Order Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie): Różnice pomiędzy wersjami

poprawa przek., WP:SK, źródła/przypisy, merytoryczne, drobne redakcyjne, wikizacja
m (Wulfstan przeniósł stronę Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania na Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołanego w miejsce przekierowania: argumenty w historii edycji)
(poprawa przek., WP:SK, źródła/przypisy, merytoryczne, drobne redakcyjne, wikizacja)
{{Odznaczenie infobox
|nazwa = Order Świętegośw. Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołanego<br />''Орден Святого апостола Андрея Первозванного''
|awers = Andrey1.jpg
|awers opis = insygniów orderu
|awers 2 =
|awers 2 opis =
|rewers =
|rewers opis =
|rewers 2 =
|rewers 2 opis =
|baretka = RUS Order of St.Andrew ribbon bar.png
|baretka opis = orderu <small>(Federacja Rosyjska)</small>
|ustanowiono = 1698/1699
|dewiza = – order państwowy: ''ЗA&nbsp;BEPУ И&nbsp;BEPНOCТЬ'' (Za&nbsp;Wiarę i&nbsp;Wierność)<br />– order kościelny: ''АЗЪ ЕСМЬ СВЕТЪ МИРУ'' (Ja jestem światłością świata)
|wielkość =
|kruszec =
|wydano =
|commons = Category:Order of St. Andrew
}}
'''Order Świętego Andrzeja'''<ref>''Encyklopedia wojskowa. Dowódcy i ich armie, historia wojen i bitew, technika wojskowa. T. 2''. Warszawa: [[Bellona]], 2007, s. 62</ref>, skr. '''Order św. Andrzeja''', także '''Order Świętego Andrzeja Pierwszego Apostoła'''<ref>Włodzimierz Jakubowski: ''Ordery i Medale Rosji''. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 1993, s. 15</ref>, nazwa pełna '''Order Świętego Andrzeja Pierwszego Powołanego Apostoła'''<ref>Marta Męclewska: ''Za ojczyznę i naród. 300 lat Orderu Orła Białego''. [[Zamek Królewski w Warszawie]]: 2009, s. 429</ref> lub '''Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania'''<ref>{{Cytuj książkę | autor = [[Krzysztof Filipow]] | tytuł = Falerystyka polska XVII-XIX wieku | wydawca = Ośrodek Badań Historii Wojskowej | miejsce = Białystok | data = 2003 | strony = 10 | isbn = 83-86232-46-3}}</ref> ([[język rosyjski|ros.]] ''Ordien swiatogo apostoła Andrieja Pierwozwannogo'', {{lang|ru}} ''Орден Святого апостола Андрея Первозванного'') – dopod roku 1917nazwą najwyższeistnieją odznaczenietrzy [[Rosja|Rosji]],różne obecnierosyjskie [[Order domowyodznaczenie|Order Domowyodznaczenia]] byłej dynastii panującej [[Romanowowie|Romanowów]]. 27 grudnia 1988 roku Święty [[Synod]] [[Rosyjski Kościół Prawosławny|Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej]] ustanowił ponownie order [[Andrzej Apostoł|św. Andrzeja]] na pamiątkę tysiąclecia [[chrzest Rusi|chrztu Rusi]], z tym samym mianem, lecz innymi insygniami. Order tegoż imienia (nieposiadający jednak sukcesji od historycznego orderu) jest od roku 1998 także najwyższym odznaczeniem [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]].:
# Od 1698 do 1917 najwyższe odznaczenie [[Imperium Rosyjskie|Imperium Rosyjskiego]], obecnie [[order domowy]] byłej dynastii panującej [[Romanowowie|Romanowów]].
# W 1988 roku Święty [[Synod]] [[Rosyjski Kościół Prawosławny|Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej]] ustanowił order [[Andrzej Apostoł|św. Andrzeja]] na pamiątkę tysiąclecia [[chrzest Rusi|chrztu Rusi]], z tym samym mianem, lecz innymi insygniami.
# Od roku 1998 jako najwyższym odznaczeniem [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]] (nieposiadając jednak sukcesji od historycznego orderu).
 
== Historia ==
 
== Insygnia (Order kościelny) ==
Także order Cerkwi Prawosławnej, ustanowiony w 27 grudnia 1988, jest jednoklasowy i posiada jako insygnia odznakę i gwiazdę. Odznaka to czteropromienna złota gwiazda z niebieskim krzyżem '''X''', na którym jest położony otoczony brylantowym wieńcem owalny medalion z podobizną świętego. Zawieszką odznaki jest korona [[patriarcha]]lna. Order noszony jest na niebieskiej (?) wstędze z lewego ramienia na prawy bok. Gwiazda orderu, bogato ozdobiona brylantami, jest ośmiopromienna z czterema srebrnymi i czterema czerwonymi promieniami i zawiera w środku medalion z monogramem świętego, otoczony niebieską opaską z dewizą (w języku [[język staro-cerkiewno-słowiański|staro-cerkiewno-słowiańskim]]) „АЗЪ ЕСМЬ СВЕТЪ МИРУ” („''Ja jestem światłością świata''” [[Ewangelia Jana|Jan]] 8:12) i wieńcem dębowym. Nadawany być może tylko przez [[Metropolici i patriarchowie Moskwy|prawosławnego patriarchę Moskwy i Wszechrusi]] lub Święty Synod.
 
== Niektórzy kawalerowie orderu ==
[[Plik:Kostuum Orde van Sint-Andreas.jpg|thumb|180px|Strój kawalera orderu św. Andrzeja]]
{{Kategoria główna|Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania|Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania}}
{{Kategoria główna|Polacy odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania}}
 
=== Wiek XVIII ===
* [[August II Mocny]] 1712
* [[Jan Kazimierz Sapieha|Jan Sapieha]] 1726
* [[Antoni Potocki (starosta lwowski)|Antoni Potocki (konfederat radomski)]] 1730
* Franciszek Potocki 1732
* [[August III Sas]] 1736
* [[Piotr Rumiancew]]
* [[Anna Leopoldowna]]
* [[Antoni Ulryk z Brunszwiku-Wolfenbüttel|Anton Ulryk Braunschweig-Wolfenbuettel]]
 
=== Wiek XIX ===
 
=== Wiek XX i XXI ===
* cesarz [[Hirohito]]
* król Umberto[[Humbert II]]
* [[Nikołaj Liniewicz|Mikołaj P. Liniewicz]]{{fakt|data=2010-02}}
* [[Symeon II]], były król Bułgarii
* Konstanty[[Konstantyn II Grecki|Konstantyn II]], były król Grecji
* fra [[Andrew Bertie]], wielki mistrz Zakonu Maltańskiego
* [[Andrzej Ciechanowiecki|Andrzej S. Ciechanowiecki]]
* patriarcha [[Aleksy II (patriarcha Moskwy)|Aleksy II]]
 
Order Federacji Rosyjskiej:
45 169

edycji