Piątek: Różnice pomiędzy wersjami

Dodane 11 bajtów ,  1 rok temu
m
m (Wycofano edycje użytkownika 2A00:F41:387C:5338:69EA:969:EDE6:76A (dyskusja). Autor przywróconej wersji to 178.36.110.71.)
Znacznik: Wycofanie zmian
m (WP:SK+Bn)
 
[[Plik:Orthodoxe Kreuzwegsprozession am Karfreitag in der Via Dolorosa.jpg|thumb|Nabożeństwo [[Droga krzyżowa|Drogi Krzyżowej]] w [[Jerozolima|Jerozolimie]], w piątek według tradycji chrześcijańskiej miał umrzeć [[Jezus Chrystus]]]]
 
'''Piątek''' (skrót '''pt.''' lub '''piąt.'''<ref>{{cytuj stronę | url = https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/;8124 | tytuł = Skracanie nazw dni tygodnia | data =2007-04-04 | data dostępu= 2013-08-28 | autor = [[Jan Grzenia]], Uniwersytet Śląski |data = 2007-04-04 |opublikowany = Wydawnictwo Naukowe PWN SA |data dostępu = 2013-08-28}}</ref>, symbol w kalendarzu '''Pt''') – [[dzień]] [[tydzień|tygodnia]] między [[czwartek|czwartkiem]] a [[sobota|sobotą]].
 
Według normy ISO-8601 jest piątym dniem tygodnia<ref>{{cytuj stronę |url = http://dotat.at/tmp/ISO_8601-2004_E.pdf |tytuł = Norma ISO-8601 |data = 2004-12-01|data dostępu=2013-03-09 |opublikowany = [[Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna]] |data dostępu = 2013-03-09}}</ref>.
 
W tradycji [[Biblia|biblijnej]] – [[Chrześcijaństwo|chrześcijańskiej]] i [[Judaizm|żydowskiej]], gdzie za pierwszy dzień tygodnia uznawana jest [[niedziela]], piątek jest dniem szóstym<ref>{{cytuj stronę | url = http://www.niedziela.pl/artykul/90195/nd/Ukradzione-niedziele | tytuł = Ukradzione niedziele | nazwisko = Przybylski | imię = Andrzej | opublikowany = niedziela.pl |data = 2009 |data dostępu = 2013-03-09|data=2009}}</ref>.
 
Dla [[chrześcijaństwo|chrześcijan]] jest dniem śmierci [[Jezus Chrystus|Jezusa Chrystusa]], w niektórych wyznaniach obowiązuje z tego powodu [[post]]. Piątek jest świętym dniem dla wyznawców [[islam]]u. W [[judaizm]]ie w piątek, wraz z zachodem słońca, rozpoczyna się [[szabat]]. W kulturze zachodniej w piątek wieczorem rozpoczyna się [[weekend]].
 
Polska nazwa, wspólna z innymi [[języki słowiańskie|językami słowiańskimi]], pochodzi od liczby ''pięć''<ref>{{cytuj stronę |url = https://www.youtube.com/watch?v=1mH0dqJMkd0 | tytuł = Polimaty #39 Skąd się wzięły dni tygodnia? |autor = Radosław Kotarski }}</ref>; por. [[język czeski|czes.]] ''pátek'', [[język rosyjski|ros.]] ''пятница'' (''piatnica''), [[język serbsko-chorwacki|serb.-chorw.]] ''petak''. Podobnie w [[języki bałtyckie|językach bałtyckich]]: [[język litewski|lit.]] ''penktadienis'' < ''penkta'' ‛piąta’ + ''diena'' ‛dzień’.
 
Od liczby ''sześć'' pochodzi [[język portugalski|port.]] ''sexta-feira''. [[język nowogrecki|Gr.]] ''παρασκευή'' (''paraskevi'') ‛przygotowanie’ również nawiązuje do tradycji biblijnej, w której piątek był dniem przygotowania do [[Pesach|Paschy]], która wypadała w [[sobota|sobotę]].
 
Łacińska nazwa ''dies Veneris'' ‛dzień‘dzień [[Wenus (mitologia)|Wenus]]’ wpłynęła na nazewnictwo innych języków europejskich, np. [[język hiszpański|hiszp.]] ''viernes'', [[język włoski|wł.]] ''venerdì''; w [[języki germańskie|językach germańskich]] jest to dzień [[Frigg]] względnie [[Freja|Frei]] – [[Mitologia nordycka|nordyckiej]] odpowiedniczki Wenus: np. [[język angielski|ang.]] ''Friday'', [[język niemiecki|niem.]] ''Freitag'', w językach [[język norweski|norweskim]], [[język duński|duńskim]], [[język szwedzki|szwedzkim]] ''fredag'', w [[język niderlandzki|niderlandzkim]] ''vrijdag''.
 
== Piątek trzynastego ==
== Zobacz też ==
{{Siostrzane projekty
|commons = category:Friday
|słownik = piątek
|źródła =
|cytaty =