario-Biografico)|tytuł=Parri, Ferruccio|opublikowany=treccani.it|data dostępu=2020-09-13|język=it}}</ref>. Wziął udział w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] jako oficer piechoty. W trakcie działań wojennych czterokrotnie ranny, awansowany i trzykrotnie odznaczany za zasługi<ref name="bio"/><ref name="trec"/>. Pracował później jako urzędnik komisji socjalnej w działającej przy ministerstwie skarbu organizacji kombatanckiej. Ponownie wykonywał też zawód nauczyciela i w redakcji dziennika „[[Corriere della Sera]]”<ref name="trec"/>.
Parri wziął udział w [[I wojna światowa|I wojnie światowej]] jako oficer piechoty i otrzymał trzy odznaczenia za zasługi wojenne. Po konflikcie był aktywnym organizatorem walczących i wkrótce zdecydowanie opowiedział się przeciwko [[faszyzm]]owi. Po zamordowaniu [[Giacomo Matteotti]]ego poświęcił się tajnemu zorganizowaniu walki przeciwko [[reżim]]owi, szczególnie w [[Liguria|Ligurii]] i [[Lombardia|Lombardii]].
 
Od lat 20. aktywny przeciwnik reżimu faszystowskiego i jego przywódcy [[Benito Mussolini|Benita Mussoliniego]]. Bliski współpracownik [[Carlo Rosselli|Carla Rosselliego]] i działacz organizacji [[Sprawiedliwość i Wolność]]<ref name="bio"/>. W 1924, po zamordowaniu [[Giacomo Matteotti|Giacoma Matteottiego]], współtworzył opozycyjny dwutygodnik. W następnym roku odszedł z redakcji „Corriere della Sera”. Brał udział w tworzeniu niejawnej siatki kontaktów, zajmującej się ułatwianiem przeciwnikom faszyzmu wyjazdów z kraju czy zapewnianiem pomocy prawnej i finansowej dla osób prześladowanych z przyczyn politycznych<ref name="trec"/>. W 1926 był w grupie opozycjonistów, którzy zorganizowali wyjazd socjalistycznego działacza [[Filippo Turati|Filippa Turatiego]] na [[Korsyka|Korsykę]]. Został wówczas aresztowany, był czasowo więziony, następnie osadzany w ośrodkach przymusowego pobytu. W 1930 zwolniony, jednak wkrótce ponownie zatrzymany i więziony, skazany na karę pięciu lat pozbawienia wolności, ostatecznie zwolniony na mocy amnestii z 1932. Został zatrudniony w biurze badawczym przedsiębiorstwa Edison w [[Mediolan]]ie, utrzymywał się również z publikowania tekstów o tematyce ekonomicznej<ref name="trec"/>.
W [[1927]] roku był wśród tych, którzy przewieźli [[Filippo Turati]]ego z [[Savona|Savony]] na [[Korsyka|Korsykę]], za co został skazany na 10 miesięcy więzienia w „procesie Savony” – pamiętnym w historii antyfaszyzmu również przez szlachetną i odważną samoobronę Parriego – a następnie zesłany do miejsca przymusowego pobytu, gdzie przebywał z przerwami do [[1933]] roku.
 
Od 1942 członek opozycyjnej Partito d'Azione<ref name="trec"/>, stał się jednym z przywódców tego ugrupowania. Dołączył do zbrojnego ruchu oporu, posługując się najczęściej pseudonimem „Maurizio”. Objął kierownictwo w mediolańskim komitecie wyzwolenia narodowego w Mediolanie (Comitato di Liberazione Nazionale). Został też jednym z zastępców dowódcy ochotniczego korpusu Corpo volontari della libertà<ref name="bio"/><ref name="trec"/>. W styczniu 1945 aresztowany przez Niemców, wkrótce uwolniony w ramach uzgodnionej wymiany więźniów i przewieziony do [[Szwajcaria|Szwajcarii]]<ref name="bio"/>.
Uwolniony, natychmiast podjął walkę, utrzymując potajemne kontakty z ruchem [[Sprawiedliwość i Wolność]], założonym przez [[Carlo Rosselli|Carlo Rossellego]]. W [[1942]] roku w trakcie tworzenia Partii Czynu został ponownie uwięziony na 6 miesięcy; uniewinniony przez specjalny trybunał uczestniczył w walce wyzwoleńczej przeciwko [[III Rzesza|Niemcom]] i [[Włoska Republika Socjalna|Włoskiej Republice Socjalnej]] – przybierając różne pseudonimy, wśród których najbardziej znanym był „Maurizio” – będąc czołowym uczestnikiem wydarzeń. Był bardzo aktywny w utrzymywaniu kontaktów z aliantami i w organizowaniu partyzantki jako członek Komitetu Wyzwolenia Narodowego na rzecz Północnych Włoch. Stał na czele przedstawicielstwa, które podpisało protokoły rzymskie [[7 grudnia]] [[1944]] roku.
 
W czerwcu 1945 stanął na czele wielopartyjnego rządu jedności narodowej<ref name="camera"/><ref name="bio"/>. W swoim gabinecie objął też funkcje ministra spraw wewnętrznych oraz ministra do spraw terytoriów w Afryce. Zasiadł też w prowizorycznym parlamencie (Consulta Nazionale)<ref name="camera"/>. W listopadzie 1945 doszło do kryzysu rządowego<ref name="trec"/>, na skutek którego w grudniu odszedł z urzędu premiera<ref name="camera"/> (zastąpił go wówczas chadek [[Alcide De Gasperi]]<ref name="bio"/>).
Aresztowany, a następnie uwolniony podczas wymiany więźniów, nie mógł osobiście uczestniczyć w wyzwoleniu, ale zaraz po nim został uznany, z racji swojego zrównoważonego stanowiska politycznego, za najbardziej reprezentatywnego przywódcę jedności włoskiego ruchu oporu. Dlatego w przeciwieństwie do [[Alcide De Gasperi|De Gasperiego]] i Nenniego mógł zostać w okresie maja i czerwca 1945 roku przewodniczącym Rady pierwszego rządu wyzwolonych Włoch, utworzonego przez partie KWN. Wysiłek podjęty z powagą i uporem w stawieniu czoła ogromnym problemom okresu powojennego, został przerwany ponownym pojawieniem się, przy aprobacie aliantów, sił dążących do utrzymania ciągłości z przeszłością. Obawy wyrażane przez klasy przemysłowe na temat projektu wymiany monetarnej, połączone z wrogością wobec KWN, uznawanego za organ demokracji rewolucyjnej, spowodowały, zwłaszcza z powodu sztywnego stanowiska zajętego przez Partię Liberalną, upadek Parriego, który [[24 listopada]] [[1945]] roku musiał ustąpić.
 
W 1946 doszło do kryzysu w Partito d'Azione. Ferruccio Parri współtworzył wówczas małe ugrupowanie republikańskie, z którym w tym samym roku dołączył do [[Włoska Partia Republikańska|Włoskiej Partii Republikańskiej]]<ref name="bio"/>. Również w 1946 został wybrany do konstytuanty (Assemblea Costituente della Repubblica Italiana), która działała do 1948<ref name="camera"/>. Następnie do 1953 zasiadał w [[Senat (Włochy)|Senacie]] I kadencji<ref name="senat"/>. W międzyczasie w 1949 założył instytut zajmujący się historią ruchu wyzwoleńczego we Włoszech<ref name="trec"/>. W 1953 opuścił PRI, sprzeciwiając się reformie prawa wyborczego, działał następnie w ugrupowaniu Unità Popolare<ref name="bio"/>. W 1963 powrócił do Senatu, mandat członka izby wyższej III kadencji uzyskał z ramienia [[Włoska Partia Socjalistyczna|Włoskiej Partii Socjalistycznej]]. W jej trakcie prezydent [[Giuseppe Saragat]] mianował go senatorem dożywotnim. Ferruccio Parri dołączył do skupiającej niezależnych działaczy lewicowych frakcji Sinistra Indipendente, pełnił przez pewien czas funkcje jej przewodniczącego<ref name="bio"/><ref name="senat">{{Cytuj stronę|url=http://www.senato.it/leg/08/BGT/Schede/Attsen/00009378.htm|tytuł=Ferruccio Parri na stronie Senatu VIII kadencji|data dostępu=2020-09-13|język=it}}</ref>. W Senacie zasiadał następnie w trakcie kolejnych kadencji (IV, V, VI, VII i VIII) do czasu swojej śmierci<ref name="senat"/>. Był również redaktorem czasopisma „Astrolabio” i prezesem Federazione italiana delle associazioni partigiane, włoskiej federacji stowarzyszeń partyzantów<ref name="bio"/>.
W roku [[1946]] kryzys Partii Czynu doprowadził ją do utworzenia demokratycznej Partii Republikańskiej, wraz z którą został wybrany na posła do Zgromadzenia Ustawodawczego. Po wstąpieniu do [[Włoska Partia Republikańska|Włoskiej Partii Republikańskiej]] został w [[1948]] roku senatorem. Jego ukierunkowania, zmierzające do odważnego reformizmu, doprowadziły go do konfliktu z Chrześcijańską Demokracją, zwłaszcza poprzez formację polityczną, zwaną Jednością Ludową, z którą po zerwaniu z WPR rozegrał kampanię wyborczą w [[1953]] roku przeciwko prawu większościowemu. Po zbliżeniu się później do [[Włoska Partia Socjalistyczna|Włoskiej Partii Socjalistycznej]] usiłował skierować jej rozwój w kierunku autonomistycznym. W [[1958]] roku został wybrany na senatora z listy socjalistów. W roku [[1963]] założył czasopismo „Astrolabio” i był jego dyrektorem. Później przyjął, w czasie kryzysu formuły centrolewicowej, krytyczne stanowisko wobec Partii Socjalistycznej, dając początek ruchowi „niezależnej lewicy”, dążącej do sprzyjania tworzeniu „nowej lewicy” włoskiej.
 
== Przypisy ==
Nominowany dożywotnio senatorem w [[1963]] roku, kontynuował polityczną walkę odnowienia na czele licznych włoskich i międzynarodowych organizacji antyfaszystowskich i w [[1968]] roku objął przewodnictwo grupy parlamentarnej niezależnej lewicy, prowadząc nieustającą działalność w senacie i w kraju, której celem były nowoczesne [[Włochy]].
{{Przypisy}}
 
Założył w [[1949]] roku Instytut Narodowy Historii Ruchu Wyzwolenia we Włoszech, był jego rzeczywistym prezesem aż do [[1972]] roku i honorowym aż do śmierci, czyniąc z niego jeden z głównych ośrodków dokumentacji i badań historii współczesnych Włoch.
 
{{Premierzy Włoch}}
 
{{SORTUJ:Parri, Ferruccio}}
[[Kategoria:Politycy Włoskiej Partii Republikańskiej]]
[[Kategoria:Politycy Włoskiej Partii Socjalistycznej]]
[[Kategoria:Premierzy Włoch]]
[[Kategoria:Włoscy senatorowieministrowie spraw wewnętrznych]]
[[Kategoria:Włoscy parlamentarzyści (od 1946)]]
[[Kategoria:Włoscy senatorowie]]
[[Kategoria:Urodzeni w 1890]]
[[Kategoria:Zmarli w 1981]]
[[Kategoria:Premierzy Włoch]]
[[Kategoria:Włoscy senatorowie]]